– ەلەنا اپاي, حالىققا العاش ايتىس ارقىلى تانىلدىڭىز. ايتىس ونەرىنەن قول ءۇزۋىڭىزدىڭ سەبەبى نەدە؟
– ايتىستا ازدى-كوپتى جيىرما جىلداي ءجۇرىپپىن. ءبىزدىڭ كەزدەگى ايتىستىڭ دارەجەسى دە, دەڭگەيى دە, ءتىپتى, ابىرويى دا بولەك ەدى. ايتىستىڭ ادالداۋ ۋاقىتىندا, حالىقتىڭ جەل ءسوزدى ەمەس, ءجون ءسوزدى ۇعىناتىن كەزەڭىندە ونەر كورسەتتىم دەپ ويلايمىن. ايتىس – اۋىز ادەبيەتىنىڭ ءبىر جانرى. ەسەيە كەلە كلاسسيكالىق جازبا ادەبيەتكە بەت بۇردىم. شىعارماشىلىق ادامى ءبىر جەردە اينالسوقتاماي, جان-جاقتى دامۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ءارى فاريزا اپايدىڭ «سەن ولەڭ جاز, ايتىس دەڭگەيىندە قالما» دەگەنى دە اسەر ەتتى.
– «ەسىڭە مەنى العايسىڭ», «كوزدەرىڭە عاشىقپىن» اندەرى ەلگە كەڭىنەن تانىمال. كومپوزيتورلىققا قالاي كەلدىڭىز؟ اندەردىڭ شىعۋ تاريحىنا توقتالا كەتسەڭىز.
– ەشقاشان ء«ان جازسام-اۋ» دەپ ويلانعان ەمەسپىن. بىرىنشىدەن, مەنىڭ نەگىزگى ماماندىعىم – ادەبيەتشى, قازاق ءتىلىنىڭ مامانىمىن. ەكىنشىدەن, ونەرپازبىن, ءانشىمىن. مەن ءۇشىن ەڭ قۇدىرەتتى نارسە – ءسوز. بۇل اندەردىڭ جازىلۋىنا اتالعان اندەردىڭ ءماتىنى, ياعني ولەڭدەرى اسەر ەتتى.
جاس كۇنىمدە انام باتىرلار جىرىن داۋىستاپ وقىتىپ قوياتىن. سول كەزدە مەن ونى الدەبىر اۋەنگە سالىپ الىپ, اندەتىپ وقيتىنمىن. جالپى, كەز كەلگەن جىر شۋماعىن وقىعاندا بەلگىلى ءبىر اۋەنمەن وقيمىن. كۇنى بۇگىنگە دەيىن سولاي. ال ول اندەردىڭ تاريحى مەنىڭ ءومىرىم عوي. «كوزدەرىڭە عاشىقپىندى» 17 جاسىمدا جازدىم. ول جاستاعى ادامنىڭ كوڭىل كۇيى, سەزىمى, مىنەزى مۇلدە باسقاشا عوي. تاپ-تازا, تۇپ-تۇنىق. جانىڭدى ەشكىم كىرلەتپەگەن, الدە ءوزىڭ كىرلەمەگەن… مەنىڭ دە باسىمنان عاشىقتىق, ۇياڭدىق, ءمولدىر سەزىمدەردىڭ وتكەنى حاق. سول جاستىعىمنىڭ بولمىسىن وسى اندەردە قالدىردىم. الدە ساقتادىم دەسەم بولار ما ەكەن؟..
ماعان ىلعي ءبىر جىگىت «سەنىڭ كوزدەرىڭە عاشىقپىن» دەپ ايتا بەرەتىن. بىردە «اۋىل كەشى كوڭىلدى» دەگەن كىتاپتى قاراپ وتىرسام, وسىنداي اتپەن ءبىر ولەڭ تۇر ەكەن. ولەڭىن جازعان ۇ.ەسداۋلەتوۆ, ءانىن جازعان ق.ءابىلوۆ دەپ تۇر. ءانىن جازعان ءوزىمىزدىڭ كادىمگى حالىق اقىنى قونىسباي ءابىل اعامىز ەكەنىن كەيىننەن ءبىلدىم. سول كەزدە ولەڭ ۇناپ, وزىمشە ءبىر اۋەنگە سالىپ ايتىپ ءجۇردىم. بىرتە-بىرتە ورتام, جاستار جاعى ايتىپ كەتتى. ءتىپتى وسى اننەن كەيىن-اق, مەنى كومپوزيتور دەپ حالىق وزدەرى اتاي باستادى. بۇل ءاننىڭ وسىلاي ومىرشەڭ بولاتىنىن, قازاق تۇگىل قىرعىز دا, وزبەك تە, تاتار دا ايتىپ كەتەتىنىن مۇلدە بىلگەن جوقپىن.
سول داۋرەننىڭ درامالى ساتتەرى بولعاندا, «ەسىڭە مەنى العايسىڭ» جازىلدى. ول كەزدە مەن 20 جاستا ەدىم. ەكى اندە دە ءبىر سەزىمنىڭ عۇمىرى جاتىر... ول سەزىم, ءولدى مە, ءوشتى مە, بىلمەيمىن...
– بولمىسىڭىزدان ماحامبەتتىڭ ءورشىل رۋحى بايقالادى. وزىڭىزگە اقىندىق تالانت كىمنەن دارىعان؟
– ادەبيەتپەن, ءسوز قۇدىرەتىمەن اۋىرعان ادامنىڭ بارلىعىندا ماحامبەتتىك ورشىلدىك بولادى دەپ ويلايمىن. ول ءارتۇرلى سيپاتتا كورىنەدى. بىرەۋلەردە تەك قانا شىعارماشىلىققا دەگەن ادالدىقتا, بىرەۋلەردە قوعامداعى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى كورگەندە پايدا بولۋى مۇمكىن. ەشقايسىسى دا شىعارماشىلىق ادامىنا جات ەمەس. ماحامبەت بولمىسى – ۇلت بولمىسى. ەگەر بىزدە ماحامبەت, اباي, مۇحتار, ءابىش بولماسا, ءبىز ۇلت بولماس ەدىك. سوندىقتان ەگەر شىنىمەن, مەنىڭ بويىمنان سونداي بولمىس كورىنسە, ونى تەك ماقتانىش تۇتامىن جانە سول بولمىسىمدى ساقتاۋعا تىرىسار ەدىم... ال مەنى اقىن قىلعان – تاعدىرىم. ءارى قيىن, ءارى قاسىرەتتى...
– كوزىڭىزگە ءجيى جاس الاسىز با؟
– ءيا, كەيدە ۇيىقتاپ جاتىپ تا جىلاپ ويانامىن...
– بۇگىنگى قازاق مىنەزى, ادەپ-يباسى, ءوزىنىڭ تابيعي بولمىسىنان قانشالىقتى وزگەردى؟ قازىرگى قازاق قالىبىنا كوڭىلىڭىز تولا ما؟
– قازاقتىڭ «ەلۋ جىلدا – ەل جاڭا, ءجۇز جىلدا – قازان» دەگەنىندەي, ۇلكەن وزگەرىسكە ۇشىرادىق. باياعى ءسوز تانىم, ىزەت, يبا, قادىر-قاسيەتتەن مۇلدە باسقا بولمىسقا ەنگەنىمىزدى سوناۋ XIX, ءتىپتى, كەشەگى XX عاسىرمەن دە سالىستىرا المايسىڭ. جاھاندانۋ جۇمىرىنا جۇتىلىپ بارا جاتقاندايمىز. وعان ەلدەگى ەسەپسىز نەشە ءتۇرلى ءدىني اعىم مەن اداسۋشىلىقتى قوسىڭىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءدۇبارا, دۇمبىلەز بولمىستى قالىپتاستىردىق. وسىنىڭ بارلىعى نيتسشەنىڭ «ادامنىڭ بارلىق باقىتسىزدىعى – ناداندىعىنان» دەگەنىنە سايادى. عاسىرلار بويعى تاريحىمىز بەن تالايلى تاعدىرىمىزدى ەسكەرسەك, ۇلت قاۋىپسىزدىگى كۇن تارتىبەنەن تۇسپەيتىن ماسەلە بولۋى كەرەك. الەمدىك اقپاراتتىق اعىن مەن ەلدەگى شەگى جوق جەمقورلىق حالىقتى توبىرلىق سانا توڭىرەگىندە ۇستاپ, مادەنيەتتى تەك ساحناعا ءارتىس كويلەك كيىپ الىپ, ءان سالۋ دەپ ۇعىندىرىپ, رۋحاني ۇدەرىستى تەجەپ-اق كەلەدى. ار ويلايتىن ەمەس, پايدا ويلايتىن ۇرپاق وسىردىك. كەيدە قورىقپايسىڭ, شوشىناسىڭ... ارتى قايىرلى بولعاي... جەدەل تۇردە قولعا الماسا, ەندى ءبىر ون جىلدا مۇلدەم كەش بولادى. قازىرگى قالىپ وسىنداي بولسا, قايدان كوڭىل تولسىن؟ كەشەگى اقتامبەردى, مۇرات اقىنداردىڭ دا زارلاپ كەتكەنى وسى بۇگىنگى قالىپقا تۇسەتىندىگىمىزدى سول زاماندا-اق سەزگەنى شىعار-اۋ… جەر بەتىندە ءبىر حالىقتىڭ ازىپ-توزىپ كەتكەنى تاريح ءۇشىن تۇك ەمەس شىعار, بىراق ادامزات ءۇشىن ۇلى قىلمىستاردىڭ جەمىسى. ال ءبىزدىڭ حالىقتىڭ ادامزات الدىندا قىلمىسكەر بولماۋىن قۇدايدان جاتسام-تۇرسام تىلەيمىن.
– ءسىز ادام بويىنداعى ەڭ جوعارى باعالايتىن قاسيەت قانداي؟
– لاۋازىمىنا, قىزمەتىنە, شەن-شەكپەنىنە قاراماي, شىنايىلىق, ادالدىق, اينالىپ كەلگەندە ادامدىق ءيىسى بولسا, سول ادام عوي.
– ءابىش كەكىلباەۆ, فاريزا وڭعارسىنوۆامەن ەتەنە ارالاسىپ, جاقىن بولدىڭىز. وسىناۋ تۇعىرى بيىك تۇلعالاردىڭ ءوزىڭىز تانىعان ادامدىق بولمىسى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– ونداي ادامدار ەندى تۋا ما, تۋماي ما؟ حالىق بولعان سوڭ, زامانىنا ساي مىقتىلار تۋاتىن دا شىعار. بىراق ءابىش اعا مەن فاريزا اپايلار قايتالاناتىنىنا كۇمانىم بار. ەڭ الدىمەن, ول كىسىلەر مەنىڭ تالانتىمدى تانىدى, ماعان سەندى, ۇلكەن ءۇمىت ارتتى. سول ءۇشىن دە ولارعا قارىزدارمىن. «بىلاي ىستە, ءويت-ءبۇيت» دەگەن جوق, بارلىق ونەگە-تاربيەنى ىستەرىمەن, ادال بولمىستارىمەن بەردى.
فاريزا اپامنان باستايىنشى. فاريزا شىن مانىندە ۇلتتىڭ ار-وجدانىن, سالت-ساناسىن ەڭ كەمەل دەڭگەيدە كورسەم دەپ, بۇكىل عۇمىرىن رۋحانياتقا ارناعان ەلىمىزدىڭ ەڭ بەتكە ۇستار تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى. قازاق قىزىنا ءتان يمان دا, ار دا, قادىر-قاسيەت تە اپايدىڭ بويىنان تابىلاتىن. زامانداستارى «ماحامبەت ۆ يۋبكە» دەپ اتادى. دەسە دەگەندەي ەدى. ادەبيەتكە بەرگەن قازىناسىن ايتپاعاندا, قوعامعا, جالپى حالىققا كورسەتكەن ۇلگى-ونەگەسى, ادامگەرشىلىگى اڭىز بولدى.
ءابىش اعا حالقىمىزدىڭ اۋليە دەپ اتالاتىن عاسىرلار قويناۋىنداعى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى بولدى. جانى وتە نازىك, جۇرەگى ەلجىرەپ تۇراتىن, بالا سەكىلدى, اپپاق نيەتتى كىسى ەدى. قازاقتىڭ كوركەم پروزاسىن كوككە كوتەرگەن زاڭعار جازۋشى, ادامزات تاريحىن قولمەن قويعانداي بىلگەن تەرەڭ دانىشپان.
