ونەردىڭ ايشىقتى كەشى
وتكەن اپتادا اتالعان ونەر ورداسى X مەرەيتويلىق ماۋسىمىن الەمدىك جۇلدىزداردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن سيمفونيالىق كونتسەرتپەن اياقتادى. ايتۋلى كەشتە تەاتردىڭ باس ديريجەرى, ماەسترو الان بورىباەۆتىڭ باعدارلاماسى ۇسىنىلدى. ەڭ باستى جاڭالىق – احمەت جۇبانوۆ پەن عازيزا جۇبانوۆانىڭ «قۇرمانعازى» وپەراسىنان سيۋيتانىڭ پرەمەراسى بولدى. ودان بولەك انتونين دۆورجاك پەن گۋستاۆ مالەردىڭ تۋىندىلارىن تىڭداپ قايتتىق.
– كەشىمىزدى احمەت جۇبانوۆ پەن عازيزا جۇبانوۆانىڭ «قۇرمانعازى» وپەراسىنان سيمفونيالىق سيۋيتانىڭ پرەمەراسىمەن باستادىق. وسىلايشا, ءبىز ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق ونەرىمىزدى قولداۋ – «استانا وپەرا» قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ كورسەتەمىز. احمەت قۋان ۇلى قۇرمانعازى تۋرالى وپەرا جازۋدى ارمانداعان, بىراق ۇلگەرمەگەن. وكىنىشكە قاراي, ول ومىردەن وتكەندىكتەن, بۇل تۋىندىنى ونىڭ قىزى عازيزا احمەتقىزى اياقتادى. مەن سيۋيتانىڭ كونتسەرتتىك نۇسقاسىنا وسىناۋ قۋاتتى وپەرادان بىرنەشە جارقىن سيمفونيالىق ءۇزىندىنى تاڭداپ الدىم. عازيزا احمەتقىزىنىڭ اسپاپتاۋى كوركەم, وركەستردىڭ سوقپالى بولىگى كەڭەيتىلگەن. توم-توم, بونگو, ماراكاس, قوڭىراۋلار, ۆيبرافون, كسيلوفون جانە باسقا دا سوقپالى اسپاپتار «قۇرمانعازىنى» وركەسترگە لايىقتاۋدا ايرىقشا كولوريت قوسادى. ودان بولەك اتاقتى ۆيولونچەلشى تسزين چجاومەن بىرگە انتونين دۆورجاكتىڭ جاۋھارى – ۆيولونچەلگە ارنالعان كونتسەرتىن ورىندادىق. بۇرىن ونىمەن جاپونيادا جۇمىس ىستەدىك. الەمدىك تالانتتىڭ استانادا ونەر كورسەتۋگە شاقىرۋىمدى قابىل العانىنا قۋانىشتىمىن. ال كونتسەرت پەن تەاتردىڭ مەرەيتويلىق ماۋسىمىن مالەردىڭ «تيتان» اتتى عالامات ءبىرىنشى سيمفونياسىمەن اياقتادىق», دەيدى ماەسترو الان بورىباەۆ.
