جەتىسۋدا دارىگەر جەتىسپەيدى

جەتىسۋ وبلىسى دەربەس بولعالى, دا­رىگەر تاپشىلىعى ءتىپتى قاتتى بايقا­لا باستادى. بۇگىندە ءوڭىر كولەمىندە 1 696 دارىگەر, 6 740 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن اۋىل-اۋىلداردا جىل سايىن بلوكتى-ءمودۋلدى مەدپۋنكتەر سالىنعانىمەن, وندا وتىرعىزاتىن مامان تاپشى. ال حالىق شيپا ىزدەپ ءالى قالا كەزۋمەن ءجۇر. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, وبلىستا گوس­ترولوگ, گەموتولوگ, ۆيرۋسولوگ, ينفەكسيولوگ, نەيروحيرۋرگ, ەندوكرينولوگ, ەپەلەپتولوگ, نەۆرولوگ, گوستروەنتەرولوگ سەكىلدى ماماندار تاپشى, ءتىپتى جوق دەسەك تە بولادى. سول ماماندارعا مۇقتاج اتا-انالار ون جىلدان بەرى وبلىس اكىمدىگىنە, سالا باسشىلارىنا ۇسىنىس ايتقانىمەن, ماسەلە شەشىلمەگەن.

بۇگىندە اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىگى سالاعا ناقتى قا­جەت 44 مامانعا تۇرعىن ءۇي مەن قاتار ۇستەمەاقى تولەپ وڭىردە ۇستاپ وتىر. ايتسە دە, بۇل جاردەمنىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنى داۋسىز. قازىر ءوڭىر باسشىسى بەيبىت يساباەۆ وسى پروبلەمانىڭ الدىن الۋ شارالارىن ۇيىمداستىرىپ جاتىر. «مەن باسقارما باسشىلارى مەن ورىنباسارلارىما تاپسىرما بەردىم. الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ قوسىمشا شاراسى رەتىندە اسا تاپشى ماماندىقتاعى دارىگەرلەرگە 5 ملن-عا دەيىن تولەم بەرىلۋ شاراسىن قاراستىرىپ جاتىرمىز», دەدى بەيبىت وكسىكباي ۇلى حالىقپەن كەزدەسۋدە.

2023-2025 جىلدارى جەتىسۋ وبلى­سىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىم­دا­رىن مەديتسينالىق تەحنيكامەن جا­راق­تاندىرۋ ءۇشىن مەديتسينالىق تەح­ني­كانى ساتىپ الۋعا 12,1 ملرد تەڭگە كو­لە­مىندە قاراجات كوزدەلگەن. مەديتسي­نالىق ۇيىمداردىڭ جابدىقتار مەن مەديتسينالىق تەحنيكاعا قاجەتىن جابۋ ءۇشىن الداعى 5 جىلعا جاراقتان­دىرۋ باعدارلاماسىن بەكىتۋ جوسپارلانىپ جاتىر.

بۇگىندە دارىگەرلەردى دايارلاۋدىڭ ۇزدىك ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقسا­تىندا مينيسترلىك «رەزيدەنتتەر اۋىلعا جانە مونوقالالارعا» جوباسىن ىسكە اسىرادى. جوباعا 377 رەزيدەنت قاتىسىپ, 241 كلينيكالىق تالىمگەردى تارتا وتىرىپ, 156 كلينيكالىق بازا جۇمىلدىرىل­ماق. باعدارلاما بولاشاق دارىگەرلەر­دىڭ اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن­داعى جۇمىسىنا باعىتتالعان. جەتىسۋ وبلىسىنا ساپارىندا سالاعا جاۋاپتى مينيستر اجار عينيات وڭىردەگى مەديتسينا سالاسىن ىلگەرلەتۋگە كۇش سالاتىنىن ايتقان ەدى.

