قازاقستانداعى پروديۋسەرلىك ينستيتۋتتىڭ قالىپتاسۋى جايىندا وي تولعاپ, كينو ونەرىندەگى ماڭىزدى ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن اشىپ, تۇشىمدى يدەيالاردى سارالايتىن «ميلليونعا تاتيتىن توستاق كوفە» اتتى جاڭا كىتاپ ءوز وقىرمانىن وسى سۇراقتاردىڭ جاۋابىن بىلۋگە جەتەلەيدى. كىتاپ اۆتورلارى – قازاقستاننىڭ پروديۋسەرلىك كينوسىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان بەلگىلى تۇلعالاردىڭ ءبىرى, «ستالينگە سىيلىق», «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» فيلمدەرىنىڭ پروديۋسەرى, مەنەدجەرلىك قابىلەتىمەن بەدەلگە يە بولعان تانىمال كينو مامانى ءاليا ۋۆالجانوۆا مەن بەلگىلى كينوتانۋشى-ۇستاز, ونەرتانۋ دوكتورى گۇلنار ابىكەەۆا. ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا جاڭا كىتاپتىڭ جىبەك باۋى شەشىلىپ, ونەر سالاسىنداعى ەرەكشە ماماندىق تۋرالى تانىمدىق مالىمەتتەرگە تولى وقۋلىق قۇرال كىتاپحانا مەن كينو جانە تەلەۆيزيا سالاسىنىڭ ماماندارىنا سىيعا تارتىلدى.
تاۋەلسىز كينوستۋديالار بوي كوتەرىپ, پروديۋسەرلىك كينونىڭ باستاۋى بولعان سوناۋ 1989 جىلدان باستاپ بۇگىنگى كۇنگى ارت-حاۋس, تاريحي كينو جانە سەريالدار مەن كوممەرتسيالىق فيلمدەرگە دەيىن ءجۇرىپ وتكەن قازاق كينوسىنىڭ شيرەك عاسىردان استام شىرعالاڭعا تولى, بىراق ىزدەنىس پەن تاجىريبە نەگىزىندە ءوز سوقپاعىنا تۇسكەن ۇزاق ساپارىنا شولۋ جاسالادى. پروديۋسەر اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋدىڭ جانە جوبا قاتىسۋشىلارىمەن, سەرىكتەستەرىمەن كەلىسىمشارت جاساۋدىڭ جەكە تاجىريبەسىمەن بولىسەدى. سونداي-اق كەڭسە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ, ءتۇسىرىلىم تەحنولوگيالارى, ءتۇسىرىلىم الاڭىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىس مىندەتتەرى تۋرالى دا باياندالادى. پروديۋسەرلىك كينونىڭ دامۋىنا ماڭىزدى ۇلەس قوسقان ءاليا ۋۆالجانوۆا, گۇلنار سارسەنوۆا, ەرنار ماليكوۆ, ماكسيم سماعۇلوۆ, وراز رىمجانوۆ, ساين عابدۋللين, ليمارا جەكسەمباەۆا, سەرگەي ءازىموۆ, جادىرا ساحيەۆا, احات يبراەۆ سىندى ون پروديۋسەردى ايرىقشا اتاپ ءوتىپ, ءاربىر تاراۋدى وسى پروديۋسەرلەردىڭ پروفايلىمەن تۇيىندەپ وتىرادى.
«بيۋدجەت جانە سەرىكتەستەر ىزدەستىرۋ» دەگەن تاراۋدا اۆتور بولاشاق فيلمگە ينۆەستورلار تارتۋ جولدارىن باياندايدى. ويتكەنى بيۋدجەت جاساۋ – ۇنەمى باسىن تاۋەكەلگە تىگەتىن پروديۋسەر ءۇشىن اتقاراتىن ەڭ ماڭىزدى جۇمىستارىنىڭ ءبىرى. قاجەتتى ادامدارعا قالاي شىعىپ, قارجىنى قالاي تابۋعا بولاتىنى, سەرىكتەستى قىزىقتىرۋدىڭ باستى قاعيدالارى پروديۋسەرلىك كاسىپتى يگەرۋگە تالپىنعان ستۋدەنتكە عانا ەمەس, قاراپايىم ادامعا دا قىزىق. «پروديۋسەرلىك – اشىق جۇيە. وعان ۇنەمى قانداي جاعداي بولسا دا, جۇمىستى جالعاستىرىپ, بارلىق ەسىكتى قاعىپ شىعۋ كەرەك. ءوز يدەياسىنا دەگەن سەنىمى مىقتى بولۋى قاجەت. ەڭ الدىمەن, سول يدەيانىڭ, جوبانىڭ جەتىستىگىنە سەنگەن دۇرىس. ويىن ناقتى ايتىپ, تاراتىپ جەتكىزۋگە ماشىقتانۋى ءارى يدەياسىن قىسقاشا بىرنەشە سويلەمنىڭ كومەگىمەن بەرۋگە داعدىلانعانى جاقسى. تاقىرىپتان اۋىتقىماعان ءجون. اۋىتقىعان كۇندە دە وعان قايتا ورالىپ وتىرۋ كەرەك», دەيدى اۆتور. پروديۋسەردىڭ سوزىنە سەنسەك, ينۆەستوردى يلاندىرۋ اسا قيىن شارۋا ەمەس. باستىسى, سوزىندە تۇرۋ جانە ۋادەنى ورىنداۋ – ول جاقسى فيلم شىعارۋ جولىندا ۇزاق جىلدار بىرگە سەرىكتەس بولۋدىڭ العىشارتى, سونىمەن قوسا كەپىلدىگى.