سونداي-اق ول گۋستاۆ مالەردىڭ شىعارماشىلىعىنا بۇرىننان ىنتىق بولعانىن اتاپ ءوتتى. «تەاترعا كەلگەن العاشقى جىلدارى وركەسترمەن گۋستاۆ مالەردىڭ بارلىق سيمفونياسىن ورىندايمىن دەپ ماقسات قويدىم. گۋستاۆ مالەر – XIX عاسىردىڭ سوڭىنداعى جانە XX عاسىردىڭ باسىنداعى ەڭ ءىرى كومپوزيتورلاردىڭ ءبىرى. ونىڭ سيمفونيالارىن ورىنداۋ – ءاردايىم ۇلكەن وقيعا. ونىڭ سيمفونيالارىنىڭ تۇگەلگە جۋىعى وركەستردىڭ ۇلكەن قۇرامىنا ارناپ جازىلعان, ال ولاردى ورىنداۋ مۋزىكانتتاردان اسقان شەبەرلىكتى تالاپ ەتەدى. بۇعان دەيىن ونىڭ ەكىنشى, بەسىنشى جانە سەگىزىنشى سيمفونياسىن ورىندادىق. وسىدان كەيىن بارلىعى نەدەن باستالعانىن ءبىلۋ ءۇشىن ونىڭ باسقالارعا ۇقسامايتىن ءبىرىنشى سيمفونياسىن ورىنداۋىمىز زاڭدىلىق. وركەسترمەن بىرگە مالەردىڭ بارلىق سيمفونيالار توپتاماسىنىڭ ورتاسىنا جاقىنداپ قالعانىمىزدى سەزىنۋ ءبىز ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولدى», دەدى باس ديريجەر.
اۋەزدى كەشتە اتى الەمگە ءماشھۇر ۆيولونچەلشى تسزين چجاو قازاقستاندا العاش رەت ونەر كورسەتتى. تالانتتى شەبەر كەش مازمۇنىنىڭ مۋزىكالىق قۇندىلىعى تەرەڭدە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ا.دۆورجاكتىڭ وركەستر مەن ۆيولونچەلگە ارنالعان كونتسەرتى, سي مينور – الەمدەگى بارلىق ۆيولونچەلشىلەر ءۇشىن ايتۋلى كونتسەرتتەردىڭ ءبىرى. مەن ءۇشىن بۇل تۋىندى سيمفونيا, وركەستر پارتياسى – تەڭىز, ال ۆيولونچەلدىڭ جەكە پارتياسى تەڭىزدەگى قايىق ءتارىزدى نەمەسە ولاردى عالام مەن جۇلدىزعا ۇقساتامىن. كونتسەرت وركەسترگە كەرەمەت لايىقتالعان. ا.دۆورجاكتىڭ ۆيولونچەلگە ارنالعان كونتسەرتىندەگى سەكىلدى ءدال مۇنداي وركەسترلىك وڭدەۋمەن ۆيولونچەلگە ارنالعان باسقا بىردە-ءبىر كونتسەرت جوق. اتالعان تۋىندىدا بارلىعى بار. بۇل عالامات, كوركەم, تەرەڭ ماعىنالى جانە ەموتسيونالدى شىعارما. ۆيولونچەلدىڭ پارتياسى وسىناۋ اسپاپتىڭ مۇمكىندىكتەرىن مەيلىنشە اشا تۇسەدى. بۇل كومپوزيتسيا شەبەر قۇرىلعان. وسى تۋىندىنى ورىنداعان سايىن ءسوليستىڭ مۇمكىندىگى سىنالادى, – دەيدى تسزين چجاو.
پرەمەرادان گاسترولگە دەيىن
بيىلعى ماۋسىم قانداي جاڭالىقتار مەن ايتۋلى وقيعالارعا تولى بولعانىن ۇمىتقان جوقپىز. جاس تا جاسامپاز ەلوردانىڭ الىپ اشەكەيى سانالعان تەاتر ساحناسىندا اسقاق ونەرگە تالاي مارتە كۋا بولدىق. تامساندىق تا تاڭداندىق. بىرقاتار ايتۋلى پرەمەرالار ۇسىنىلىپ, كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالدى. اتاپ ايتساق, 2022 جىلدىڭ ەڭ كوپ تالقىلانعان جانە كوپشىلىك اسىعا كۇتكەن بالەت پرەمەراسى «كۇلبيكە». تۋىندىنى «استانا وپەرا» ساحناسىندا س.پروكوفەۆتىڭ مۋزىكاسىنا حورەوگراف رايموندو رەبەك قويدى. سونداي-اق بالنۇر قىدىربەكتىڭ «قالقامان – مامىر» ۇلتتىق وپەرا-بالەتىنىڭ پرەمەراسى دا ۇلكەن رەزونانس تۋعىزدى. بيىل تەاتر تاعى ەكى پرەمەرا دايىندادى, ولار – الەمدىك حورەوگرافيا جاۋھارى ۆ.ا.موتسارتتىڭ مۋزىكاسىنا ي.كيلياننىڭ «كىشى ءولىم» بالەتى مەن دج.ءروسسينيدىڭ سيرەك ورىندالاتىن «الجيردەگى يتاليالىق قىز» وپەرا-بۋففاسى.
