كوپكە ايان, 1993 جىلى ۇكىمەتىمىزدىڭ باستاماسىمەن وربۇلاقتاعى ۇلى جەڭىستىڭ 350 جىلدىعىن حالقىمىز لايىقتى اتاپ ءوتىپ, ەرلىكتىڭ ءمانىن اشىپ, كەيىنگى ۇرپاققا ولمەستەي جاڭعىرتىپ, ونەگە تاستادى.
سول تاعىلىمدى شەجىرەمىز بەن تاۋاندى تاريحىمىزدا «وربۇلاق» اتاۋىمەن ايشىقتالدى. مىنە, سول تاريحي وقيعانىڭ ورىن العانىنا بيىل 380 جىل تولىپ وتىر.
مۇزداي قۇرسانىپ توقىم توپىراعىڭدى ەمىپ, ەلىڭدى توز-توز ەتىپ, ماناتىڭا مامىرلاي قونىس تىگەمىن دەپ 50 مىڭ قولمەن ەنگەن جوڭعار اسكەرىن سول كەزدە سالقام جاڭگىر باستاعان 600 قازاق ساربازى قارسى العان ەدى. كەرەمەت تويتارىس بەرگەن قولعا 100 قىرعىز باتىرى سەلبەسكەن بولاتىن. جازيرالى جاركەنت جەرىنىڭ سولتۇستىك باتىسىندا جاتقان الىپ تاۋدىڭ اپايتوسىندەگى ويپاڭدى اران ەتىپ, بۇلاقتى بويلاتا ور قازىپ, سول 50 مىڭ جاۋدى قويشا كوگەندەگەن ايلالى قازاق ساربازدارى رۋحىمىزدىڭ بىلتەسىندەي تاريحتا تاڭبالاندى. سامارقاننان ەكى تۇمەن قول باستاپ, دەر كەزىندە جەتكەن ءجالاڭتوس باھادۇرمەن تىزە قوسىپ, قالماقتىڭ قۇرىشتاي قۇرسانعان 5 تۇمەنىن قانعا بوكتىرىپ, قازاق جەرىنەن قۋىپ شىققان ەدى. مىنە, وسىناۋ ەرەن ەرلىكتىڭ, باتىرلىقتىڭ وردالى وشاعىنداي بولعان كيەلى جەرگە كۇنى كەشە قازاق زيالىلارى تابان تيگىزىپ, بابالاردىڭ ۇلى ەرلىگىنە تاعزىم ەتىپ قايتتى. قۇران باعىشتاپ, قۇربان شالدى.
تاعىلىمدى شارا اۋەلى اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندەگى «قاسيەتتى وربۇلاق» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي كونفەرەنتسيامەن باستالدى. تانىمدى, تاعىلىمدى ءىس-شارانىڭ شىمىلدىعىن قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشقان پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ اكىمى مارات ساعىمبەك: «ۇلتاراقتاي بولسا دا اتاقونىس جەر قىمبات, ات توبەلىندەي بولسا دا تۋىپ-وسكەن ەل قىمبات» دەمەكشى, ازامات ءۇشىن تۋعان ەلىنەن ىستىق نە بار؟ ال وسى ەل مەن جەر تۇنىپ تۇرعان تاريحي قۇندىلىققا تولى بولسا, ودان اسقان قانداي باقىت بار؟! جالپى, كەڭ-بايتاق قازاق جەرىنىڭ كەز كەلگەن پۇشپاعى قاسيەتتى. وسى تۇرعىدان العاندا وربۇلاق شايقاسىنداعى ۇلى جەڭىس ءبىز ءۇشىن ماڭگىلىك ماقتانىش. كەشە عانا تۇركىستان قالاسىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتىمىزدىڭ تاريحي سانا-سەزىمىن جاڭعىرتۋ, تاراۋ-تاراۋ تاريحتى تولىقتىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل شارا سونىڭ ناقتى كورىنىسى دەپ بىلەمىن, دەي كەلە كوپشىلىكتى مەرەيلى كۇنمەن قۇتتىقتاپ ءوتتى.
عىلىمي كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاق ادەبيەتى مەن تاريحىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان تۇعىرلى تۇلعالار ءسوز الىپ, حاتقا باسىلعان شەجىرەنى تاعى ءبىر قايتالاي جاڭعىرتتى. اۋەلى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, «وربۇلاق شايقاسىن» قازاق تاريحىنا ەرەن ەڭبەكپەن قوسا بىلگەن بەلگىلى جازۋشى بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلى ءسوز الىپ, شىمىر-شىمىر وي تىزبەلەپ, ۇلى شايقاستىڭ قازاق تانىمىنداعى, تاريحىنداعى ورنىن ايشىقتادى. ءوز كەزەگىندە ءسوز العان تانىمال جازۋشى الىبەك اسقاروۆ ۇلى ەرلىك, تاريحي اقيقات ەل ءۇشىن ورتاق قۇندىلىق ەكەنىن, تاريحشى, اقىن-جازۋشى, عالىمدار شەجىرەگە شەگەندەگەن دۇنيەگە كۇمانمەن قاراۋدى قويۋ كەرەكتىگىن ايتىپ, وجدان مەن اردىڭ اسقاق شىڭىندا وربۇلاق سىندى شايقاستار تۇرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىناۋ وراسان وقيعا جايلى تەرەڭنەن تەبىرەنگەندەر قاتارىندا كورنەكتى قالامگەر كادىربەك سەگىزباي ۇلى, تاريحشى, جۋرناليست مولوت سولتاناەۆتار بولدى.
عىلىمي كونفەرەنتسيادان كەيىن قازاق تاريحىنىڭ كەسەك تۇلعالارىنا, ايبارلى بابالارعا ارناپ اس بەرىلدى. وسىناۋ ءدۇبىرلى دۇرمەك وربۇلاق شايقاسىنىڭ تاريحي ورنىندا جالعاسىن تاپتى.
