ورنىقتى دامۋ جانە ازاماتتىق قوعام

ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار قاتارىندا ۇەۇ كوشباسشىلارى, قوعامدىق كەڭەستەر­دىڭ توراعالارى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەس-قوعامداستىقتاردىڭ, وڭىرلىك جانە ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ, «اتامەكەن» قر ۇكپ وكىلدەرى, ازامات­تىق بەلسەندىلەر بار.

فورۋم جۇمىسىن مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى دانيار قادىروۆ اشىپ بەردى. ۆيتسە-مينيستر ءوز سوزىندە ازاماتتىق قوعام قازاقستاننىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك جەتىس­تىكتەرىنە زور ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

«ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەل­­گەن دەلەگاتتارمەن بۇگىن استانا تورىن­دە قاۋىشىپ وتىرعانىمىزعا قۋا­نىش­تى­مىز. بۇگىنگى فورۋمنىڭ تاريحى تەرەڭدە جاتىر. 2003 جىلدان بەرى ازا­مات­تىق سالانىڭ بەلسەندىلىگى وتە مىق­تى دامىپ كەلەدى. بۇگىنگى جيىن­دى وتكىزۋ مەرزىمى دە ماڭىزعا يە. الدىمىزدا رەسپۋبليكا كۇنى كەلە جاتىر. بارشاڭىزدى وسىناۋ ايتۋلى مەيراممەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ازاماتتىق قوعامدى دامى­تۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. ەلىمىز قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرگە ازامات­تىق سالا وكىلدەرىنىڭ قوسقان ۇلەسى مول. حا­لىق پەن بيلىك اراسىنداعى التىن كوپىر­دى كۇش-جىگەرلەرىڭىزبەن, ازامات­تىق ۇستا­نىم­دارىڭىزبەن جالعاستى­رىپ وتىرسىزدار. «حالىق ۇنىنە قۇ­لاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمدا­ما­سىن ىسكە اسىرۋداعى باستى قوزعاۋ­شى كۇش تە ءسىز دەپ ايتا الامىز», دەدى د.قادىروۆ.

ۆيتسە-مينيستر سونداي-اق پرەزيدەنت زاڭ ۇستەمدىگىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر­عانىنا توقتالدى. وسى ورايدا سپيكەر ازاماتتىق قوعامدى كوپتەگەن وزگەرىستىڭ قوزعاۋشى كۇشى دەپ اتاپ ءوتتى.

ء«اربىر زاڭ جوباسى الدىمەن قوعامدىق تالقىلاۋدان وتەدى. كوپشىلىگىڭىز – سول زاڭ جوبالارىن قارايتىن جۇمىس توپتارىنا مۇشەسىزدەر. وزگەرىستەر مەن ۇسىنىس جاسايسىزدار. وسىنداي ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا قابىلدانعان زاڭدار بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا كۇشىنە ەنەدى. سون­دىق­تان بۇل تۇرعىدا ەڭبەكتەرىڭىز ۇل­كەن. بۇگىنگى فورۋم بۇعان دەيىن وڭىرلەر­دە ۇيىمداستىرىلدى. كوپشىلىگىڭىز­بەن سوندا كەزدەسىپ, پىكىر الماستىق. سول ءىس-شارالاردىڭ جاڭعىرىعى بۇگىن استانا­عا جەتىپ وتىر. رەسپۋبليكا بو­يىنشا وتكەن فورۋمداردىڭ قورىتىندىسى نا­تي­جەسىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلەدى. ايتىل­عان پىكىرلەردىڭ ءبارى ەسكەرىلەدى», دەدى د.قادىروۆ.

بۇدان كەيىن قازاقستان ازاماتتىق اليانسى باسشىسى بانۋ نۇرعازيەۆا ءسوز الدى. سپيكەر العاشقى فورۋم جۇمىسى وسىدان 20 جىل بۇرىن وتكەنىنە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى ۋاقىت ارالىعىندا الەۋەتتى ازاماتتىق قوعام قالىپتاسقان.

«قازىرگى تاڭدا ءبىز وزگەردىك. باسقاشا, مىقتى ءارى كەمەل ازاماتتىق قوعامعا اينالدىق. بۇگىن وسى زالدا بەلسەندى ءومىر سالتىن ۇستاناتىن, قامقور جاندار وتىر. ەلىمىزدىڭ دامۋىنا, ءار ءۇيدىڭ بەرەكە-بىرلىگىنە ۇلەس قوسىپ جۇرگەن سىزدەرگە شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن. ەلىمىزدىڭ 20 وڭىرىندە وتكەن ايماقتىق فورۋم – قازاقستاننىڭ ءحى ازاماتتىق فورۋمىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى. ماعان سولاردىڭ ءبارىن كورۋ باقىتى بۇيىردى. ارقايسىسى لايىقتى دەڭگەيدە ءوتتى», دەدى ب.نۇرعازيەۆا.