پرەمەرالاردى گاسترولدەر تىزبەگى الماستىردى: بالەت ترۋپپاسى ماسكەۋ جۇرتشىلىعى الدىندا كرەمل سارايى ساحناسىندا ونەر كورسەتتى. قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 30 جىلدىعى اياسىندا قازاقستاندىق ۇجىم ب.اسافەۆتىڭ «باقشاساراي بۇرقاعى» سپەكتاكلىن ۇسىندى.
مۋزىكانى باعالايتىن جاندار دا, ارتىستەر دە كوپتەن كۇتكەن «استانا وپەرا» گاسترولى الماتىدا 8-10 جەلتوقسان ارالىعىندا ءوتتى. تەاتر الماتىلىق كورەرمەنگە ءبىر-بىرىنە مۇلدە ۇقسامايتىن ەكى باعدارلاما – گالا-كونتسەرت پەن دج.ۆەرديدىڭ «رەكۆيەمىن» ۇسىندى. ال سوليستەر تەاتر حورىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال ءمۇحيتديننىڭ جەتەكشىلىگىندەگى سيمفونيالىق وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ونەر كورسەتتى. ودان كەيىن تەاتر ۇجىمى باكۋگە جينالدى. ال بەلارۋس ۇلكەن تەاترىندا دجواككينو ءروسسينيدىڭ «جىبەك ساتى» وپەرا-فارسىن ورىندادى. بۇل گاسترول XII مينسك روجدەستۆولىق وپەرا فورۋمى اياسىندا وتكەن ەدى. سوليستەردىڭ ۆوكالدىق شەبەرلىگى مەن ارتىستىگى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ كاۆالەرى رۋسلان ءبايمۋرزيننىڭ جەتەكشىلىگىندەگى كامەرالىق وركەستردىڭ ناقىشىنا كەلتىرە دىبىستاۋى بەلارۋستىك كورەرمەندى تاڭعالدىرعانى ءسوزسىز.
«استانا وپەرا» ساحناسىندا گاسترولدىك تۋرمەن قاتار الەمنىڭ 14 ەلىنەن وپەرا جانە بالەت جۇلدىزدارىن جيناعان «جىبەك جولى» حالىقارالىق فەستيۆالى وتكەنى دە ەستە. ءبىر ايعا جالعاسقان اسقاق ونەر مەرەكەسى كوپشىلىكتىڭ جادىندا جارقىن ەستەلىكتەر قالدىردى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان فەستيۆال ەلىمىزدىڭ مادەني ومىرىندەگى ايشىقتى وقيعالاردىڭ ءبىرى رەتىندە تاريحقا ەندى.
بيىل دا ترۋپپا ءتۇرلى قالالار مەن ەلدەرگە گاسترولمەن باردى: مامىردا وپەرا ترۋپپاسىنىڭ قاراعاندىداعى, بالەت ترۋپپاسىنىڭ الماتىداعى گاسترولدەرى ءوتتى. حور ارتىستەرى پولشادا ونەر كورسەتىپ, ۆارشاۆا مەن بەلوستوكتا ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. ارتىستەر حالىقارالىق بايقاۋدان جۇلدەلى ءبىرىنشى ورىن الىپ كەلدى, سونداي-اق قازاق مۋزىكاسىنىڭ جەكە كونتسەرتىن بەردى. ارتىنشا پولياك جۇرتشىلىعىنىڭ سۇراۋى بويىنشا قازاق مۋزىكاسىنىڭ تاعى ءبىر كونتسەرتىن وتكىزدى. جۋىردا سلوۆەنيا تۇرعىندارى قازاق بالەت ارتىستەرىنىڭ جارقىن ونەرىنە كۋا بولماق.