«2022 جىلى وبلىستىڭ مەديتسينا­لىق ۇيىمدارىنا 82 دارىگەر كەلدى, ونىڭ ىشىندە 31 مامان اۋىلدىق جەرلەرگە تارتىلدى. ولاردى بەكىتۋ ءۇشىن اۋىلدا سارالانعان ەڭبەكاقى تولەۋ جانە تۇر­عىن ءۇي بەرۋ تۇرىندە قوسىمشا الەۋمەت­تىك قولداۋ شارالارى قابىلداندى.100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىن­دە كوتەرمە جاردەماقى, 1 500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتە تۇرعىن ءۇي سالۋعا نەمەسە ساتىپ الۋعا بيۋدجەتتىك كرەديت بەرىلدى. بيىل ءوڭىردىڭ قاجەتتىگىنە سايكەس 59 تۇلەك الدىن الا ءبولىندى, ونىڭ 52-ءسى كلينيكالىق بەيىندەگى تۇلەك بولدى», دەدى ا.عينيات.

دارىگەرگە تاپشىلىقتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بيىل مينيسترلىك مەم­لە­كەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ شەڭ­بەرىندە ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگىنە سايكەس 64 گرانت بولگەن. تۇستەپ وتسەك, انەستەزيولوگتەر-رەانيماتولوگتەر – 6, ينفەكتسيونيستەر – 1, تەراپەۆتەر – 3, پەدياترلار – 3, اكۋشەر-گينەكولوگتەر – 7, تراۆماتولوگتەر – 7, وتباسىلىق مەديتسينا – 2, حيرۋرگتەر – 1. بۇعان قوسا جەرگىلىكتى بيۋد­جەت قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن 60 بە­يىندى ماماندى دايارلاۋعا قاراجات قا­راستىرىلعان.

قازىر 4 جىلجىمالى مەديتسينا­لىق كەشەن جۇمىس ىستەيدى. بيىل 66 مىڭ اۋىل تۇرعىنى قامتىلعان, جىل سوڭىنا دەيىن 120 مىڭ تۇرعىنىن قامتۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار بىلتىر اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەر ەنگىزىلدى. وبلىس اۋىلدارىنىڭ 7,5 مىڭنان اسا تۇرعىنى تەكسەرىلىپ, 278 ادام ديناميكالىق باقىلاۋعا الىنعان. كوپشىلىگىنەن جوعارى قان قىسىمى, قانت ديابەتى, بۇيرەك پاتولوگياسى بەلگىلە­رى انىقتالعان. نەگىزگى اۋرۋلاردىڭ دياگ­نوستيكاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن اۋىل تۇر­عىندارىنا سكرينينگتەر سانىن 11 تۇرگە دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانعان.

«مەملەكەت باسشىسى تاپسىر­ما­لا­رىنىڭ شەڭبەرىندە «اۋىلدىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى بەكىتىلدى. ۇلتتىق جوبانىڭ شەڭبەرىندە 655 مەديتسينالىق-ساني­تارلىق العاشقى كومەك وبەكتىسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە جەتىسۋ وبلىسىندا 59 وبەكتىنىڭ, ونىڭ ىشىندە 2023 جىلى 25 وبەكتىنىڭ, 2024 جىلى 34 وبەكتىنىڭ قۇرىلىسى قامتاماسىز ەتىلەدى», دەدى مينيستر.

جالپى, جەتىسۋدا مەديتسينادا دونور­لىق ترانسپلانتاتسيا, نەيروينتەر­ۆەن­تسيا, جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينا­لىق كومەكتى دامىتۋ ماڭىزدى. بۇگىن­دە دارىگەرلەر وبلىستا دا بۇيرەك, وكپە, باۋىر سياقتى اعزالاردى الماستىرۋعا كەزەكتە تۇرعان تۇرعىنداردىڭ سانى جىل ساناپ كوبەيىپ بارا جاتقانىن ايتادى. ارينە, بۇل جاعداي – رەسپۋب­ليكا كولەمىندە دە قىزىپ تۇرعان تۇيت­كىلدىڭ ءبىرى. دەگەنمەن ترانسپلانتاتسيا رەتسيپيەنت, دونور ارقىلى وڭىردە دە ناۋقاستاردىڭ سانىن ازايتۋعا بولادى.