وكىنىشتىسى, ءبىزدىڭ قوعامعا دا, بيلىككە دە ونداي ادامدار كەرەك بولا قويمايدى عوي. ايتپەسە, ءابىش اعا سەكىلدى كىسىلەردىڭ ءار ءىسى, ءار ءسوزى تاسقا باسىلىپ, ەل يگىلىگىنە, ۇرپاق تاربيەسىنە پايدالانىلار ەدى. ءابىش اعا ءومىرىنىڭ سوڭىندا ازعانتاي عانا زەينەتاقىمەن عانا كەتكەنىن جۇرتتىڭ ءبىرى بىلسە, ءبىرى بىلمەس. قولدا باردىڭ قادىرىن بىلمەيتىن جەر بەتىندە جالعىز ءبىزدىڭ ۇلت شىعار. كەيدە سوناۋ زاماندا ماحامبەتتىڭ باسىن كەسىپ, ابايدى ساباپ, ماعجان, ساكەندەردى اتىپ, ءابىش اعالاردى جان-جاعىنان كۇستانالاپ, تىرىدەي جەپ ولتىرگەندە, بىزدەردىڭ ەلەنبەۋىمىز, ەسكەرىلمەۋىمىز ءتىپتى, زاڭدىلىق شىعار دەپ ويلايمىن.
– فاريزا اپايعا ارناعان ولەڭىڭىزدە:
ء«بىر تامشى مۇڭ – ار ازىعىن
بەرشى ماعان –
جاندىرسىن!» – دەيسىز. قازىر ءسىز ار ازىعىن, جان ازىعىن قايدان, نەدەن الاسىز؟
– كىتاپتان. تەك قانا قازاق ادەبيەتىنىڭ مول مۇراسىنان.
– ەڭ العاش جىرلارىمەن دەرتتى بولعان, عاشىق بولعان اقىنىڭىز كىم؟
– تولەگەن ايبەرگەنوۆ. تولەگەن اعانىڭ جىرلارىن ءالى كۇنگە كوزىمە جاس كەلمەي, جۇرەگىم ەزىلمەي, ەگىلمەي وقي المايمىن. قاتتى ساعىنامىن. كىمدى؟ نەنى؟ بىلمەيمىن… تولەگەن اعا دا ءالى كۇنگە كوكتە ساعىنىپ جۇرگەندەي كورىنەدى دە تۇرادى…
– ادىلەتسىزدىكتىڭ الدىندا ءۇنسىز قالعان كەزىڭىز كوپ پە؟
– ەسىمدە جوق. بىراق سوڭعى كەزدە «ۇنسىزدىك سيندرومىنا» ۇشىراعانداي, ەشكىممەن سويلەسكىم كەلمەيدى. سوندا دا قوعامداعى ادىلەتسىزدىكتەرگە الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ءۇن قوسىپ وتىرامىن. ونىمىز بىراق كىمگە كەرەك قازىر؟
– قازىر شىعارماشىلىق, ءومىر تۋرالى كىممەن اڭگىمەلەسەسىز, كىمگە سىر اشاسىز؟
– ماڭايىمدا توپىرلاعان دوس, سىرلاس جوقتىڭ قاسى. ءوزىم ونەرلەرىن قۇرمەتتەيتىن تالانتتى قىز-جىگىتتەرمەن سيرەك بولسا دا, وي بولىسەمىز. ول ارينە, ءانشى جۇبانىش, جەزقازعانداعى قۇربىم اقىن سۆەتلانا جۇمكينا, ماڭعىستاۋدا مايرا, استانادا اپكەمدەي, تۋىسىمداي بولىپ كەتكەن مەڭجامال جانە ساناۋلى جاندار بار, سوسىن ۇيدەگى بالالارىم…
– جاستاردىڭ جازعاندارىن وقيسىز با؟ كەيىنگى بۋىن اقىندارىنىڭ ولەڭدەرى كوڭىلىڭىزدەن شىعا ما؟
