ءىس-شارادا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ايدا بالاەۆا الدىمەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا ارناعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وقىپ بەردى.
«سىزدەردى حالىقارالىق وتباسى كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! باقىتتى ءارى بەرىك شاڭىراق – بەرەكەلى قوعامنىڭ جانە مەملەكەتتىڭ مىزعىماس تىرەگى. وتانشىلدىق پەن جاۋاپكەرشىلىك, پاراساتتىلىق پەن ىزەتتىلىك, ەڭبەكقورلىق پەن جاسامپازدىق سياقتى اسىل قاسيەتتەر ەڭ جاقىن جانداردىڭ ۇلگى-ونەگەسى مەن ىقپالىنىڭ ارقاسىندا قالىپتاسادى. ىزگىلىك يدەالدارى مەن قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەن تۇلعا دۇنيەتانىمى اتا-انا تاربيەسىنەن باستاۋ الادى.
حالقىمىز قاشاندا شىققان تەگىڭدى بىلۋگە جانە وتباسى قۇندىلىقتارىن ۇلىقتاۋعا ايرىقشا ءمان بەرگەن. بۇگىندە بۇل قاسيەتتەر ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ ىسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋ جانە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ جان-جاقتى دامۋىنا جاعداي جاساۋ – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مىندەتى. انا مەن بالانى قورعاۋ – ءبىزدىڭ ساياساتىمىزدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى.
وتباسى قۇندىلىقتارىن ساقتاۋعا جانە دارىپتەۋگە اتا-انالار قاۋىمى دا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. سىزدەر ءاربىر پەرزەنتتىڭ تاعدىرىنا الاڭداپ, وتانىمىزدىڭ بولاشاعىن ويلاپ, شىنايى جاناشىرلىق تانىتىپ جۇرسىزدەر. سىزدەرگە جانە بارشا وتانداسىمىزعا اماندىق, باق-بەرەكە تىلەيمىن! جاسامپازدىققا تولى يگى ىستەرىڭىز تابىستى بولسىن!», دەلىنگەن پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.
بۇدان كەيىن كوميسسيا توراعاسى ا.بالاەۆا قازىرگى تاڭدا وسكەلەڭ ۇرپاق اراسىنداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ وزەكتىلىگى كۇن ساناپ ارتىپ كەلە جاتقانىنا كەڭىنەن توقتالدى.
«2022 جىلى ەلىمىزدە كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا ءسۋيتسيدتىڭ 155 جانە ءوز-وزىنە قول جۇمساۋدىڭ 309 فاكتىسى تىركەلدى. 2023 جىلدىڭ 4 ايىندا كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا ءوز-وزىنە قول جۇمساۋدىڭ 47 فاكتىسى جانە وزىنە قول جۇمساۋعا وقتالۋدىڭ 137 فاكتىسى بولعان. اتا-انالاردىڭ بالالارىن ءداستۇرلى ەمەس ءدىني سەكتالار مەن توپتارعا تارتۋ فاكتىلەرى دە جيىلەپ بارادى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە اتا-اناسى دەسترۋكتيۆتى ءدىني كوزقاراستى ۇستاناتىن 2 383 بالا بار», دەدى ا.بالاەۆا.
سونداي-اق ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اگرەسسيۆتى مىنەز-قۇلقى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جانە شىنايى ومىردە بەلەڭ الىپ جاتقان بۋللينگكە ەرەكشە نازار اۋداردى.
«جىل باسىنان بەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ۇرىپ-سوعۋ, جاپپاي توبەلەس, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەن جاستار اراسىنداعى جانجالدار تۇسىرىلگەن بەينە روليكتەر قاپتاپ كەتتى. وسكەمەندەگى ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ بىرىندە وقۋشى قىزدى ۇرىپ-سوققان اتىشۋلى وقيعا بولدى. سەمەي قالاسىنىڭ ەلدى مەكەندەرىندە دە وقۋشى قىزدارعا قاتىستى وسىنداي وقيعالار تىركەلدى. جالپى, جاستار اراسىندا اسقان قاتىگەزدىككە تولى وقيعالاردىڭ كوبەيگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. مالىمەت بويىنشا بۇگىندە پوليتسيا ەسەبىندە 3 924 بالا تۇرسا, 6 278 بالا مەكتەپ ەسەبىنە الىنعان», دەدى ا.بالاەۆا.
بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, جاستاردىڭ قۇمار ويىندارعا اۋەستىگىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانى دا وتكىر ماسەلەگە اينالعان. كەيبىر مالىمەتتەرگە قاراعاندا, 2022 جىلى قۇمار ويىنعا تاۋەلدىلىكتەن زارداپ شەگەتىندەر سانى 350 مىڭعا جەتكەن. اتاپ ايتقاندا, 15 پەن 18 جاس ارالىعىنداعى قۇمار ويىندارعا تاۋەلدىلىكتەن زارداپ شەگەتىن جاستار سانىنىڭ وسكەنى بايقالادى. بۇدان بولەك, ا.بالاەۆا ينتەرنەتتەن تونەتىن قاۋىپتەرگە دە ەرەكشە نازار اۋداردى.
