الىسقا بارماي-اق قويالىق. كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كەزىندە بۇكىل الەم ۇيگە تىعىلىپ, بۇكىل جۇمىس ونلاين فورماتتا وتكەنى بەلگىلى. وقۋ جىلى باستالعاندا ءبىلىم وردالارى دا وسىنداي تاسىلگە كوشتى. جاۋاپتى مەكەمە باسشىلارى ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگى ينتەرنەتپەن قامتىلعانىن اتاپ ءوتىپ, تالاي مارتە ەسەپ بەرگەن-تۇعىن. بىراق ءىس-جۇزىندە ايتىلعاننىڭ ءبارى قاعاز جۇزىندە ەكەنى, شىن مانىندە 4G بىلاي تۇرسىن, 3G جەتپەگەن اۋىلدار بارىنا كۋا بولدىق.
جىل باسىندا ۇكىمەت وتىرىسىندا «قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەسى قارالعان-دى. سول جيىندا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين بىرقاتار مالىمەت كەلتىردى. ماسەلەن, ەلىمىزدەگى 6406 ەلدى مەكەننىڭ 4974-ءى, ياعني 77 پايىزى كەڭجولاقتى ءموبيلدى ينتەرنەتكە قوسىلعان. ءۇش مىڭعا جۋىعى 4G, ال ەكى مىڭنان استامى 3G تەحنولوگياسىمەن قامتىلعان.
ايتپاقشى, مۋسين مىرزا استاناداعى ينتەرنەت جىلدامدىعى توكيودان جاقسى ەكەنىن العا تارتىپ, حالىقتى شۋلاتقانى ەسىمىزدە. راسىندا, مينيستر جۇگىنگەن Speedtest يندەكسىنە سۇيەنسەك, استانا مەن الماتىداعى ينتەرنەت جىلدامدىعى ءبىراز ەلگە قاراعاندا جاقسىراق ەكەنىنە كوز جەتكىزەمىز. مىسالى, ءموبيلدى ينتەرنەت بويىنشا الماتى 58-ورىندا, ەلوردا 80-ورىندا تۇر. رەيتينگكە سايكەس استانامىزداعى جەلى جىلدامدىعى ماسكەۋ, انكارا سەكىلدى بىرقاتار تانىمال قالاعا قاراعاندا الدەقايدا جوعارى. الماتىعا لوندون, ريم, مادريد, توكيو, بارسەلونا سەكىلدى شاھارلار شەندەسە المايتىن كورىنەدى. وكىنىشكە قاراي, وپتيكالىق-تالشىقتى ينتەرنەت بويىنشا استانا مەن الماتى ماقتانا المايدى. تيىسىنشە, 102 جانە 111-ساتىعا جايعاسىپتى.
دەگەنمەن Speedtest يندەكسى سەكىلدى ينتەرنەت جىلدامدىعىن انىقتايتىن قۇرالدار ناقتى احۋالدى كورسەتپەيتىنىن ۇمىتپاعان ءجون. بىرىنشىدەن, اتالعان سايت كومپيۋتەردىڭ نە قۇرىلعىنىڭ مودەلى, جەلىگە قانشالىقتى قوسىلۋى, ءدال سول جاقىن ماڭداعى باسقا ادامداردىڭ وندا كىرۋ-كىرمەۋى سەكىلدى كوپتەگەن فاكتورعا بايلانىستى ءتۇرلى ناتيجە كورسەتەدى. سوندىقتان Speedtest-ءتىڭ جىلدامدىعىنا قاراپ تۇبەگەيلى قورىتىندى شىعارۋعا استە بولمايدى.
ءبىزدىڭ ەلدە ينتەرنەت مينيستر ايتقانداي كەرەمەت بولسا, شالعايداعى اۋىلدار جەلىگە كىرە الماي سەندەلمەيتىن ەدى عوي. الىستاعى ەلدى مەكەندەر بىلاي تۇرسىن, ماقتاۋلى استانانىڭ وزىندە ينتەرنەت كەي جەردە ۇستامايدى. تاياۋدا حانشاتىردىڭ ارتقى بەتىندە ورنالاسقان اۋدانعا بارعان ەدىك. قايتاردا تەلەفونىمىز تەك «ە» عانا كورسەتىپ, تاكسي شاقىرا الماي, ءبىراز جەر جاياۋ جۇرۋگە تۋرا كەلدى. قالانىڭ سىرتى بولسا ءبىر ءجون. حانشاتىر ەلوردانىڭ ورتالىعىنا اينالىپ كەتكەلى قاشا-ا-ان! ەلوردانىڭ وزىندە ينتەرنەت ساپاسى وسىنداي بولىپ جاتسا, شالعاي ايماقتارعا سىن ايتۋدىڭ ءوزى ۇيات سەكىلدى.
بىراق اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتە بەرگەن ءجون ەمەس. ينتەرنەت تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا مىنا ماسەلەنى دە ەسكەرە كەتكەن ابزال. ەلىمىز جاھاندىق جەلىگە بۇگىنگە دەيىن رەسەي ارقىلى كەلەتىن ارنامەن شىعىپ كەلدى. ونىڭ جىلدامدىعى سەكۋندىنا 6 تەرابايت كورىنەدى. ساراپشىلار مۇنداي جىلدامدىق قازاقستان سەكىلدى الىپ مەملەكەتكە از ەكەنىن العا تارتادى. قايبىر جىلى قازاقستان مەن ازەربايجان تاراپى كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇبىمەن تالشىقتى-وپتيكالىق كابىل توسەۋگە ۋاعدالاستى. جوبا بويىنشا باكۋگە دەيىن جەتكەن جەلى ودان ءارى جاھاندىق ينتەرنەتكە قوسىلماق. مۇنىڭ جالپى جىلدامدىعى 4-5 تەرابايتتى قۇرايدى. ءسويتىپ, ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا ءتيىس.
ءسوز باسىندا Digital Bridge فورۋمىن تىلگە تيەك ەتتىك قوي. وسى جيىندا مينيستر باعدات مۋسين جاعىمدى جاڭالىقپەن ءبولىستى. ونىڭ ايتۋىنشا, الداعى بىرنەشە جىلدا شالعاي اۋىلدارعا Starlink تەحنولوگياسى اپارىلماق. وسىلايشا, ينتەرنەتپەن قامتۋ كوزدەلگەن.
«فورۋمعا «SpaceX» توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كەلگەن بولاتىن. ونىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر ءوتتى. ول پرەزيدەنت مىرزامەن كەزدەسۋى بارىسىندا پيلوت رەتىندە شالعايداعى 2 مىڭ اۋىل مەكتەبىن SpaceX Starlink تەحنولوگياسى ارقىلى ينتەرنەتكە قوسۋعا كەلىسىمىن بەردى. ءبىز كوپ ۇزارتپاي, جارتى جىلدىڭ ىشىندە 2 مىڭ اۋىلداعى مەكتەپتى Starlink ارقىلى جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتكە قوسامىز», دەدى ب.مۋسين.
كەيىنگى جىلدارى ينتەرنەتكە قاتىستى سىننىڭ كوبەيىپ كەتكەنىن ەسكەرسەك, بۇل – قولداۋعا لايىق باستاما. ەندەشە, يلون ماسك نەگىزىن قالاعان Starlink جوباسى قازاقستاندا ىسكە قوسىلاتىن كۇن الىس ەمەس.