كىتاپ 2021 جىلى ورىس تىلىندە جارىق كورگەن. جوعارى وقۋ ورىندارىندا انا تىلىندە جازىلعان ارنايى وقۋ قۇرالىنىڭ جەتىسپەيتىنى ەسكەرىلە وتىرىپ, ارادا ەكى جىل وتكەندە ونەرتانۋ پروفەسسورى عاينيجامال ءابىلدينانىڭ اۋدارماسى ارقىلى «ميلليونعا تاتيتىن توستاق كوفە» اتاۋىمەن جۋىردا قازاق تىلىندە باسىلىپ شىقتى. وقۋلىق اتاۋىن كوممەرتسيالىق سيپاتقا ورايلاستىرۋدىڭ ءوز سەبەبى بار. كينوپروديۋسەرلەر مەن ينۆەستور-دەمەۋشىلەردىڭ بىرنەشە ميلليون قارجىنى ءسوز ەتەتىن بەيرەسمي ىسكەرلىك كەزدەسۋى ءبىر شىنى شاي نەمەسە توستاق كوفە اياسىندا شەشىمىن تاباتىنى بەلگىلى. يدەيانى ساتا ءبىلۋ – تياناقتى ساراپتاما, تاجىريبە, ءبىلىم مەن ءسال دە بولسا ىقىلاس وياتۋ وپتيميزمىنە سۇيەنگەن بىلىكتىلىك پەن تالانت. پروديۋسەر ميلليونعا شىعاتىن جوبانى قارجىلاندىرۋعا سەنىم وياتا الا ما؟ مىنە, بۇل پروديۋسەردىڭ كوپ مىندەتى مەن قىزمەتىنىڭ ءبىر قىرى عانا.
«كينو ءوندىرىسىنىڭ ءبىر سالاسى – پروديۋسەرلىك جۇمىس. كينوداعى ەڭ اۋىر جۇمىس پروديۋسەردىڭ ەنشىسىندە. يدەيا پايدا بولعاننان باستاپ ۇيىمداستىرۋدىڭ بارلىق ساتىسى: ستسەناري جازاتىن اۆتور ىزدەۋ, قارجى تارتۋ, دايىن جوباعا فيلم تۇسىرەتىن رەجيسسەر تابۋ, شىعارماشىلىق توپتى جاساقتاۋ, ءفيلمدى پروكاتقا دايىنداۋ, شەتەلدىك كونكۋرستارعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ, قىسقاسى, پروديۋسەر فيلم جارىققا شىققانشا تىنىم تاپپايتىن كينو ونەرىندەگى ەڭ ماڭىزدى تۇلعا. باس پروديۋسەر, اتقارۋشى پروديۋسەر, ىشكى جۇمىستارمەن اينالىساتىن پروديۋسەر بولىپ بۇل قىزمەتتىڭ ءوزى بىرنەشە توپقا بولىنەدى. وسى پروديۋسەرلىك قىزمەت تۋرالى جازىلعان بىردەن-ءبىر تۇشىمدى دۇنيە دەپ مەن ءاليا ۋۆالجانوۆا مەن گۇلنار ابىكەەۆانىڭ «پروفەسسيا: پروديۋسەر» ەڭبەگىن اتار ەدىم. بۇل ەڭبەكتىڭ قۇندىلىعى دا كينو ونەرىندەگى ماڭىزدى ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن جان-جاقتى سارالاپ اشىپ بەرگەنىندە. ون ءبىر تاراۋدان تۇراتىن ەڭبەكتىڭ ءار تاراۋى ماڭىزدى», دەيدى عىلىمي-پەداگوگيكالىق ەڭبەكتى قازاق تىلىنە تارجىمالاعان پروفەسسور عاينيجامال ءابىلدينا.
«ميلليونعا تاتيتىن توستاق كوفە» – وتاندىق كينو مەن تەلەۆيزيا سالاسىندا پروديۋسەرلىك بويىنشا جارىق كورگەن العاشقى ەڭبەك. جاڭا جيناق بولاشاقتا پروديۋسەر ماماندىعىن مەڭگەرگىسى كەلەتىن ستۋدەنت جاستارعا ءارى كينو ونەرىنە قىزىعاتىن بارشا وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان.
الماتى