ء«ىىم جىل باسىنان بەرى 5 مىڭنان استام شەتەلدىك زاڭسىز, ونىڭ ىشىندە پورنوگرافيالىق ماتەريالداردى تاراتىپ كەلگەن 500-دەن استام ينتەرنەت رەسۋرستى انىقتادى. 2022 جىلى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ۇسىنىسىمەن ينتەرنەت رەسۋرستاردىڭ مەنشىك يەلەرى مەن اكىمشىلىكتەرىنە 65 مىڭعا جۋىق قۇقىققا قارسى ماتەريالدى جويۋ جونىندە شارا قابىلدانعان. ونىڭ 53 مىڭنان استامى – تەرروريزم, ءدىني جانە ەتنيكالىق ەكسترەميزم يدەولوگياسىن تاراتقانى, 2 مىڭعا جۋىعى – ەسىرتكى جانە پسيحوتروپتىق زاتتاردى ناسيحاتتاعانى, 4 مىڭنان استامى – پورنوگرافيا, قاتىگەزدىك پەن سۋيتسيدكە يتەرمەلەۋ فاكتىسى, جەتى جۇزدەن استامى «ويىن بيزنەسى تۋرالى» زاڭدى بۇزعانى ءۇشىن, ال مىڭعا جۋىعى قارجى پيراميدالارى بويىنشا.
بۇدان باسقا, 2022 جىلدان بەرى ۋاكىلەتتى ورگان وسىنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان 14 مىڭ ماتەريالدى بۇعاتتادى. سوندىقتان ينتەرنەت كەڭىستىكتى زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرىن ازىرلەۋ قاجەت.
ەلىنە لايىقتى ازاماتتى تاربيەلەۋدە اتا-انا باستى ءرول اتقارادى. «بالامدى نە الاڭداتادى؟», «مەن ونى بىلەمىن بە؟», «ول ماعان سەنە مە؟». كوپتەگەن اتا-انا وسى جانە باسقا دا جۇزدەگەن قاراپايىم سۇراققا جاۋاپ بەرە المايدى. ايتپەسە, بالالار مەن جاستاردىڭ تاعدىرى وسىنشاما تالقان بولار ما ەدى؟», دەدى ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسى.
ا.بالاەۆا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءرولى مەن ولاردىڭ جاستارمەن جۇمىسىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى دا پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ماسەلەلەر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاستار اراسىندا يدەولوگيالىق جۇمىستىڭ جوقتىعىن نەمەسە ناشارلىعىن كورسەتەدى. جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ, اتاپ ايتقاندا, جاستار ساياساتى باسقارمالارىنىڭ جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە قاتىستى دا سۇراقتار بار. سپيكەر ولاردىڭ قىزمەتى كوبىنەسە دوڭگەلەك ۇستەلدەر ۇيىمداستىرۋعا جانە ءىس جۇزىندە كومەككە مۇقتاج ەمەس جاستاردىڭ بەلسەندى بولىگىمەن جۇمىس ىستەۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
«وكىنىشكە قاراي, جاستار قاۋىمىمەن تىڭعىلىقتى جۇمىسقا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنبەيدى. ءبىز بالالارىمىزدىڭ وزدەرىنە قاجەتتى اقپاراتتى كوشەدەن ىزدەيتىنىن, ءتۇرلى ازعىرۋلار مەن دەسترۋكتيۆتى ارەكەتتەردىڭ ىقپالىنا ىلىگىپ, مىڭداعان ءجاسوسپىرىمنىڭ نەلىكتەن ومىرمەن قوشتاسقىسى كەلەتىن سەبەپتەرىن جۇيەلى تۇردە زەردەلەۋىمىز كەرەك», دەدى ا.بالاەۆا.
فورۋمنىڭ مودەراتورى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ بالالار ەڭ ءبىرىنشى اتا-اناسىنان ۇلگى الاتىنىن جەتكىزدى. ۆەدومستۆو باسشىسى مەكتەپ تەحنولوگيالىق سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا بالالاردىڭ مۇددەلەرى مەن قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان وقۋ ۇدەرىسىنە اتا-انالاردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىنىڭ جوعارى الەۋەتىن پايدالانۋى كەرەك ەكەنىنە نازار اۋداردى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار بالا تاربيەسىندە وتباسى مەن مەكتەپ اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, اتا-انالار قاۋىمىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى وي-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان داستۇرلەر مەن رۋحاني قۇندىلىقتار نەگىزىندە وتباسىلىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ, بالالاردى ادامگەرشىلىككە تاربيەلەۋ اتا-انانىڭ قاتىسۋىنسىز مۇمكىن ەمەس. فورۋم بارىسىندا قاتىسۋشىلار وتباسى تاربيەسىنە قاتىستى پىكىر الماسىپ, وتباسى ينستيتۋتىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن تالقىلادى.
سەكتسيا جۇمىسى «مەكتەپ جانە اتا-انا», «اتا-انا جانە قوعام», «اتا-انالار مەن بالا دەنساۋلىعى», «اتا-انالار مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى», «اتا-انالار مەن بالالاردى الەۋمەتتىك قولداۋ», «اتا-انالار مەن بالالاردىڭ تسيفرلىق مادەنيەتى» اتتى 6 باعىتتا ۇيىمداستىرىلىپ, فورۋم جۇمىسى سوڭىندا ارنايى قارار قابىلداندى.
