مۇنايدى يگەرۋدەگى جاساندى ينتەللەكت

ABAI قالاي جۇمىس ىستەيدى؟

ABAI (Advanced Base Artificial Intelligence) جوباسى حالقىمىزدىڭ وزىق ويشىل اقىنى ابايدىڭ ەسىمىمەن اتالۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. اناليتيكالىق اقپاراتتىق جۇيەنى قۇرۋ قمگ-نىڭ ەسكىر­گەن تاسىلدەردەن جانە قول جۇمىسىنان باس تارتۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرادى. وعان قوسا وزىق ءوندىرىس ادىستەرىنە جانە سەرپىندى جوبالارعا كوشۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن انىق كورسەتەدى.

بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق كومپانيانىڭ بارلاۋ مەن وندىرۋىندە وندىرىستىك اقپاراتتىڭ وراسان زور كولەمى جيناقتالعان. ول اۆتوماتتاندىرۋ ارتقان سايىن ۇلعايا تۇسەدى. دەگەنمەن, بۇل ماڭىزدى مالىمەتتەر بولەك دەرەكقورلارىندا ءارتۇرلى فورماتتاردا ساقتالادى. سونىمەن قاتار ولاردى جۇيەلەۋ جانە ساپالى تالداۋ بيزنەسكە وراسان زور پايدا اكەلەدى. ساراپشىلار پىكىرىنە دەن قويساق, ۇلكەن دەرەكتەر مەن اناليتيكانى پايدالانۋ مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ كىرىسىن 10-نان 30 پايىزعا ارتتىرۋى ىقتيمال.

ABAI جۇيەسى قمگ كورپوراتيۆتىك ورتالىعى مەن ونىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى ءۇشىن كورسەتىلگەن بارلىق دەرەكتەردى ءبىر تسيفرلىق پلاتفورمادا بىرىكتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق قوسىمشا باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى پايدالانباي-اق ولاردى جيناۋ, وڭدەۋ جانە ۆيزۋاليزاتسيالاۋ تەزدىگىن ەكى ەسە ارتتىرادى. تالداۋ بارىمەن بىرگە, جاساندى ينتەللەكت پەن ماشينالىق وقىتۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

تاريحي دەرەكتەر, سونداي-اق ناق­تى ۋاقىت رەجىمىندە سەنسورلاردان كەلە­تىن اقپارات, ماشينالىق وقىتۋ الگوريتم­دەرىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسى – مۇنىڭ ءبارى ايتارلىقتاي ەسەپتەۋ قۋاتىن تالاپ ەتەدى. سوندىقتان جوبا اياسىندا بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى ەڭ ءونىمدى سۋپەركومپيۋتەرلەردىڭ ءبىرى ىسكە قوسىلعالى تۇر.

مودۋل, بۇرىنعى مودۋل ەمەس

جۇيە ارحيتەكتۋراسى تاۋەلسىز مودۋلدەر جيىنىنان تۇرادى. مودۋل – ءبىر دەرەكقوردى پايدالاناتىن ءوز فۋنكتسيالارى بار بولەك قولدانبالار. باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى جەتىك قۇرۋدىڭ بۇل ءتاسى­لى بىرقاتار ارتىقشىلىقتارعا يە. مىسا­لى, ازىرلەۋ كەزىندە ءبىر عانا ناقتى تاپسىرما ورىندالادى. سونداي-اق ەگەر مودۋلدەردىڭ ءبىرى ءوز مىندەتىن ورىنداي الماسا, ونى وڭاي قايتا باعدارلامالاۋعا نەمەسە جاڭا نۇسقامەن اۋىستىرۋعا بولادى. سوندىقتان بۇكىل جۇيە تۋرالى الاڭداۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. ناتيجەسىندە, ونىڭ جۇمىسىن توقتاتپايسىز دا. مودۋل قاجەت بولعان جاعدايدا قايتا پايدالانۋعا ارنالعان بولۋى عانا ماڭىزدى. ەندى ءمودۋلدى ازىرلەۋگە ينۆەستيتسيا سالىپ, ونى كەيىننەن قمگ توبىندا عانا ەمەس, ءارتۇرلى كومپانيالاردا ەنگىزۋگە بولادى.