– مىندەتتى تۇردە. كەيدە الەۋمەتتىك جەلىدەن ءبىر جاقسى جىر وقىسام, سونىڭ اۆتورىن ىزدەپ تاۋىپ, سويلەسەمىن. اسىرەسە جاستاردى ىزدەيمىن, ولار تۋرالى كوبىرەك ويلايمىن, شامام كەلسە, ۋاقىت ءبولىپ, بىرگە شاي ءىشىپ, سويلەسەمىن. سوڭعى ءۇش جىلدان بەرى «اباي» ارناسىندا ء«ساراسوز» باعدارلاماسىن جۇرگىزەمىن. باعدارلاماعا كەلگەن ءاربىر جاستىڭ شىعارماسىن تالداپ, وقيمىن. ءارى تالانتتىڭ ەفيرگە شىعىپ, حالىققا تانىلۋىنا اتسالىسىپ, ارىپتەستەرىممەن سول جولدا جۇمىس اتقارىپ ءجۇرمىز. تالانتتى جاستار وتە كوپ. مىسالى, ەرلان ءجۇنىس قانداي كەرەمەت اقىن, ايجان تاباراك, ءاليا ىڭكاربەك, ولجاس ساندىبەك, باقىتگۇل باباش, ءاليا داۋلەتباەۆا, اسىلبەك جاڭبىرباي, شەرحان تالاپ, تولقىن قابىلشا, اقجول تۇمەنباي, ايدىن بايىس... تاعى دا بىرنەشە ونداعان جاستاردىڭ اقىندىعى, جادىرا شامۇراتوۆا سەكىلدى جازۋشى قىزداردىڭ قارىم-قابىلەتى ءبىزدىڭ رۋحانياتتىڭ بايلىعى دەپ تۇسىنەمىن. مەنى ولاردىڭ شىعارماشىلىعى عانا ەمەس, تاعدىرى, تۇرمىس-تىرشىلىگى دە ويلاندىرادى. ءبىرىنىڭ پاتەرى جوق, ءبىرىنىڭ ايلىعى جوق, ءبىرىنىڭ دەنساۋلىعى ناشار, ءبىرىنىڭ كۇنكورىسى تومەن, نەسيەدەن نەسيەگە دەيىن تىرشىلىك ەتىپ ءجۇر. بۇگىنگى ادەبيەتتى جاساپ وتىرعان وسى تالانتتى جاستاردىڭ تۇرمىستىق ماسەلەسىنە وي جۇگىرتىپ, جاعدايلارىنا باس قاتىرىپ وتىرعان كىم بار؟ شىعارماشىلىققا جاعداي جاساپ, ولاردىڭ ومىرىنەن حابار الىپ وتىرعان ۇكىمەت بار ما؟ جوق ەكەنى اششى شىندىق. ءتىل مەن ادەبيەتى, مادەنيەتى ۇلىقتالماي, ۇلتتى, مەملەكەتتى ۇشپاققا شىعارام دەۋ – ۇلكەن قاتە. وسى جاستاردىڭ جاعدايىن جوعارى جاققا جەتكىزگىم كەلىپ, بىرنەشە رەت قولىندا بيلىگى بار كىسىلەردىڭ ەسىگىن قاعىپ كوردىم, ەڭ سوڭىندا ەسىل ونەر مەن ادەبيەتتىڭ ەشكىمگە كەرەك بولماي, قور بولعانىنا ابدەن قورلانىپ شىقتىم...
– جىر جيناقتارىڭىزدى كىتاپحانادان كەزىكتىرىپ, وقىپ جۇرەتىنمىن. تاڭدامالى پوەزيا كىتابىن شىعارۋ جوسپاردا بار ما؟
– شىعارماشىلىقتا ماعان ۇنايتىنى – تاڭدامالى جيناق. ادام كوڭىل كۇيدىڭ اۋانىمەن ءارتۇرلى نارسە جازا بەرۋى مۇمكىن. كەيدە جازعان دۇنيەڭ وزەكتىلىگىن جوعالتارى دا بەلگىلى. جالپى, جازعان-سىزعانىڭدى سۇرىپتاعاندا ەڭ كوركەم, ەڭ كلاسسيكالىق دەگەن ءبىر جيناعىڭ بولسا, سول ناعىز ەڭبەك قوي. تاڭدامالى تەك اقىندارعا قاتىستى ەمەس, سۋرەتشى بولسىن, جازۋشى بولسىن, كومپوزيتور بولسىن, بارلىعىندا ءبىر تاڭدامالى بولسا, نۇر ۇستىنە نۇر ەمەس پە؟
– ومىرىڭىزگە ماڭىزدى بەتبۇرىس ەنگىزگەن ءبىر وقيعا تۋرالى ايتساڭىز.