وسى تۇستا سكريپكاشى مارات بيسەنعاليەۆتىڭ كوپتىڭ جۇرەگىن جاۋلاعان جوباسىن دا اتاپ وتپەسكە بولمايدى. مىڭ مۋزىكانت ءبىر ساتتە ءبىر ساحنادا « ۇلى دالا اۋەنى» سالتاناتتى وداسىن ورىنداعانىن تىڭداعان جۇرەك ۇمىتا ما؟ ەسكە سالساق, پرەمەرا مادەنيەت جانە ونەر قىزمەتكەرلەرى كۇنىن مەرەكەلەۋ اياسىندا وتكەن ەدى.
كەزەك – جاستاردىكى
بۇل ماۋسىمدا اكادەميستەر دە ەلوردالىق كورەرمەندى وزدەرىنىڭ ءساتتى ساحنالىق جۇمىستارىمەن بىرنەشە مارتە قۋانتىپ ۇلگەردى. بيىل پ.چايكوۆسكيدىڭ «يولانتا» وپەراسىنىڭ, ۇلى كومپوزيتوردىڭ 150 جىلدىعىنا وراي س.راحمانينوۆتىڭ «الەكو» وپەراسىنىڭ كونتسەرتتىك نۇسقالارىنىڭ پرەمەراسى بولدى. دج.ءپۋچچينيدىڭ «بوگەما» وپەراسى مەن دج.ءروسسينيدىڭ «الجيردەگى يتاليالىق قىز» وپەراسىنىڭ پرەمەراسى Astana Opera حالىقارالىق وپەرا اكادەمياسىنداعى وقۋدىڭ شەشۋشى نۇكتەسىن قويدى. ەكى سپەكتاكلگە دە اكادەميا سوليستەرى قاتىستى.
بۇدان بولەك, «استانا وپەرا» وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساۋاتتى دامۋىنا كوپ كوڭىل بولەدى. ون جىلدان بەرى «استانا وپەرا» قابىرعاسىندا بالالار تەاتر ستۋدياسى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ وقۋشىلارى باس ساحنادا ءوز ونەرلەرىن كاسىبي ارتىستەرمەن بىرگە كورسەتىپ ءجۇر. ال بىلتىر «استانا وپەرا» تەاترلىق قولونەر ستۋدياسىن اشتى. بالالار كيىم ۇلگىلەۋدەن باستاپ, اعاشقا ورنەك سالۋعا دەيىن اركىم ءوز سىنىبىنا زور ىنتاسىمەن بارىپ ءجۇر. وسى بالالاردىڭ ىشىندە بىرەۋ بولماسا, بىرەۋى كاسىبي ومىرلەرىن «استانا وپەرامەن» بايلانىستىرۋى ابدەن مۇمكىن. سونداي-اق وسى جىلدان باستاپ تەاتردا بالالارعا عانا ەمەس, ەرەسەكتەرگە دە تەاترلىق قولونەردى ۇيرەتە باستادى. ەندى نيەت بىلدىرگەن كەز كەلگەن جان جاسىنا قاراماستان تەاتر قىزمەتكەرلەرى قاتارىنداعى تاجىريبەلى ۇستازداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن وزدەرىنىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتتەرىن اشىپ, ايرىقشا داعدىلاردى مەڭگەرە الادى.
