ايلاپ جاۋعان جاۋىن قولبايلاۋ بولدى. استىق ساپاسىنا دا اسەر ەتتى. قازىر وڭىردەگى ديقاندار وزگەنى بىلاي قويعاندا, كەلەر جىلدىڭ تۇقىمىن قالاي دايىندايمىز دەپ ۋايىمداپ وتىر. ىلعالى كوپ استىقتى كەپتىرۋدىڭ ءوزى كۇردەلى ماسەلەگە اينالعان. سوڭعى تاۋلىكتەردە گاز تاپشىلىعى سەزىلىپ وتىر.
پىسكەن ەگىندى ۋاقىتىندا جيناپ الۋعا مۇمكىندىك بار ەدى. ەگىن وراعىنا 16 مىڭنان استام تەحنيكا پايدالانىلىپ جاتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا 90,5 مىڭ تونناعا جۋىق كەپىلدەندىرىلگەن ديزەل وتىنى ءبولىندى. استىقتىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 72 استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى جۇمىس ىستەۋ ۇستىندە. كۇنى بۇگىنگە دەيىن 1,6 ميلليون گەكتار القاپتىڭ استىعى باستىرىلدى. گەكتار بەرەكەسى 5,6 تسەنتنەردەن اينالىپ جاتىر. ەگىن وراعىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا تۋىنداعان كۇردەلى ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋ ءۇشىن وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بارلىق مۇددەلى ورگاندار مەن ۇيىمداردى جۇمىلدىرا وتىرىپ, تابيعات تاقسىرەتىن تارتقان وڭىرلەردەگى قۇرعاقشىلىق پەن تىنىمسىز جاۋىننىڭ سالدارىن انىقتايتىن جۇمىس كوميسسيالارى قۇرىلدى. اۋدانداردىڭ كارانتيندىك قىزمەتتەرىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورلارى استىق ساپاسىن تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ۇستىندە. سونداي-اق كەلەر جىلعى كوكتەمگى ەگىسكە قاجەتتى تۇقىم قورىن قالىپتاستىرۋعا دا تاپسىرما بەرىلگەن.
– اۋا رايىنىڭ سالدارىنان زور ەڭبەكپەن جينالعان از عانا استىقتىڭ كۇيىپ كەتۋ قاۋپى بار, – دەيدى اگرونوم باۋىرجان مولداعاليەۆ. – باعاسى ارزان بولعاندىقتان, استىق قابىلداۋ ورىندارى گازبەن جۇمىس ىستەۋگە كوشكەن. ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى قىمبات ەكەندىگى بەلگىلى.
وڭىردەگى اۆتوكولىكتەرگە ارنالعان كەيبىر گاز بەكەتتەرىندە بىرنەشە تاۋلىك گاز بولعان جوق. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى وبلىسقا قىركۇيەك ايىنا جەتى مىڭ توننا گاز بولگەن, بىراق شارۋالاردان ارتىلماي وتىر. استىق كەپتىرۋشىلەردىڭ ءوزى دە گازعا ءزارۋ. وبلىستىق ەنەرگەتيكا باسقارماسى قىركۇيەكتىڭ ورتا شەنىندە 2 300 توننا گازعا ءوتىنىم بەرگەن. بىراق ءالى قايران بولماي تۇر. وڭىردەگى استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارى كۇن سايىن گاز سۇراپ, ءوتىنىم جولداپ وتىر. ەگەر بۇل ماسەلە ۋاقىتىندا شەشىلمەسە, استىقتىڭ كۇيىپ كەتۋ قاۋپى بار.
