جاڭا باعدارلامانىڭ شاراپاتى

وسى تۇجىرىمداما اياسىندا جەرگى­لىك­تى اكىمدىكتە ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتار وتباسى بانكىنە ءوتىنىش جولداپ, جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن زاەم الىپ, باس­پانالى بولا الادى. بۇل تۋرالى اباي وبلىسىنىڭ وڭىرلىك كوممۋنيكا­تسيالار قىزمەتى ورتالىعىندا وتكەن ءباس­پاسوز ءماسليحاتىندا «وتباسى بانك» اق اباي وبلىستىق فيليالى مەن سەمەي قالالىق تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسىنىڭ ماماندارى كەڭىنەن تۇسىنىك بەردى.

سەمەي قالالىق تۇرعىن ءۇي قاتى­ناس­تارى جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسى ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى اقمارال نۇرلانقىزىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان سەمەي قالاسى بويىنشا 13 954 وتباسى باسپانا كەزەگىندە تۇر. ونىڭ 1 273-ءى – I جانە II توپتاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار. ال مۇگەدەك بالالارى بار نەمەسە ولاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار سانى 553 بولسا, جەتىم بالالار نەمەسە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنان تىس قالعان بالالار – 1 798. سونداي-اق كوپ بالالى وتباسىلار سانى – 1 499.

«وتباسى بانك» اق اباي وبلىستىق فيليالى بيزنەستى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ ما­مانى ارمان جۇماگەلدى ۇلىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, 2020-2022 جىلدارى قابىلدانعان «باقىتتى وتباسى», «شاڭىراق» مەملەكەتتىك باع­دار­لامالارى بۇگىندە كۇشىن جويعان. ەسە­سىنە 2023 جىلعى 15 تامىزدا بەكى­تىلگەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ين­فرا­قۇ­رىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023-2029 جىل­دارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. وسىعان سايكەس 10%-دان باستالاتىن العاشقى جارنا بولعان جاعدايدا نەسيەلەر جىلدىق 2% جانە 5% مولشەرلەمەسىمەن (جتسم 2% جانە 5,2% باستاپ سايكەسىنشە) بەرىلەدى. نەسيە مەرزىمى 20 جىلعا دەيىن بولادى. «وتباسى بانك» باسپانا كەزەگىندە تۇرعان سەمەي تۇرعىندارىنان 11 قىركۇيەكتەن باستاپ ءوتىنىش قابىلداۋدى باستاپ تا كەتكەن ەكەن.

سونىمەن قاتار «2-10-20», «5-10-20» يپو­تەكالىق باعدارلاماسى, جەڭىل­­دەتىلگەن نەسيە بەرۋدىڭ وڭىرلىك باع­دار­لامالارىن جۇزەگە اسىرۋ نا­زار­عا الىنعان. تارقاتىپ ايتار بول­ساق, باس­پانا الۋ ءۇشىن «2-10-20» باعدار­لا­ما­سىنىڭ نەسيە مولشەرلەمەسى 2%-عا دەيىن 20 جىلعا بەرىلەدى. پاتەردىڭ ءبى­رىنشى كەزەكتەگى باستاپقى جارناسى ءۇي قۇنىنىڭ 10%-ىنان باستالادى. ياعني يپوتەكالىق تۇرعىدا 20 جىلعا دەيىنگى تولەم نەگىزىندە بەرىلەدى. اتالعان باع­دار­لاماعا اكىمدىك كەزەگىندە تۇرعان مىنا ساناتتاعى وتباسىلار قاتىسا الا­دى: كوپ بالالى وتباسى, جەتىم جانە اتا-انا­سىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان با­لالار, مۇگەدەك بالاسى بار وتباسى جانە I, II توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار تۇلعالار.

