ءوندىرىسى قۋاتتى كاسىپورىن
جەكسەنبى كۇنگى وبلىس ورتالىعى سەمەي قالاسىن ارالاعانداعى ساپارىمىز شىعىس كەنتىندەگى كۇنباعىس ونىمدەرىن شىعاراتىن «Qazaq اstyg groyp» مايدى ەكستراتسيالاۋ زاۋىتىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسۋدان باستالدى.
ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆ سەمەي قالاسىنداعى نىساندار جۇمىسىمەن تانىسۋى كەزىندە وسى ءوندىرىس ورنىندا دا بولعان ەدى.
مۇندا قازىر كۇنباعىس مايىن وڭدەۋ, ىرىكتەۋ, ەكسپورتتاۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. 2018 جىلى «Qazaq astyg groyp» جشس بولىپ قۇرىلعان الىپ زاۋىتتىڭ ءتۇرلى باعىتتاعى جۇمىس تسەحتارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە قوسىلىپ جاتىر. ورنى بولەك وتاندىق كاسىپورىننىڭ جوباسى باستاپقىدا ءۇش كەزەڭگە جوسپارلانعان ەدى.
جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن زاۋىت باسشىسى ن.ۋشاكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىرىنشى كەزەڭ – ماي ەكستراكتسيا زاۋىتىن سالۋ جايى 2019 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستالىپ, 2021 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن تولىقتاي ورىندالعان. تاۋلىگىنە 1 200 توننا كۇنباعىس وڭدەۋدى جولعا قويعان «Qazaq astyq group» قازىرگى كۇندە ەلىمىزدەگى ەڭ جوعارعى كورسەتكىشكە قول جەتكىزىپ, سالا كوشباسشىسى رەتىندە مويىندالىپ وتىر.
ناقتى دەرەكپەن ايتار بولساق, جىلىنا شىعارىلاتىن ءونىم كولەمى: 151 200 توننا وسىمدىك مايى, 129 600 توننا جوعارى اقۋىزدى شروت, 453 توننا فوسفاتيد كونتسەنتراتى ءوز جەمىسىن بەرىپ جاتىر. «Qazaq astyq group» مايدى ەكستراكتسيالاۋ زاۋىتىن دامىتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى – تازارتۋ تسەحىن, بوتەلكەدەگى مايدى قۇيۋ جانە بۋىپ-ءتۇيۋ جەلىسىن سالۋ. ءوندىرىستىڭ جوبالىق قۋاتى – تاۋلىگىنە 200 توننا شاماسىندا. جوسپاردا 111 جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن.
– بۇگىنگى كۇنى ەكىنشى كەزەڭ بويىنشا جوبالاۋ ۇيىمدارىمەن شارتتار جاسالدى, – دەدى «Qazaq astyq group» ماي ەكستراكتسيالاۋ زاۋىتىنىڭ باس ديرەكتورى نيكولاي ۋشاكوۆ. – بيىلعى قارجىلاندىرۋى باستالىپ, جۇمىستار جالعاسادى. ال ىسكە قوسۋ مەرزىمىن كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي جوسپارلاپ وتىرعان جايىمىز بار.
«Qazaq astyq group» ونىمدەرى بۇل كۇندە ەلىمىزدىڭ ىشكى نارىعىندا, قىتاي, گرۋزيا, وزبەكستان, تاجىكستان, لاتۆياعا دا ساۋدالانۋدى جولعا قويعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. قازىرگى ۋاقىتتا كومپانيادا 346 ادام ەڭبەك ەتەدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, ءاليحان سمايىلوۆ سەمەي قالاسىنا كەلگەن ساپارىندا اكىمدىك مۇنداي قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن بەلسەندى تۇردە قولداۋى قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن. سەبەبى وتاندىق ىشكى نارىقتى نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىمەن قامتاماسىز ەتۋمەن قاتار ەكسپورتتاعى قوسىلعان قۇننىڭ ۇلەسىن ارتتىرادى.
الاشتىڭ وقۋ ورداسى
سەمەيدەگى م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ قالا عانا ەمەس, جالپى الاش تاريحىندا الاتىن ورنى تەڭدەسسىز دەۋگە ابدەن بولادى. بيىل اشىلعانىنا 120 جىل تولاتىن وقۋ ورداسىنىڭ بوساعاسىنان ەنگەن ساتتەن ۇلتتىق رۋحتىڭ قاينارى قايدان باستاۋ الاتىنىن ايقىن سەزىندىك. جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, حالەل عابباسوۆ, قانىش ساتباەۆ, بياحمەت سارسەنوۆ, الكەي مارعۇلان, مۇحتار اۋەزوۆ تاعى دا باسقا ۇلى تۇلعالاردىڭ قازاقتىڭ وي-تانىمىن وياتۋداعى قىزمەتىن ماقسات ەتىپ, وسى وقۋ ورداسىنان قاناتتانعانىنىڭ ءوزى وقۋ ورداسىنىڭ تاريحي مازمۇنى تەرەڭدە جاتقاندىعىن اڭعارتسا كەرەك.