قازىرگى كەزدە جوبا توبى جاساندى ينتەللەكت ارقىلى ۇڭعىمالاردى (گاج) جانە كەرندى گەوفيزيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن اۆتوماتتى تۇردە تۇسىندىرۋدە پەرسپەكتيۆالى ازىرلەمەلەرگە يە. تەحنولو­گيانىڭ دامۋى قىسقا مەرزىمدە ساپاسى جوعارى اناليتيكا الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن, ەگەر قازىرگى ۋاقىتتا گاج ناتيجەلەرىن ينتەرپرەتاتسيالاۋ شامامەن 12 ساعات ۋاقىتتى السا, ABAI IS پايدالانۋ كەزىندە بۇل ۋاقىت ورتا ەسەپپەن 1 ساعاتقا دەيىن قىسقارادى. جۇيەنىڭ وندىرىستەن تيىمدىلىگىنىڭ تاعى ءبىر مىسالى: ەگەر بۇ­رىن مامان گەولوگيالىق-تەحنيكالىق جۇ­مىستارعا ۇمىتكەر ۇڭعىمالاردى تاڭداۋ­عا كەمىندە 3 كۇن جۇمساسا, ABAI-دى ەنگىزگەننەن كەيىن مۇنداي جۇمىستاردى اتقارۋ ۋاقىتى 5 ساعاتتان اسپايدى.

اقپاراتتىق جۇيەنى «قمگ ينجيني­رينگ» كومپانياسى ازىرلەۋدە, ونىڭ نەگى­زىندە «قازمۇنايگاز» جوعارى اعىن­دى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا ءوزىنىڭ قۇزى­رەتتى ورتالىعىن دامىتىپ جاتىر. وتكەن جىلى قاناتقاقتى رەجىمدە جۇيە­نىڭ بەس ءمودۋلى ازىرلەندى – «ABAI دەرەك­تەر بازاسى», «ۆيزۋاليزاتسيا ورتا­لىعى», «اسقىندىقتاردى باقىلاۋ», «تەحنو­لوگيالىق رەجىم» جانە «ۇڭعىلىق سورعى جابدىعىن تاڭداۋ». قازىرگى ۋاقىتتا 4 مو­دۋل سىناقتان ءساتتى ءوتتى. ءسويتىپ ونىڭ نا­تي­جەلەرى ناقتى وندىرىستە راستالدى.

«اسقىنۋلاردىڭ مونيتورينگى» ءمودۋلى «وزەنمۇنايگاز» اق-مەن بىرلەسىپ ەكى باعىت بويىنشا ازىرلەنۋدە. ءبىرىنشىسى – توتىعۋ ۇدەرىستەرىن باسەڭدەتەتىن ارنايى زاتتاردى – ينگيبيتورلاردى ەنگىزۋدى باقىلاۋ. اگرەسسيۆتى وندىرىستىك جاعدايلارعا بايلانىستى OMG ءۇشىن كورروزيادان قورعاۋ ماسەلەسى – وتە وزەكتى. قازىرگى ۋاقىتتا حيميالىق رەاگەنتتەر بارلىق كەن ورنى بويىنشا ورتا ەسەپپەن ەسەپتەلگەن جوس­پارلى شىعىندار بويىنشا ايدالادى. مودۋل ينەكتسياعا ماقساتتى ءتاسىلدى قولدانۋعا جانە ءاربىر توپتى ورناتۋ ءۇشىن ينگيبيتورلاردىڭ ناقتى دوزاسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, جابدىقتىڭ سەنىمدىلىگى ارتىپ, حيميالىق شىعىندار ازايادى. ءمودۋلدى تەستىلەۋ ناتيجەسى بويىنشا ءبىر جارىم ايدىڭ ىشىندە نەبارى ەكى قوندىرعىدا 12 ملن تەڭگەدەن استام قارجى ۇنەمدەلگەن.