كەز كەلگەن وتباسىنىڭ نەمەسە ازا­مات­تىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىنە كەيىنگى 6 ايداعى زەينەتاقى جارنالارى جارامدى. جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن وتكەن جىلدىڭ دەكلاراتسياسىن ۇسىنۋدىڭ مۇمكىندىگى بار. ەگەر ءوتىنىش بەرۋ كەزىندە كەزەكتە تۇرعان ازامات جۇمىسسىز بولسا, وندا قوسالقى قارىز الۋشى رەتىندە جۇ­بايىن نەمەسە باسقا جۇمىس ىستەيتىن تۇلعالاردى تارتۋىنا بولادى. قوسالقى قارىز الۋشىعا قويىلاتىن تالاپتار نەسيەلىك تاريحى جاقسى كورسەتكىشتە جانە تۇراقتى ايلىق كىرىسى بولۋى كەرەك.

«بىزگە باسپانا باعدارلاماسىنا قاتىستى الەۋمەتتىك جەلىگە جاريا­لان­عا­لى بەرى كوپتەگەن سۇراق ءتۇسىپ جاتىر. مۇمكىندىگىنشە بارلىق جاعدايعا بايلانىستى جاۋاپ بەرىپ جاتىرمىز. وبلىس بويىنشا الداعى ۋاقىتتا 71 پاتەر تابىس ەتىلەدى. سونىمەن بىرگە قازىر ءۇي الۋ­شىنىڭ تابىس مولشەرلەمەسى تۋرالى انىقتاما تالاپ ەتىلمەيدى», دەيدى ا.ابىشەۆ.

اتالعان باعدارلاماعا اكىمدىك كەزە­گىندە تۇرعان كوپ بالالى وتباسى­لار, جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قام­قورلىعىنسىز قالعان بالالار, مۇگەدەك بالاسى بار نەمەسە ونى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار, I جانە II توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار قاتىسا الادى. بۇل ساناتقا جاتپايتىن, الايدا باس­پانا كەزەگىندە تۇرعان وزگە ادامداردىڭ بارلىعى جىلدىق 5% مولشەرلەمەمەن نەسيە الۋعا ءوتىنىش بەرە الادى.

ال تولەم قابىلەتتىلىگىن راستاۋ ءۇشىن كەيىنگى 6 ايداعى زەينەتاقى جارنالارى جارامدى. جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن وتكەن جىلدىڭ دەكلاراتسياسىن ۇسىنۋ مۇمكىندىگى بار ەكەن. ەگەر ءوتىنىش بەرۋ كەزىندە كەزەكتە تۇرعان ازامات جۇمىسسىز بولسا, وندا قوسالقى قارىز الۋشى رەتىندە جۇبايىن نەمەسە باسقا جۇمىس ىستەيتىن تۇلعالاردى تارتۋىنا بولادى. ال ەگەر مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتىڭ كىرىسى بولماسا نەمەسە جەتكىلىكسىز بولسا, وندا ول قوسىمشا قارىز الۋشىلار رەتىندە تەك جاقىن تۋىس­تارىن عانا ەمەس, تۋعان اتا-اناسىن, اسىراپ العان اتا-اناسىن, اسىراپ العان بالالارىن, ءبىر اتا-انادان تۋعان جانە ءبىر اتا-انادان تۋماعان اعا-ىنىلەرى مەن اپا-سىڭلىلەرىن, سونداي-اق اتاسى, اجەسى, نەمەرەلەرىن تارتۋىنا بولادى.

«قازىر ءۇي الۋشىنىڭ تابىس مول­شەر­لەمەسى تۋرالى انىقتاما تالاپ ەتىلمەيدى. قاتىسۋشىلاردى ىرىكتەۋ كەزەككە تۇرۋ كۇنى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. كەزەكتە تۇرعانداردىڭ ەكى ساناتىنا باسىمدىق بەرىلەدى: مۇگەدەكتەر جانە مۇگەدەك بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار», دەيدى ا.ابىشەۆ.

وسىلايشا, وبلىس بويىنشا باسپانا تاۋقىمەتىن تارتىپ جۇرگەن وتباسىلارعا 71 پاتەردىڭ كىلتى تابىس ەتىلمەك. الەۋ­مەتتىك تۇرعىن ءۇيدىڭ ءبىر شارشى مەترى­نىڭ قۇنى 200 مىڭ تەڭگەدەن اسپايدى. پاتەرلەر قاراعايلى اۋدانىنان جانە سوعان جاقىن ورنالاسقان تۇرعىن ۇي­لەر­دەن بەرىلمەك.