جەلدەن جۇيرىك ۆەلوشاباندوزدار
كەشە ازيا ويىندارى باعدارلاماسىنا سايكەس, ۆەلوسپورتتان تاس جولداعى جارىس سايىسى باستالدى. العاشقى ناتيجەمىز جامان ەمەس. قوس ۆەلوشاباندوزىمىز قاتىسىپ, ەكەۋى دە مەدال جەڭىپ الدى.
تاسجولداعى ۆەلوجارىستا سىنعا تۇسكەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ كوشباسشىسى الەكسەي لۋتسەنكو ۇزدىك ناتيجە كورسەتىپ (48:05:75), ازيادانىڭ التىن مەدالىن ەنشىلەدى. وتانداسىمىز وسىلايشا ازيا ويىندارىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى اتاندى. الەكسەيدىڭ بۇل سوڭعى التىنى ەمەس دەپ سەنەمىز.
ال يسلام ويىندارىنىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى ريناتا سۇلتانوۆا بۇل جولى قولا مەدالعا قول جەتكىزدى. جارىس باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە ەل نامىسىن قورعاعان ۆەلوسيپەدشىمىز 18,3 شاقىرىمدى 25:36,10-دا ءجۇرىپ ءوتتى. اتالعان سايىستا وزبەكستاندىق ولگا زابەلينسكايا 24:35,99 ۋاقىت كورسەتكىشىمەن جەڭىسكە جەتسە, جاپوندىق ەري ەنامينگە ەكىنشى ورىن بۇيىردى. ول مارە سىزىعىن 25:35,59-دا كەستى. ريناتا سۇلتانوۆا الداعى ۋاقىتتا باسقا قاشىقتىقتا دا سىنعا تۇسەتىنىن ەسكەرسەك, ۆەلوشاباندوزىمىزدان ءالى دە التىن مەدال كۇتەمىز.
وتانداسىمىز جارىستان كەيىنگى اسەرىن ايتىپ, ءوز وكىنىشىن جەتكىزدى.
– قۇتتىقتاۋلارىڭىزعا راحمەت. ءبىز بۇل جارىسقا تىڭعىلىقتى دايىندالدىق, مەدالدان ءۇمىتتى بولدىق. ەكىنشى ورىنعا ساناۋلى سەكۋند جەتپەدى. ارينە, وكىنىشتى. تاس جول اۋىر دەپ ايتا المايمىن. تەك مارە سىزىعىنىڭ الدىندا عانا بولماسا, قالعان جەرلەردە اسا قيىن بۇرىلىستار جوق ەدى, – دەدى ر.سۇلتانوۆا.
ەسۋشىلەر دودانى ەكىنشى بولىپ اياقتادى
كانوەدە ەسۋدەن سىنعا تۇسكەن قىز-جىگىتتەر ازيا ويىندارىن 8 مەدالمەن قورىتىندىلادى. 12 مەدال جيىنتىعى ساراپقا سالىنعان سايىستا قىتاي قۇراماسى 9 التىن, قازاقستان, وزبەكستان جانە تايپەي قۇرامالارى ءبىر-ءبىر التىننان ەنشىلەدى. وكىنىشكە قاراي, التىن الادى-اۋ دەگەن باسقا سپورتشىلارىمىز تەك 4 كۇمىس, 3 قولا مەدال جەڭىپ الدى.
الدىمەن سەرگەي مەن تيموفەي ەمەليانوۆتار بايداركا مەن كانوەدە ەسۋدەن ازيا ويىندارىنىڭ كۇمىس مەدالىن قاناعات تۇتتى. ولار جۇپتىق سايىس فينالىندا 1000 مەتر قاشىقتىقتى 3 مينۋت 49,991 سەكۋندتا باعىندىرىپ, مارەگە ەكىنشى بولىپ كەلدى. بۇل – سپورتشىلارىمىزدىڭ ازيا ويىندارىندا العان ەكىنشى جۇلدەسى.