– مەنىڭ ومىرىمدە كەيدە ءوزىم تۇسىنبەي جۇرگەن نارسەلەردى قۇدايدىڭ كەيبىر وقيعالارمەن ءتۇسىندىرىپ بەرەتىنى ءجيى كەزدەسەدى. ءار ادام وسى ومىرگە نەگە كەلگەنىن, نە ىستەۋ كەرەگىن, نەمەن اينالىسىپ, كىم بولارىن ويلاناتىن شىعار. مەنى دە سول وي ءجيى مازالايدى. تىرشىلىككە ءار ادام بەلگىلى ءبىر ميسسيامەن كەلەتىن سەكىلدى كورىنەدى. ادامدارداعى اداسۋشىلىق – سول ميسسياڭدى تۇسىنبەگەننەن. 1992 جىلدارى عوي دەيمىن, مەن ستۋدەنتپىن. سول ۋاقىتتاردا «كوزدەرىڭە عاشىقپىننىڭ», «ەسىڭە مەنى العايسىڭنىڭ» دۇركىرەپ تۇرعان كەزى. مەنىڭ قاتىساتىن ءىس-شارالارىم, كونتسەرتتەرىم, ايتىستارىم كوپ. ومىردەن جاس كەتكەن باۋىرلارىمنىڭ اۋىر قازاسىنان كەيىن انام اۋىرىڭقىرىپ قالا بەردى. كەيدە جوسپارلى ىستەرىمدى تاستاپ, انامنىڭ قاسىنا بارىپ وتىرامىن. ونى تۇسىنگەن انام: «شارۋاڭا بارا بەر, شاقىرعان جەرلەرىنە بارماي قالساڭ, سەنى ء«بىزدى مەنسىنبەدى» دەپ كىنالايدى عوي» دەيدى. «ماما, قويشى, سەن اۋىرىپ جاتقاندا مەن قالاي بارىپ, ءان سالىپ تۇرامىن؟» دەيمىن. مامامنىڭ ولاي دەيتىنىنىڭ دە ءجونى جوق ەمەس ەدى. مەنىڭ تالانتىمدى كورە المايتىندار كوپ بولدى. ايتپاعان ءسوزدى ايتتى, ىستەمەگەندى ىستەدى قىلىپ, ايتەۋىر قيت ەتسە, ۇرى ءيتتىڭ ارتىنداي شۋلاسقان بىرەۋلەر بارىنشا جولىمدى بوگەپ-اق باقتى. ءالى دە سول بەتتەرىنەن قايتقان جوق. ءبىر كۇنى توسەك تارتىپ قالعان انامنىڭ قاسىندا وتىرعاندا, ازداپ كوڭىلى اۋلانسىن دەپ تەلەديدار قوسىپ قويعانمىن, «قازاقستان» ارناسىنان بەلگىلى اقىن تىنىشباي راقىم اعامىز «كەش جارىق» دەگەن باعدارلاما جۇرگىزىپ وتىر ەكەن, ءبىر كەزدە: «سوناۋ سىردىڭ بويىندا تالانتتى قارىنداسىمىز بار, تاماشا اقىن, كومپوزيتور ەلەنا ابدىحالىقوۆا دەگەن, سول قارىنداسىمنىڭ ءانى «كوزدەرىڭە عاشىقپىن», ورىندايتىن دوسحان جولجاقسىنوۆ» دەپ حابارلادى. مۇنى ەستىگەن انام: «ساعان ماسىل بولىپ, باعىڭدى بايلاپ قويدىم, سەن الماتىدا, وسى تەلەديداردا جۇرەتىن ەدىڭ» دەپ جىلاپ قالدى. «ماما, تەلەديدار قايدا قاشادى, ءالى سول تەلەديداردان تۇسپەيتىن بولام» دەيمىن. شىندىعىندا, ماعان جاسالعان قياناتتاردىڭ كوپتىگىنەن ابدەن شارشاپ, شامام كەلسە, ءان سالماۋعا, ەشتەڭە جازباۋعا ىشتەي بەكىنگەن ەدىم. ءبارىن تاستاپ, ايدالاعا ەكى قولىڭدى توبەڭە قويىپ بەزەردەي كۇيدە جۇرگەن شاعىم-تۇعىن. تىرەپ تۇرعان ەشكىمىم جوق, جوعارى جاقتاعى كوكەسىنەن باسقا تۇك تالانتى جوق بىرەۋلەردىڭ شالقىپ جۇرگەنىن كورگەندە قاتتى قورلانامىن. ءبىزدىڭ ەلدە ادال ەڭبەكپەن, ءوز بىلىمىڭمەن, تالانتىڭمەن جارىققا شىعۋ ءۇشىن تەمىردەي جۇيكە, بولاتتاي ءتوزىم, ەش مۇمكىندىككە سىيمايتىن سالقىنقاندىلىق پەن ولەكسەڭدى سۇيرەتكەنشە تاۋلىگىنە 24 ساعات بەينەتتەنۋىڭ كەرەك. باسقاشا مۇمكىن ەمەس. مەن سول مارقۇم تىنىشباي اعانىڭ باعدارلاماسىنان كەيىن, اۋىرىپ جاتقان انامنىڭ سوزىنەن كەيىن, ء«بارىن تاستايمىن» دەگەنىم دۇرىس ەمەس ەكەنىن, قۇدايدىڭ مەنى جەر بەتىنە مۇلدە باسقا ميسسيامەن جىبەرگەنىنە كوزىم انىق جەتتى...