ماسەلەن, جەتىسۋ وبلىستىق اۋرۋحا­­ناسىنىڭ ديرەكتورى اناربەك مونگول­حان وبلىستا نەيروينتەرۆەنتسيا ەمىن دامىتىپ, ميىنا قان قۇيىلعان ناۋقاسقا ۋاقىتىندا جەدەل كومەك كورسەتەتىن كۇشكە يە بولساق دەيدى. وسىنداي جامان دەرتكە شالدىققانداردىڭ سانى ءوسىپ كەلەدى.

«مەديتسينا سالاسى دامىعان مەم­لەكەتتەرمەن تاجىريبە الماسىپ, دارى­گەرلەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ جۇمىس­تا­رى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە وبلىس اكىمى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى قولداۋ كورسەتىپ وتىر. قازىر بىزگە بىلىكتى ماماندار اۋاداي قاجەت. سوندىقتان ولارعا بارلىق جاعدايدى جاساۋىمىز قاجەت. بۇل, ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا بولماق ءارى اۋرۋحانا ءيميدجىن كوتەرۋدە باستى ءرول اتقارادى», دەيدى ا.مونگولحان.

ونىڭ ايتۋىنشا, وبلىستاعى دەنساۋ­لىق سالاسىنداعى باستى نىسان كۇردە­لى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. نىساندا بىرنە­شە جىلدان بەرى تولىققاندى جوندەۋ جۇمىستارى بولماعان. كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا سالىنعان عيماراتتىڭ تاعانى مىقتى بولعاندىقتان عانا ىسكە جاراپ تۇر. ءبىر قۋانىشتىسى, بۇل جايتپەن وبلىس اكىمدىگى تانىس. مەملەكەت ءھام جەرگىلىكتى اكىمدىك تاراپىنان بارىن­شا قولداۋ كورسەتىلمەك. ەسكىسىن كۇردەلى جون­دەۋدەن وتكىزىپ, اۋرۋحانانىڭ جو­عارى جاعىنان جاڭا كونسۋلتاتيۆتى-دياگ­نوستيكالىق عيمارات سالۋ جوس­پارلانعان. بۇگىندە جاڭا عيماراتتار سالۋ­دىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى اياق­تالىپ قالعان.

بۇل تۇستا تاعى ءبىر ماسەلەنىڭ شەتى شىعادى, بۇل – جالاقىنى جىرى. ۇلكەن قالاداعى تاجىريبەسى مول ماماندار نەمەسە شەتەلدەن ۇزدىك ءبىتىرىپ كەلگەن جاس دارىگەرلەر تالدىقورعانعا كە­لۋگە ق ۇلىقسىز. ونىڭ ءبىر سەبەبى – ايلىق­تىڭ ازدىعى بولسا, ەكىنشىسى – الەۋ­مەت­تىك كەدەرگىلەر. وسى رەتتە وب­لىس­تىق ەمحا­نانىڭ ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق جاعدايىن زامان تالابىنا ساي جاساۋ ماڭىزدى. بۇل – سىرتتان مە­ديتسينا قىز­مەتكەرلەرىن تارتۋعا جول اشا­تىن تاعى ءبىر امال. بۇگىندە وب­لىس­تىق دەنساۋ­لىق باسقارماسى مامان­داردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا با­رىنشا كۇش سالىپ جاتىر. بىراق, وكى­نىشكە قاراي, ناقتى ۇسىنىستار ءالى جا­سالعان جوق.