بۇرناعى كۇنى سەرگەي ەمەليانوۆ تيمۋر حايداروۆپەن بىرگە ازيادا چەمپيونى اتانسا, تيموفەي ەمەليانوۆ جەكەلەي سىندا قولا جۇلدەگە قول جەتكىزگەن ەدى. تيموفەي ەمەليانوۆ ءۇشىن بۇل – ءتورتىنشى ازيا ويىندارى. سپورتشى جۇپتىق سىندا باۋىرىمەن كۇمىس مەدال العانىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.
– ازيا ويىندارىنا ءتورتىنشى رەت قاتىسىپ وتىرمىن. بۇل – مەنىڭ بەسىنشى مەدالىم. كەشە قولا الدىم, سەرگەي التىن يەلەندى. بۇگىن ەكەۋمىز بىرگە كۇمىس الىپ وتىرمىز. جۇپتىق سىندا سوڭعى ون جىلدا بىرگە جاتتىعىپ, دايىندالىپ ءجۇرمىز. دەگەنمەن جاسىم كەلىپ قالدى. قىسقا قاشىقتىقتا باياۋ بولىپ بارامىن. سول سەبەپتى كەشە ءوز ورنىمدى تيمۋر حايداروۆقا بوساتتىم. سەرگەي ەكەۋى جارادى, جەڭىمپاز بولدى. ءبىزدىڭ ءىسىمىزدى جالعاستىرار جاس سپورتشىلار بار. جارىستان كەيىن كىشكەنە وزىمىزگە كەلىپ, قورىتىندى جاسايمىز, – دەدى تيموفەي ەمەليانوۆ.
ارتىنشا كانوەگە وتىرعان مارگاريتا تورلوپوۆا مەن ۋليانا كيسەلەۆا جۇپتىق سايىستا 200 م قاشىقتىقتى 46 سەكۋندتا باعىندىرىپ, كۇمىس جۇلدەگە يە بولدى.
سونىمەن قاتار كانوەدە ەسۋدەن سىنعا تۇسكەن ماريا بروۆكوۆا 200 م قاشىقتىقتى 49,368 سەكۋندتا مارە سىزىعىنا جەتىپ, ازيادانىڭ قولا مەدال يەگەرى اتاندى. 18 جاستاعى سپورتشىنىڭ ازيا ويىندارىندا جەڭىپ العان ەكىنشى جۇلدەسى. بۇرناعى كۇنى ماريا جۇپتىق سىندا كۇمىس جۇلدە العان ەدى. جارىستان كەيىن ويىمەن بولىسكەن جەرلەسىمىز قارسىلاستارىنىڭ مىقتى بولعانىن, كەتكەن قاتەلىكتەرمەن الداعى ۋاقىتتا جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى.
– التىننان ءۇمىتتى ەدىم. بىراق قىتايلىق, تايلاندتىق قارسىلاستارىم مىقتى بولىپ شىقتى. سولاردان قالماۋعا تىرىستىم. ونىڭ ۇستىنە مەن دە ءوز دەڭگەيىمدە ونەر كورسەتە المادىم. دەگەنمەن ناتيجەگە كوڭىلىم تولادى. قاتەلىكتەرمەن جۇمىس ىستەۋ كەرەك, – دەدى جەرلەسىمىز.
بايداركا مەن كانوەدە ەسۋدەن قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى قايسار نۇرماعامبەتوۆ ازيا ويىندارىن قورىتىندىلادى.
– ناتيجە جامان ەمەس. 1 التىن, 4 كۇمىس, 3 قولا مەدالىمىز بار. 12 جيىنتىقتىڭ سەگىز مەدالىن الدىق. ايتكەنمەن, التىن ازداۋ. بۇگىندە قىتاي قۇراماسى مىقتى بولىپ تۇر. ولاردىڭ ساپىندا الەم جانە وليمپيادا چەمپيوندارى بار. كوماندالىق ەسەپتە قىتايدان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇرمىز. ءارى قاراي جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بروۆوكوۆا, يسكاكوۆا, كيسەلەۆا سىندى جاس قىزدارىمىز ءوسىپ كەلە جاتىر. كەلەر جىلى جاپونيادا وليمپيادا جولداماسى ۇلەستىرىلەتىن ىرىكتەۋ ءتۋرنيرى وتەدى. سوعان دايىندىقتى باستايمىز, – دەدى ق.نۇرماعامبەتوۆ.
التىننىڭ ورنىنا – قولا
باتۋتتاعى گيمناستيكادان الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى دانيل مۇساباەۆ پەن بيىكتىككە سەكىرۋدەن الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, جەڭىل اتلەت نادەجدا دۋبوۆيتسكايادان ازيا ويىندارىنان التىن كۇتكەن ەدىك.
دانيل باتۋتتاعى گيمناستيكادان ەرلەر اراسىندا فينالدا 57,270 ۇپاي جيناپ, تەك ەكىنشى ورىنعا تابان تىرەدى.
ال نادەجدا بولسا 1,86 مەتر بيىكتىكتى ءۇشىنشى مۇمكىندىگىندە عانا باعىندىرىپ, ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. التىن, كۇمىس مەدال العان وزبەكستاندىقتار دا تۋرا وسىنداي بيىكتىكتە سەكىرگەن بولاتىن. الايدا وزبەكتىڭ قىزدارى ءبىرىنشى-ەكىنشى مۇمكىندىكتە اتالعان بيىكتىكتى باعىندىرعان-دى. سول سەبەپتى دە التىن مەن كۇمىس وزبەكستاندىقتارعا بۇيىردى.
بوكستاعى ادىلەتسىز شەشىم
اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا ازيا ويىندارىندا بولىپ جاتقان بوكستاعى بىلىقتاردىڭ شەتىن شىعارعان ەدىك.
بۇل كەشتە 71 كگ سالماقتا ونەر كورسەتكەن اسلانبەك شىمبەرگەنوۆ جارتىلاي فينالدا 2:3 ەسەبىمەن جاپوندىق سەۆون وكادزاۆاعا ەسە جىبەردى. بىراق ەسە جىبەردى دەۋگە كەلمەيدى, تورەشىلەر الىپ بەردى دەگەن دۇرىس. جەكپە-جەكتى ءبىر ەمەس, ەكى رەت قايتالاپ كورىپ شىقتىق. اسلانبەك سوققى جاعىنان دا, بەلسەندىلىك جاعىنان دا الدا بولعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. بىراق تورەشىلەردىڭ كوزقاراسى باسقا بولىپ شىقتى.
وسى جەكپە-جەككە بايلانىستى قۇرامانىڭ باس باپكەرى مىرزاعالي ايتجانوۆ وتاندىق بوكسشىعا جەڭىستى بەرمەگەنىنە كۇيىندى.
– شاعىم قابىلدانبايدى. جاقسى دايىندالىپ شىقتى. ول دا الەم چەمپيونى. بىراق ءۇش راۋند بويى جاقسى ۇتىپ تۇردى. جەڭىستى بەرمەدى. امال جوق, – دەدى باس باپكەر.
ال قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى كەڭەس راقىشەۆ ازيا ويىندارىنداعى اسلانبەك شىمبەرگەنوۆتىڭ جەكپە-جەگىنە قاتىستى پىكىر ءبىلدىرىپ, تورەشىلەردىڭ شىعارعان شەشىمىن سىنعا الدى. فەدەراتسيا باسشىسى ازيا ويىندارىندا بوكسشىلارىمىزعا ادىلەتسىزدىك جاسالعانىن ايتىپ كۇيىندى. ك.راقىشەۆ بۇل تۇرعىدا قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى حوك تورەشىسىنە رەسمي تۇردە ءوز تالاپتارىن بىلدىرەتىنىن جەتكىزدى.