سپيكەر ءوز سوزىندە وڭىرلىك ءىس-شارا­لارعا وبلىس اكىمدەرى تۇگەلگە جۋىق قا­تىس­قانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پايىم­داۋىن­شا, بۇل – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بىر­لى­گىنىڭ كورسەتكىشى. سونداي-اق ب.نۇر­عازيەۆا ازاماتتىق فورۋمنىڭ ەكى جىل سايىن وتەتىنىن جەتكىزدى. «جيىن قورى­تىندىسى بويىنشا فورۋمعا قاتىسۋ­شىلاردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلىمىزدە ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جالپىۇلتتىق جوسپارى قابىلدانادى», دەدى ب.نۇرعازيەۆا.

ازاماتتىق فورۋم اياسىندا حالىق­ارالىق ترەنەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن شەبەر­لىك ساباقتارى, الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ كورمە-تۇساۋكەسەرى, ديالوگ الاڭدارى, قايى­رىمدىلىق سالاسىنداعى قۇر­مەت اتاعىن, سونداي-اق رەسپۋب­ليكالىق قوعامدىق سىيلىقتى تابىستاۋ وتەدى.

ءىس-شارانىڭ ماقساتى – قازاق­ستاننىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى-ءادىل مەملەكەت قۇرۋ ءۇشىن قوعام­دى بىرىكتىرۋدە مەملەكەتتىڭ تولىق­قاندى جانە ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەسى رەتىندەگى ازاماتتىق سەكتوردىڭ ءرولىن ايقىنداۋ.

ايتا كەتەرلىگى, قوعام قاي­رات­كەر­لەرى­نىڭ كۇشىمەن 2023 جى­لى وبلىس اكىم­دىكتەرى مەن ۇكپ قول­داۋىمەن ەلىمىز­دىڭ 20 وبلىسىندا وڭىرلىك فورۋمدار وتكىزىلدى. سولاردىڭ ارقايسىسىنا العاش رەت ءوڭىر باسشىلارى قاتىسىپ, ءارتۇرلى تاقىرىپتاعى وزەكتى ماسەلەلەر كوتەرىلدى.

اشىلۋ سالتاناتىنان كەيىن كەزەك پانەلدىك سەسسيالارعا بەرىلدى. الدىمەن «ورتالىق ازياداعى ود ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن ازامات­تىق قوعاممەن وڭىرلىك ارىپتەستىكتى قالىپ­تاستىرۋ» تاقىرىبىندا سەسسيا ءوتتى. سونداي-اق دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا «حالىقتىق ديپلوماتيا – شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءتيىمدى سىرتقى ساياساتىنىڭ كەپىلى» تاقىرىبى تالقىلاندى.

پانەلدىك سەسسيالار «ايەلدەر. بەيبىتشىلىك. قاۋىپ­سىزدىك» تاقىرىبىندا جالعاستى. كۇنى بويى وتكەن فورۋمنىڭ ەكىنشى بولىگىندە «ازاماتتىق قوعام ينس­تيتۋتتارى: ادىلەتتى قازاق­ستان قۇرۋ جولىنداعى شوعىر­لاندىرۋ» تاقى­رىبىندا پىكىر­تالاس ۇيىم­داستىرىلدى. سونى­مەن قاتار «قوعامدىق كەڭەس­تەر ينس­تيتۋتىن دامىتۋ» جانە «ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ بارىسىنداعى وڭىرلىك اسپەكت» تاقىرىبىندا پانەلدىك سەسسيالار ءوتتى.

جالپى, قازىرگى تاڭدا ەلىمىز­دە 258 قوعامدىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ ىشىندە رەسپۋب­ليكالىق دەڭگەيدە – 35, جەرگىلىكتى دەڭگەيدە – 223 (وبلىستار, استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارى دەڭگەيىندە – 20, قالالار, اۋداندار دەڭگەيىندە 203 كەڭەس بار.

بارلىق دەڭگەيدەگى قوعامدىق كەڭەس­تەردىڭ قۇرامىنا 3 830 ەل ازاماتى كىرەدى. ونىڭ ىشىندە جەرگى­لىكتى وكىلدى ورگاندار جانىنداعى كەڭەستەرگە – 3 251, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار جانىنداعى كەڭەس­تەرگە – 456, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى جانىنداعى كەڭەستەرگە – 123 ادام مۇشە.

سونداي-اق فورۋم اياسىندا «ازا­مات­تىق باستاما ايماعى» الەۋمەتتىك جوبالار كورمەسى ءوتتى. وندا ۇەۇ قىزمەتىنىڭ باعىتتارى بويىنشا نەعۇرلىم تابىستى ىسكە اسىرىلعان الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالار كورسەتىلدى.

فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدە ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداما­سىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلمەك.