شيكىزاتقا تاۋەلدى ايماقتىڭ ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبانىڭ يەلەرى العاشقى جىلى ميا تامىرىن ەگىپ, بىرقاتار شارۋاشىلىقپەن كەلىسىم دە جاساپ قويعان ەدى. بىراق زاۋىت كوپ ۇزاماي ىركىلىسكە تاپ بولدى. كوپ سەبەپتىڭ باستىسى – باعاسى تۇسكەن ۇنتاققا سۇرانىستىڭ ازايىپ, كەرىسىنشە شىعىننىڭ ۇلعايىپ كەتۋى بولاتىن. وسىلايشا ءاۋ باستاعى جوبا بويىنشا 156 ادامدى تۇراقتى جانە 500 ادامدى ماۋسىمدىق جۇمىسپەن قامتۋى ءتيىس ءوندىرىس ورنىنىڭ قاقپاسىنا قارا ق ۇلىپ ءىلىندى. وسىدان 6 جىل بۇرىن «بيس گرۋپپ» جشس مەن قىتايلىق «بوريحۋندا» كومپانياسى اراسىنداعى كەلىسىم نەگىزىندە زاۋىت جۇمىسى قايتا قولعا الىنىپ, العاشقى 20 توننا ءونىم قىتاي ەلىنە جول تارتقاندا جۇرت تاعى ءبىر ەلەڭدەسىپ قالعان. بىراق كوپ ۇزاماي زاۋىت جۇمىسى تاعى دا توبەگە ۇرعانداي توقتاپ قالدى.
جالاعاشتاعى وسى زاۋىت جاقىندا قايتا ىسكە قوسىلىپ وتىر. اۋەلگىدە تاجىريبە رەتىندە تاۋلىگىنە 350-700 كيلو ميا تامىرىنان ءتاتتى ۇنتاق وندىرگەن زاۋىت قازىر ءونىم كولەمىن 1 تونناعا دەيىن ۇلعايتتى. جۇمىسشىلاردىڭ دەنىن جەرگىلىكتى ازاماتتار اراسىنان العان ءوندىرىس ورنىنداعى ورتاشا جالاقى كولەمى دە ويدان شىعىپ تۇر. وسىعان دەيىن مازۋت وتىنىن پايدالانىپ كەلگەن كاسىپورىن وتكەن جىلى تولىق گازعا كوشىرىلدى.
– قىمبات مازۋتتان ارزان گازعا كوشكەننەن كەيىن شىعىنىمىز ەداۋىر ازايدى. ءونىمنىڭ نارىقتاعى قۇنىنىڭ كوتەرىلگەنى دە كوڭىلگە دەمەۋ بولىپ تۇر. قازىر جاپونيا, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيادان سۇرانىس كوپتەپ ءتۇسىپ جاتىر. وسىعان دەيىن دايىندالعان ءونىمىمىزدى قىتايعا ەكسپورتتايمىز. ودان بولەك الداعى ۋاقىتتا سىرتقا 600 توننا ءونىم شىعارۋ جوسپاردا بار, – دەيدى زاۋىت ديرەكتورى سەرىك كوكەناي.
وسى كۇنى اۋدانداعى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى سانالاتىن زاۋىت قويماسىندا 900 توننا شيكىزات قورى تۇر. بۇل ميا تامىرلارى نەگىزىنەن جاڭاقورعان, شيەلى اۋداندارىنان جەتكىزىلگەن.
مۇندا ميا تامىرىن كەپتىرىپ, قايناتادى. ودان الىنعان ۇنتاق تا ابدەن وڭدەلەدى. قازىر وسىنداي جولمەن 3,5 توننا ميا تامىرى 1 توننا دايىن ونىمگە اينالىپ وتىر. ءتۇرلى تاعام ونىمدەرى, ءتاتتى سۋسىندار, ءدارى-دارمەك, تەمەكى وندىرىسىندە قولدانىلاتىن ۇنتاعىڭىز وسىلايشا الىنادى. ايتپاقشى, وسىنداي ءوندىرىس وشاعى شيەلى اۋدانىندا دا بولعان ەدى. بىراق ول دا 8 جىلدان بەرى جۇمىسىن توقتاتىپ تۇر.
جالپى, جالاعاشتا سوڭعى جىلدارى ايتا قويارلىقتاي جاڭالىق كوبەيىپتى. اسىرەسە, كاسىپكەرلىك سالاسىندا تىڭ سەرپىن بايقالادى. بۇگىندە تىركەلگەن 3 189 كاسىپورىننىڭ 96 پايىزى جۇمىس ىستەپ تۇر. اۋدان اكىمى اسقاربەك ەسجانوۆ الداعى ۋاقىتتا جۇمىسىن توقتاتقان كاسىپورىنداردى قايتا جاڭعىرتىپ, جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ باعىتىندا بىرقاتار جوبا قولعا الىنىپ جاتقانىن ايتادى. وسىنداي باستاما نەگىزىندە بيىل قۇنى 1 ملرد 579 ملن تەڭگە بولاتىن 21 جوبا جۇمىسىن باستاماق. ونىڭ ناتيجەسىندە 106 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
– ءوڭىر ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرەتىن نەگىزگى سالا بولعاندىقتان ءبىز كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا باسىمدىق بەرەمىز. ءىس باستاۋعا نيەت قىلعان ازاماتقا قولداۋ تانىتامىز. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كاسىپكە بەت بۇرعان تالابىنا قۋانامىز. بيىل اۋداندا بىرقاتار جوبانى جۇزەگە اسىرىپ, 100-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا قول جەتكىزەمىز. وسى ميا تامىرىن وڭدەيتىن زاۋىتتا 31 جەرگىلىكتى تۇرعىن جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا ولاردىڭ قاتارى ارتا تۇسەتىنى انىق. وسىعان دەيىن ءوندىرىس وشاعىنان جىلىنا 6,5 ملن تەڭگە سالىق تۇسسە, تولىق ىسكە قوسىلعان كاسىپورىننان ءتۇسىم كولەمى الداعى ۋاقىتتا ۇلعايارى ءسوزسىز, – دەيدى اسقاربەك تەمىربەك ۇلى.
كاسىپورىن باسشىسى سەرىك كوكەنايدىڭ ايتۋىنشا قازىر زاۋىتپەن شيكىزات جەتكىزۋ جونىندە كەلىسىم جاساۋعا نيەتتىلەر از ەمەس. ونىمگە سۇرانىس بەرۋشىلەر دە كوبەيىپ وتىر. الدا قور كولەمىن ۇلعايتىپ, سىرت مەملەكەتتەرگە ءونىم ەكسپورتتاۋعا ابدەن بولادى.
قىزىلوردا