– الدىڭعى جىلى 700 ملن-عا – 4, بىل­تىر 110 ملن-عا 5 كۇردەلى مەديتسينا­لىق قۇرىلعى الىندى. بيىل دا بۇل يگىلىكتى ءىس جالعاسىن تابادى. بىرتىندەپ زاماناۋي اپپاراتتارمەن تولىعىپ جاتىرمىز. جاڭا ەمحانا سالۋدىڭ جوبا­لىق-سمەتالىق قۇجاتىندا سانيتار­لىق ەپيدەميالىق تالاپتارعا ساي دا­لىزدە بىرنەشە دارەتحانا بولادى. سون­­داي-اق ءبىر پالاتادا 2-3 ادامنان ار­­تىق جاتپايدى. ەڭ باستىسى, تىكۇشاق قو­ناتىن ارنايى الاڭ دا ورنالاستىرىلادى. بۇل وڭىردەگى باستى نىسان بول­عاندىقتان, اتالعان جۇمىستاردىڭ بولۋى ماڭىزدى, – دەيدى تراۆماتولوگ-ورتوپەد ا.مونگولحان.

وبلىس ورتالىعىندا بالالار اۋرۋحاناسى, پەريناتالدى ورتالىق, كار­ديولوگيا ورتالىعى, ونكولوگيا ورتا­لىعى, تالدىقورعان قالالىق كوپسا­لا­لى اۋرۋحاناسى ورنالاسقان. بۇنىڭ ءبارى – وبلىستىق مارتەبەسى بار مەكەمەلەر. ماسەلەن, سانيتارلىق اۆياتسيامەن جەتكىزىلگەن ناۋقاستىڭ جاعدايى تومەن بولسا, تىكۇشاقپەن وبلىستىق اۋرۋحاناعا اكەلىپ, رەانيماتسياعا كىر­گىزىپ, كومەك كورسەتۋگە بولادى. وسى­لايشا, سىرقاتتىڭ جاعدايى قالىپقا كەل­گەن سوڭ مامانداندىرىلعان اۋرۋحا­ناعا جەتكىزۋگە ەشقانداي كەدەرگى بولمايدى. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, قالالىق اۋەجايدان اۋرۋحانا جەتۋ ۇزاق ۋاقىتتى الادى, وعان سىرقات شىداماۋى مۇمكىن. «جەدەل جاردەم» جەتكىزەم دەگەنشە ءتۇرلى جاعداي بولۋى ىقتيمال, سوندىقتان بۇل ءىستىڭ شەشىمى تىكۇشاق قوناتىن الاڭ­مەن ساباقتاسىپ جاتقانداي.

قازىر وڭىردە بيۋدجەتتىڭ كولەمى شەك­­تەۋلى. سوندىقتان مەديتسينا سالاسى ەكىنشى ورىنعا جىلجىدى. اگرارلى ءوڭىر اۋەلدەن بەلگىلى, اۋەلگى كۇشتى اۋىل شارۋاشىلىعىنا سالاتىنى انىق. دە­گەنمەن حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ما­ڭىز­دى ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. قالا تۇرعىندارى, وڭىردە بىلىكتى مامان­داردىڭ جوقتىڭ قاسى ەكەنىن ايتادى. ولاردىڭ كوبى دەنساۋلىعىن قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن الماتى نە استانا سەكىلدى الىپ شاھارلارعا بارۋعا ءماجبۇر. سول سەبەپتى وسى سالادا مامان تارتۋ جۇ­مىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلسە دەگەن تىلەگىن بىلدىرەدى.

ايتا كەتەيىك, جەتىسۋدا 361 دەنساۋ­لىق ساقتاۋ مەكەمەسى بار. وندا 10 مىڭ­عا تارتا مەديتسينا ماماندارى قىز­مەت ەتەدى. پرەزيدەنتت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا ساي «اۋىل­دىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭ­عىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جا­تىر. الداعى 2 جىلدا اتالعان جوبا شەڭ­بەرىندە وبلىس بيۋدجەتىنەن قاراجاتى ەسەبىنەن 17 ملرد تەڭگە بولىنبەك. وعان 116 مەديتسينالىق نىسان سالىنادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل كەزەگىندە مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى كە­شەن­دى تۇردە جاقسارتۋعا جول اشادى.

جەتىسۋ وبلىسى