ونەر • 30 مامىر, 2023

كۇي اڭىزى: تولەگەن مومبەكوۆتىڭ «سالتانات» كۇيى قالاي تۋدى

1210 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كۇي تاريحى قىزىق قوي. كۇيدى تىڭداعانىمىز بولماسا شىعۋ تاريحى مەن ءمانىن اسا بىلە بەرمەيمىز.

كۇي اڭىزى: تولەگەن مومبەكوۆتىڭ «سالتانات» كۇيى قالاي تۋدى

شەر قىسىپ تىنا قالام,

شەرتىلسە وسى ءبىر كۇي!..

كورسەتپەي جىلاپ الام,

كوزىمنىڭ جاسىن ىلعي.

 

ءناپ-نازىك عۇمىر بوزداپ,

وكسيدى قوس ىشەكتە.

جۇرەكتىڭ مۇڭىن قوزعار,

ءبىر كۇش بار وسى ساتتە...

«سالتاناتتى» تىڭداعاندا جۇرەك سىزداتقان اۋىر مۇڭ سەزىلەتىن بولار. ويتكەنى بۇل - «اپاما ايتام» دەپ جىلاعان ءسابيدىڭ ازالى كۇيى. كۇيدىڭ شىعۋ تاريحى قايعىلى.

كۇيشىنىڭ جارى 1969 جىلى ومىردەن وتەدى. بۇل جاعداي ونىڭ جانىنا قاتتى باتادى. وسىنداي كۇيزەلىستە جۇرگەن كۇندەردىڭ بىرىندە جۇمىستان ۇيگە كەلسە, 4 جاسار قىزى سالتانات «اپاما ايتام» دەپ وكسىپ جىلاپ وتىرادى. قايرات اعاسى رەنجىتىپ قويعان ەكەن. اناسىن ساعىنعان قىزىن الدىنا الىپ جۇباتپاق بولعان ول ءوزى دە اعىل-تەگىل قوسىلىپ جىلايدى.

«سول جاس كەۋ­دەمنەن كۇي بولىپ توگىلدى, قۇلاعىما ءبىر اۋەن قايتا-قايتا كەلىپ, دۇنيەگە وسى كۇي كەلدى. كۇيدىڭ باسى «قايتەيىن, جانىم-اۋ» دەپ باستالىپ, قىزىمنىڭ جىلاعان ۇنىنە ۇلاسادى, ساعاسىندا كوزدەن اققان جاس بۋلىعىپ, مۇرىننان اققان سۋمەن تۇنشىعىپ, شىرقىراپ شىققان ءۇنىڭ انىق ەستىلەدى», دەيدى تولەگەن مومبەكوۆ.

ال كۇيشىنىڭ قىزى سالتانات مومبەكوۆا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «بۇل كۇي وينالعاندا, تىڭداپ وتىرىپ, ىشتەي الاي-دۇلەي كۇي كەشىپ, جان-دۇنيەمنىڭ ساعىنىشتان اقتارىلىپ جات­قانىن سەزۋشى ەدىم. كوزىمە انامدى ەلەستەتە الماي, انىق ءتۇرىن ساقتاپ قالا الماعانىما كۇيىنەتىن ەدىم. ءتىپتى بالا كۇنىمدە اۋىلدىڭ باس جاعىندا ورنالاسقان مەكتەبىمە جالعىزاياق جولمەن سومكەمدى سۇيرەتىپ كەتىپ بارا جاتىپ, مەنمۇندالاپ تۇرعان قاراتاۋدىڭ بيىك شوقىسىنا كوز تىگىپ, «شىركىن, انامنىڭ بەينەسى انا تاۋدىڭ باسىنان ءبىر ەلەستەسە عوي, ءتۇرىن ءبىر كورسەم عوي» دەپ كۇندە ارماندايتىنمىن. نەگە ەكەنىن قايدام, ارتىنان ويشا اناما اق كيمەشەك كيدىرىپ, بەينەسىن وزىمشە ەلەستەتىپ, بالا كوڭىلىممەن ءماز بولاتىنمىن. كوكىرەگىمدەگى ساعىنىش وتىن وسىلاي باساتىنمىن. ۇنەمى بالاسىن اينالىپ, باسىنان سيپاعان انالاردى كورگەندە, ەشكىمگە كورسەتپەي كوز جاسىما ەرىك بەرەتىنمىن. «قانداي باقىتتى» دەپ ىشتەي كۇبىرلەپ, بالا جۇرەككە تۇسىنىكسىز ءبىر اۋىر ءزىل تۇسىرەتىنمىن», دەيدى.

تالقىسىز تاعدىر زاڭى

تار ماڭداي نە بىلەدى؟..

شاراسىز جاننىڭ زارى

شاناقتان توگىلەدى!..

 

كۇي ورگەن مۇنداي مىعىم,

ءسابيدىڭ ءتاتتى يىسىنەن.

سالماعىن بۇل قايعىنىڭ

سۇراڭدار قارت كۇيشىدەن!..

 

سۇراڭدار, سىناماڭدار!..

ازاپتى اردا عۇمىر.

«انا» دەپ جىلاعان بار

ادامنىڭ ارمانى ءبىر!..

 

سۇراڭدار, مىناۋ ءومىر,

قالمادى قاي پەندەدەن؟..

بۋلىعىپ بۇلا كوڭىل,

«اپاما ايتام» دەگەن...

 

ءۇندى ەستىپ ءۇي تۇبىنەن

مۇڭدى الدىم قوسا ارقالاپ.

سويلەگەن كۇي تىلىمەن,

سەنبىسىڭ, و, سالتانات؟!

ولەڭ اۆتورى: قالقامان سارين

سوڭعى جاڭالىقتار