كاسىبيلىك كەز كەلگەن ونەر ادامىنا تاجىريبەمەن كەلەدى. وسى ماقساتتا تەاتردا شەبەرلىك ساعاتتارى ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى. ونىڭ ىشىندە اتاقتى وپەرا ورىنداۋشىسى ءارى ۆوكال بويىنشا كوۋچ اننا ءۆانديدىڭ (يتاليا) شەبەرلىك ساعاتىن, بالەت ترۋپپاسىنىڭ فرانتسيادان كەلگەن شەبەر ياننيك بوكۋينمەن كەزدەسكەنىن ەرەكشە ايتۋعا بولادى. ماۋسىم بويى ەلوردالىق ساحنادا تالاي شەتەلدىك ارتىستەر ونەر كورسەتتى: وڭتۇستىككورەيالىق وپەرا ءانشىسى سۋمي چو, پورتۋگاليالىق ءانشى سيۋزانا گاشپار, دۇنيەجۇزىندە سۇرانىسقا يە فلەيتاشى اندرەا گريمينەللي (يتاليا), يتاليالىق ديريجەر دجۋزەپپە اكۋاۆيۆا, مارينسكي تەاترىنىڭ ءسوليسى احمەد اگادي, بەلارۋس ۇلكەن تەاترىنىڭ جۇلدىزدارى دميتري ۋكسۋسنيكوۆ پەن ليۋدميلا حيتروۆا, الەكساندر ميحنيۋك (بەلارۋس), داريا گوروجانكو (ۋكراينا), كونستانتين برجينسكي (رەسەي), وۆاننەس ايۆازيان (ارمەنيا), وكسانا كرامارەۆا (ۋكراينا – گەرمانيا), ليبۋشە سانتوريسوۆا (چەحيا), داريا سۋزي مەن حاۆەر كاچەيرو الەمان (گەرمانيا) جانە تاعى باسقالارى.
فەستيۆالدەر شەرۋى
بيىل قاڭتاردا تەاتر «استانا وپەرا» ديريجەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال مۇحيتدين ۇيىمداستىرعان فەستيۆالدەر توپتاماسىن وتكىزۋدى باستادى. مادەني ءىس-شارالار تىزبەگى ءتورت ايعا جالعاستى. استانالىقتارعا جاپونيا, موڭعوليا, يزرايل مەن ەستونيادان ديريجەرلەر شاقىرىلعان ۆەنا كلاسسيكاسىنىڭ فەستيۆالى ۇسىنىلدى. بۇل فەستيۆالدە تەاتر وركەسترى كلاسسيتسيزم ءداۋىرىنىڭ جاۋھارلارىن ورىنداپ, شەبەرلىك پەن جوعارى كاسىبيلىكتەرىن كورسەتتى.
«راحمانينوۆ تريبيۋت» دەگەن اتاۋمەن تاعى ءبىر فەستيۆال كلاسسيكتىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالدى. وعان اقش-تان, ەۋروپا مەن قازاقستاننان اتاقتى ورىنداۋشىلار قاتىستى. سونداي-اق اسقاق ونەر جانكۇيەرلەرى 12-27 ءساۋىر ارالىعىندا «استانا وپەرانىڭ» ءمارمار, كامەرالىق جانە ۇلكەن زالدارىندا وتكەن باروككو-فەستيۆالدىڭ مازمۇندى باعدارلاماسىن تاماشالادى.
ايتا كەتەيىك, مەرەيتويلىق ماۋسىمدى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن «وپەراليا» حالىقارالىق فەستيۆالى قورىتىندىلادى. وعان بارسەگ تۋمانيان (ارمەنيا), لاۋرا ۆەرەككيا, ديەگو كاۆاتستسين, يزابەل دەل پاولي (يتاليا), بادرال چۋلۋنبااتار (موڭعوليا), سەدجۋن ان (كورەيا), مۋنزيفا يسوەۆا (تاجىكستان), الفيا كاريموۆا (باشقۇرتستان), ايبەك سارالاەۆ (قىرعىزستان), ابوسحون راحماتۋللاەۆ (وزبەكستان), كوكي يانگ (قىتاي) قاتىستى.