قيان شەتتەگى جارقايىڭ اۋدانىنىڭ ديقاندارى جىل سايىن ءتاپ-ءتاۋىر ءونىم جينايتىن. اۋداندا ۇلكەندى-كىشىلى 500-دەن استام شارۋاشىلىق بار. ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك قۇرعاقشىلىقتان, كۇزگى ىلعالدىڭ كوپتىگىنەن زارداپ شەگىپ وتىر. ەڭ باستىسى, ساباعىندا تۇرعان ءدان كوكتەپ كەتكەن. كۇن اشىقتا اتجالعا جىعىلعان القاپتارداعى احۋال دا الاڭداتارلىق. بىرنەشە رەت اتجالدى اۋدارعاننان كەيىن ىلعالدى بولۋى سەبەپتى تولىسقان, ىسىنگەن ءدان قاۋىزىنا سىيماي, ماساقتان شاشىلىپ جاتىر. گەكتار بەرەكەسى تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى قيىن. احۋالدى كوڭىل تارازىسىنا سالعان كانىگى ديقاندار بەس تسەنتنەردەن ءونىم جيناساق تا تاۋبە دەسەدى. ال شىعىن شاشەتەكتەن.
– ءبىزدىڭ اۋداندا 663 مىڭ گەكتار القاپقا ءداندى داقىلدار سىڭىرىلگەن بولاتىن, – دەيدى جارقايىڭ اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى, جەر قاتىناستارى جانە كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باس مامانى مۇرات بەرلىبەكوۆ. – قازىر القاپقا كەلگەن زياندى تولىق سارالاۋدىڭ ءوزى مۇمكىن بولماي وتىر. ول ءۇشىن 21 547 شاقىرىمدى اينالىپ ءوتۋ كەرەك. كۇن ءالى جاۋىپ تۇر. جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى كولىكتەرى باتىپ, دالادا تۇنەپ تە قالدى.
جۇمىس توبى احۋالدى زەردەلەۋ ءۇشىن «وترادنوە-اگرو», «دونسكوە اگرو», «جارقايىڭ» ءتارىزدى بىرنەشە سەرىكتەستىكتەردە بولعان. قوستىچەۆ اۋىلدىق وكرۋگىنە تيەسىلى ەگىستىك القاپتارداعى داقىلدىڭ جاي-كۇيى, ىلعالدىلىعى, ماساعىنان توگىلىپ ءتۇسۋى جانە كوكتەپ ءوسۋى تەكسەرىلگەن. ماسەلەنىڭ بار ەكەندىگى شىندىق. الداعى ۋاقىتتا ءبىر توقتامعا كەلىپ, شارا قولدانىلماق. ادام ايتقىسىز شىعىنعا ۇشىراعان اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى دا وسىنى توسىپ وتىر. جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىمەن تىزە قوسىپ, وزدەرىنە بەكىتىلگەن اكىمشىلىك اۋماقتاردى ۇنەمى ارالاپ, ورىن الىپ وتىرعان جاعدايدى قاداعالاۋ ۇستىندە.
ەندىگى ءبىر كۇردەلى ماسەلە – تۇقىم دايىنداۋ. ەليتالىق تۇقىم شارۋاشىلىعى ساناتىنداعى «جەر-1» سەرىكتەستىگى جوعارىدا ايتىلعان قولايسىزدىقتارعا بايلانىستى قاتتى زيان شەگىپ وتىر. سەرىكتەستىك اگرونومى سۆەتلانا ورەحوۆانىڭ پىكىرىنشە, ەگىستىكتىڭ 75 پايىزىنا جۋىق كوكوسكىن ءوسىپ كەتكەن.
كۇزگى تىنىمسىز قارەكەتتىڭ ءبىر پاراسى – مال ازىعىن قامداۋ. قۇرعاقشىلىق جىلى الدەقالاي بولادى ەكەن دەگەن دە ۋايىم بار. ابىروي بولعاندا اۋدانداعى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى تاپسىرمانى ورىنداعان. ءوز شابىندىقتارىنداعى ءشوپتىڭ شىعىمى ناشار بولعاندىقتان, قوستاناي وبلىسىنىڭ امانگەلدى, جانكەلدى اۋداندارىنان مال ازىعىن دايىنداعان.
وراق ناۋقانى وتە قيىن جاعدايدا وتۋدە. ايتسە دە ديقاندار جەردە وسكەن ءداندى جەردە قالدىرماۋ جولىندا جانقيارلىقپەن ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
اقمولا وبلىسى