– تورەشىلەردىڭ ازيا ويىندارى تاريحىنداعى ەڭ ادىلەتسىز شەشىمى! قۇرمەتتى جانكۇيەرلەر, الەم چەمپيونى, قازاقستان قۇراماسىنىڭ كاپيتانى اسلانبەك شىمبەرگەنوۆتىڭ جارتىلاي فينالدىق كەزدەسۋىندە تورەشىلەردىڭ اسا ادىلەتسىز شەشىمىنە قاتىستى ورەسكەل وقيعا ورىن الدى. شىمبەرگەنوۆ بۇكىل جەكپە-جەك بويى جاپونيالىق سەۆون وكازاۆانى سوققىنىڭ استىنا الدى. سوققىلارى قارسىلاسقا ءدال ءتيىپ جاتتى. بارلىق جاعىنان مىقتىراق ءارى باسىمىراق بولدى. بىراق ولار شىمبەرگەنوۆتىڭ قارسىلاسىنىڭ قولىن كوتەردى. حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى IBA-داعى تورەشىلىككە قاتىستى ءاردايىم شاعىم ءبىلدىرىپ كەلگەن ەدى, بىراق حانچجوۋداعى ازيا ويىندارىنىڭ جارتىلاي فينالىندا بولعان وقيعا شەكتەن شىعىپ كەتتى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى ازيا ويىندارى بويىنشا حوك تورەشىسىنە ءوز تالاپتارىن رەسمي تۇردە بىلدىرەدى. بۇل رەتتە ءتۋرنيردىڭ ەڭ مىقتى بوكسشىلارى ءبىزدىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىمەن بىردەي جەرەبەگە ءتۇسۋى, جالپى جەرەبەنىڭ وتكىزىلۋ رەتى, تورەشىلەردىڭ جۇمىسىنا قاتىستى سۇراقتار تۋىنداتتى. ال جەرگىلىكتى بوكسشىلارعا «قىزىل كىلەم» توسەلدى, – دەپ جازدى ول بوكس فەدەراتسياسىنىڭ رەسمي Instagram پاراقشاسىندا.
كەڭەس راقىشەۆ حالىقارالىق رينگتە مۇنداي ادىلەتسىزدىككە جول جوق ەكەنىن ايتىپ, شىمبەرگەنوۆكە ءوز قولداۋىن ءبىلدىردى.
– حوك قامقورلىعىنداعى تۋرنيرلەردە تورەشىلەر شەشىمىنە نارازىلىق پەن شاعىمدى بەرۋگە بولمايدى. قازاقستان – بوكس دەرجاۆاسى, بوكستىڭ كوشباسشىسى رەتىندە رينگتەگى مۇنداي ادىلەتسىزدىك فاكتىلەرىمەن كەلىسە المايدى. مەن ءوز تاراپىمنان اسلانبەك شىمبەرگەنوۆكە جەكە قولداۋ بىلدىرەمىن! مۇنداي فاكتىلەر كاپيتانىمىزدىڭ رۋحىن سىندىرا المايدى, ەڭسەسىن تۇسىرمەيدى دەپ سەنەمىن. ول بوكستان ەڭ ماڭىزدى حالىقارالىق تۋرنيرلەردە قازاقستان تۋىن بيىكتە جەلبىرەتەدى دەپ ويلايمىن, – دەپ جازدى ول.
ورىندى ايتىلعان ءسوز. بىراق, شاعىم تۇسىرگەننەن نە پايدا؟ وعان دەيىن جارىس بىتەدى, بوكسشىلارىمىز جولداماسىز قالا بەرەدى. شىنتۋايتىنا كەلگەندە وسىنداي ءىرى دودالاردا جوعارى جاقتان قولداۋ بولمايىنشا, بوكسشىلار زارداپ شەگە بەرەدى. ايتپەسە, اسلانبەكتىڭ بىلاي قويعاننىڭ وزىندە قارسىلاسىن قانشاما ساباپ تۇرسا دا جەڭىلىس تاپقان ماحمۇد سابىرحان (57 كگ), قارسىلاسىن نوكداۋنعا جىبەرگەن نۇربەك ورالباي (80 كگ), ءتىپتى ءبىرىنشى راۋندتا قارسىلاسىن ەسەپ اشاتىنداي تالتىرەكتەتىپ جىبەرگەن ساكەن بيبوسىنوۆ (51 كگ) سەكىلدى بوكسشىلار تورەشىلەردىڭ كەسىرىنەن ادىلەتسىزدىكتىڭ قۇربانى بولىپ كەتە بەرەدى.