سول سەبەپتەن دە وتكەن جىلدى ەنشىلەگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىق تويىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جازۋشىنىڭ تۋعان جەرىنە ساپارى بارىسىندا وسى كوللەدجگە ارنايى سوعىپ, ۇلكەن ريزاشىلىقپەن اتتانعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.
ۇلت تاريحىن وسى كوللەدجبەن بايلانىستىرا اڭگىمەلەگەندە بىرىنەن-ءبىرى وتەتىن دەرەكتەردى مايىن تامىزا ايتاتىن وقۋ ورنىنىڭ باسشىسى شاعانگۇل جاناەۆانىڭ جانكەشتى ەڭبەگىن, ۇستازدىق قىزمەتىن باعالاعان پرەزيدەنت ونى «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتاعانى دا بەكەر ەمەس.
– قازىر كوللەدجىمىزدىڭ 120 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە دايىندىق جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. 1903 جىلى اشىلعان ساتتەن كۇنى بۇگىنگە دەيىن تۇرعان كوللەدج عيماراتىنىڭ تاريحي كەلبەتىن ساقتاۋعا ارقاشاندا كوڭىل بولەمىز. قازاقتىڭ العاشقى ءبىلىم ورداسىنىڭ عاسىردان استام تاريحى جايلى سىر شەرتەتىن كىتاپ تا ازىرلەنۋ ۇستىندە. حالىقارالىق دەڭگەيدە عىلىمي كونفەرەنتسيا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ويتكەنى الاش يدەياسىن ۇلت بولاشاعىمەن بايلانىستىرعان قانشاما تۇلعالارىمىز وسى جەردەن تۇلەدى. ءدال وسىنداي شەرلى دە شەجىرەلى تاريحى بار وقۋ ورداسى ەلىمىزدە تەك وسى كوللەدج عانا دەسەم, ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس, دەيدى م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ ديرەكتورى ش.جاناەۆا.
ءدال وسى تۇستا نازار اۋداراتىن ەكى جايتتى دا تىلگە تيەك ەتكەن ءجون. كوللەدج كۇنى بۇگىنگە دەيىن سەمەيدىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ جۇيەسىنە قوسىلا الماي, ءوز قازاندىعىنان كۇل شىعارىپ قينالىپ كەلگەن ەكەن.
– ۇلتىمىز ءۇشىن باي تاريحى بار ءبىلىم ورداسى قانشاما جىل وسى ماسەلەنىڭ زاردابىن تارتتى. ەندى مىنە, ول كۇندەر دە ارتتا قالدى. اشىلعانىنا ءبىر جىل عانا بولعان وبلىسىمىزدىڭ اكىمى نۇرلان تەلمان ۇلى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەگەن قيىندىقتىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ بەردى. ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ جۇيەسىنە قوسۋعا پارمەن بەرگەنى ءبىز ءۇشىن ەرەكشە اتاپ ايتاتىن ۇلكەن سىي بولىپ وتىر, – دەيدى شاعانگۇل الدامجارقىزى.
قازىرگى كۇندە 1 500 ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتقان پەداگوگيكالىق كوللەدج تۋرالى بۇدان دا باسقا جايتتى كوپتەپ ايتۋعا بولادى. وعان الداعى ۋاقىتتا كەڭىنەن توقتالاتىن بولامىز.
بۇدان كەيىن باق وكىلدەرى سەمەي قالاسىنداعى زاماناۋي مەديتسينالىق INVITRO+ ەمحاناسىنىڭ جانە اشىلۋى الداعى ۋاقىتقا جوسپارلانىپ وتىرعان اباي وبلىسىنداعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى ابيليتاتسيالاۋ جانە رەابيليتاتسيالاۋ ورتالىعىندا بولدى. اتالعان ەكى نىساننىڭ دا حالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ماقساتىنداعى قىزمەتتەرىنىڭ ماڭىزى زور.
ساپارىمىزدىڭ سوڭى سەمەيدەن 70 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان ءشۇلبى سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ جايىمەن تۇيىندەلدى. بۇل نىسان وبلىستى جارىقپەن قامتۋداعى ستراتەگيالىق ەرەكشەلىگى ءوز الدىنا, قازاقستانداعى ەڭ قۋاتتىلىعى زور گەس بولىپ سانالادى. ءشۇلبى گەس-ءى قازىرگى ۋاقىتتا ساعاتىنا 56,1 ملرد كۆت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەدى. قازىر مۇندا 176 ادام ەڭبەك ەتەدى.
اباي وبلىسى