ءبىر ولەڭىڭىزدە:
«جيدەنىڭ گ ۇلىن – اۋىلدىڭ ءيىسىن
اڭساتتى-اۋ, قىزىق قۋعان بەل...
تاعدىرىم, مەيلى, جانىمدى قيسىن,
تەك امان بولسىن, تۋعان جەر!» – دەيسىز. تۋعان جەر دەگەندە العاش ويىڭىزعا نە ورالادى؟
– ءبارى ورالادى. بالالىق شاق, اكە-شەشەم, ىپ-ىستىق كۇندەر... جيدە دەگەن ءبىزدىڭ جاقتا كوبىرەك وسەدى-اۋ... مامىر ايىندا گۇلدەيدى, سول كەزدە دالادا جۇپار اڭقيدى. وسى ءساتتى ساعىنامىن. استانادا اباي كوشەسىندە جالعىز ءتۇپ جيدە وسەدى, كەيدە مامىردا ادەيى بارىپ, يىسكەپ كەلەمىن.
– ەرەكشە اسەرلەنىپ وقىعان سوڭعى كىتابىڭىز قانداي؟ جانىڭىزعا جاقىن جازۋشىلار كىمدەر؟
– جاقىندا عانا تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆتىڭ «پەرىشتەلەر ءولىمى» كىتابىن وقىدىم. نەگىزگى ەڭ جاقسى كورەتىن شىعارمام – ءابىش اعانىڭ «حانشاداريا حيكاياسى». حالقىمىزدىڭ بارلىق كلاسسيك جازۋشىلارىن جاقسى كورەمىن. كوركەم ادەبيەتتە قازاق جازۋشىلارىنىڭ دەڭگەيى دە, دارەجەسى دە ەشكىمنەن كەم ەمەس. قازىرگى تاڭدا جاستار شەتەل تىلدەرىن مەڭگەرىپ, تۇپنۇسقادان وقي الادى عوي. مەن اۋدارما ارقىلى وقيمىن. مۇمكىن تۇپنۇسقادان وقىسام, پىكىرىم وزگەرەر دەپ ويلاعانمىن, الايدا نوبەل سىيلىعىن العان مو ياندى ورىسشا اۋدارمادان وقىعاننان كەيىن, قازاق ادەبيەتىنىڭ ورەسى تومەن دەي المايمىن.
– الدا قانداي شىعارماشىلىق جوسپارلارىڭىز بار؟
– جوسپار قۇرمايمىن, قۇرسام دا جاريالامايمىن. مەن شىعارماشىلىق ادامىمىن, اياق استىنان كەرەمەت ءان جازۋىم مۇمكىن, ونى ەشكىم قايتالاي المايتىنداي ورىنداۋىم مۇمكىن. مۇلدە باسقا شىعارما جازۋىم مۇمكىن... الداعى ءومىردى قۇداي كورسەتەر, بۇيىرعانى بولادى عوي.
اڭگىمەلەسكەن –
باتىرحان سارسەنحان,
«Egemen Qazaqstan»