قامشىبەك بارلىعىنا نۇكتە قويۋى كەرەك!
وزبەك اعايىندار قايتىپ تورەشىلەر مەن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءتىلىن تاۋىپ وتىر؟ بۇگىندە ازيا ويىندارى باستالىسىمەن وزبەكستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ساكەن پولاتوۆ دەگەن ۇلتى قازاق ازاماتىنان باستاپ, ولاردىڭ كومەكشىلەرى دە تايلى-تۇياعىمەن وسىندا ءجۇر. ماقساتتارى بىرەۋ – وزبەك بوكسشىلارىن قورعاپ شىعۋ. ال قازاقستان قۇراماسىن قورعايتىن وتاندىق بوكس سالاسىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان, 1996-2006 جىلدارى حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس اسسوتسياتسياسىنىڭ (AIBA) ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى بولعان بەكەت ماحمۇتوۆتاي ازاماتتار بولماي تۇر.
سپورتشىلاردى تەك الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى قولداپ وتىرعان كەڭەس راقىشەۆتى دە بايقاي المادىق بۇل جارىستان.
ءدال قازىر قازاقستانعا ەكى تاڭداۋ بار. ءبىرىنشىسى, حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى مويىندامايتىن (حوك), رەسەي ازاماتى ۋمار كرەملەۆ باسقاراتىن IBA-مەن (بۇرىنعى AIBA) جۇمىس ىستەۋ. ەكىنشىسى – حوك-پەن بىرىگۋ. بىزدە باسقا جول جوق. IBA-مەن بىرگە بولساڭ, ازيا چەمپيوناتى مەن الەم بىرىنشىلىگىندە توپ جارىپ جۇرە بەرەسىڭ. بىراق وليمپيادا, ازيا ويىندارى سەكىلدى ليتسەنزيا بەرىلەتىن جارىستان التىنسىز قايتا بەرەتىنىمىز انىق. ويتكەنى IBA-نىڭ چەمپيوندارىن حوك ونشا مويىنداي بەرمەيدى. وعان دالەل رەتىندە سوڭعى ەكى الەم بىرىنشىلىگى مەن سوڭعى وليمپيادا مەن ازيا ويىندارىن ايتساق تا جەتەدى.
بۇگىندە ەكى كەمەنىڭ باسىن ۇستاعان قازاقستان قۇراماسى 2021 جىلى بەلگرادتا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا 2 التىن, 2 كۇمىس, 1 قولا مەدال جەڭىپ السا, بيىل مامىر ايىندا تاشكەنتتە وتكەن الەم بىرىنشىلىگىندە 4 التىن 1 كۇمىس ەنشىلەدى.
ال ەندى حوك ۇيىمداستىرعان جارىسقا زەر سالساق, ەل بوكسشىلارى 2021 توكيو وليمپياداسىندا ەكى قولا مەدال ەنشىلەپ, التىنسىز قايتتى. ال حانچجوۋداعى ازيا ويىندارىندا تەك قامشىبەك قوڭقاباەۆ قانا فينالعا جولداما الىپ وتىر. ال قامشىبەكتىڭ فينالداعى قارسىلاسى وليمپيادا چەمپيونى باحودىر جالولوۆ. سوندىقتان قامشىبەككە بۇل كەزدەسۋدە جەڭىسكە جەتۋ وتە قيىنعا سوعايىن دەپ تۇر. دەگەنمەن بۇگىن ءوز دەڭگەيىن تولىق كورسەتە الماعان قامشىبەك فينالدىق ايقاستا تەك ءوزى ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل قازاقتىڭ ابىرويى ءۇشىن رينگكە كوتەرىلىپ, جەڭىسكە جەتۋى كەرەك. ەگەر دە جەرلەسىمىز وزبەك بوكسشىسىنان باسىم تۇسسە, جوعارىداعى جازىلعان, الەۋمەتتىك جەلىدە ايتىلىپ جاتقان سىن-پىكىرلەر ازايار ەدى. سوندىقتان دا قامشىبەك بارلىعىنا نۇكتە قويۋ كەرەك!