ەكىنشى باعىت – قۇبىرلاردىڭ سەنىم­دى­لىگى مەن تۇتاستىعىن باسقارۋ شەڭبە­رىندە – ومگ كەن ورىندارىندا ورنا­تىلعان داتچيكتەر ارقىلى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە قۇبىرلاردىڭ تەحنيكالىق جاع­دايىن باقىلاۋ جانە باقىلاۋ ءۇشىن كەن ورنىنىڭ «تسيفرلىق ەگىزى» قۇرىل­دى. سونداي-اق قۇبىرلارداعى قىسىم­نىڭ جوعالۋىن, تەمپەراتۋراسىن جانە سۇيىقتىق جىلدامدىعىن ەسەپتەۋ ءۇشىن گيدراۆليكالىق ترەناجەر ازىرلەندى. ول ۆيرتۋالدى سەنسور تۇرىندەگى كەن ورنى­نىڭ «ساندىق ەگىزىنە» (تەحنيكالىق كارتا) بىرىكتىرىلگەن. ناقتى دەرەكتەر مەن ۆيرتۋالدى سەنسوردى سالىستىرۋ قۇبىرلارداعى تىعىرىقتاردى انىقتاۋعا, سونداي-اق قۇبىردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن شەكتەۋ نەمەسە ءۇزۋ ىقتيمالدىعىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«تەحنولوگيالىق رەجىم» ءمودۋلى («قازگەرمۇناي» بك» جشس قاناتقاقتى ەنگىزۋ) بار گەولوگيالىق جانە تەحنيكالىق جاعدايلاردا ۇڭعىمالارداعى الەۋەتتى ماكسيمالدى ءوندىرۋ قارقىنىن ەسەپتەيدى (تۇتىك قىسىمى, ۇڭعىمانى جوبالاۋ جانە ت.ب.). وسىنىڭ ارقاسىندا كەن ورىندارىن يگەرۋدىڭ ءتيىمدى رەجىمىن تاڭداۋعا بولادى. ايتپاقشى, الگوريتمدى 2 اي سىناقتان وتكىزگەننەن كەيىن 11 قگم ۇڭعىماسىندا ءوندىرۋدى 266 تونناعا ارتتىرۋعا قول جەتكىزىلگەن.

ارتىقشىلىق تۋرالى بىرەر ءسوز

ودان كەيىن تاعى 12 ءمودۋلدى قامتيتىن ABAI جوباسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى بەكىتىلدى. وسىلايشا, گەولوگيا مەن بۇرعىلاۋدان باستاپ كەن ورنىن يگەرۋ مەن پايدالانۋعا دەيىنگى قمگ بيزنەس-ۇدەرىستەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك قامتىلعان. جۇيەنى تولىق كولەمدە ەنگىزۋ كەزىندە قمگ ەنشىلەس ۇيىمدارىنىڭ وپەراتسيالىق شىعىندارى 2-3%-عا تومەندەدى.

بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى «قازمۇنايگاز» ىشكى نارىقتى دامىتۋعا ۇلەس قوسۋى ءتيىس. بىرىنشىدەن, ABAI – بۇل تولىعىمەن وتاندىق تسيفرلىق ءونىم. ىسكە اسىرۋ پەريمەترىندە قمگ-ءنىڭ 100% ەنشىلەس كومپانيالارىنان باسقا بىرنەشە بىرلەسكەن كاسىپورىندار بار. دەمەك ۇلتتىق كومپانيانىڭ شەتەلدىك سەرىكتەستەرى جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىنا تولىق سەنىم ارتقان.

ەكىنشىدەن, ABAI IS-گە قانىش ساتباەۆ قازاق ۇلتتىق عىلىمي-زەرتتەۋ تەحنيكالىق, ءال-فارابي قازاق ۇلتتىق, قازاق-بريتان تەحنيكالىق جانە حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ جانە رەسپۋبليكانىڭ باسقا دا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىسا الادى. ستۋدەنتتەردىڭ ۇزدىكتەرى وقۋىن اياقتاعان سوڭ «قازمۇنايگاز» توبىنا جۇمىسقا الىنادى.

جالپى, مۇنداي جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى «قازمۇنايگاز» الەمدىك ترەندكە ىلەسىپ وتىر. وسىلايشا, Shell كونتسەرنى اقپاراتتىڭ ۇزدىكسىز اعىنىن قۇرا وتىرىپ, ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە ولشەۋ, باقىلاۋ جانە باسقارۋدى بىرىكتىرەتىن «Smart Fields» باعدارلاماسىن 2004 جىلى ىسكە قوسقان ەدى. 2017 جىلعا قاراي روسنەفت جاساندى ينتەللەكت بەلگىلەرى بار 2000 ۇڭعىماعا يە بولدى. 2018 جىلعى Accenture دەرەكتەرىنە سايكەس, قازىر الەمدەگى مۇناي كورپوراتسيالارىنىڭ 36%-ى Big Data تەحنولوگياسىن بەلسەندى تۇردە پايدالانۋدا, ال تاعى 38%-ى ونى الداعى جىلدارى ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىر.

ABAI-دا ۇسىنىلعان تسيفرلىق تەحنولوگيالار قمگ بيزنەسىنىڭ بارلىق سالالارىندا, سونىڭ ىشىندە تاسىمالداۋ مەن وڭدەۋدە ءساتتى قولدانىلىپ جاتىر.