ەلوردا • 10 مامىر, 2023

شيرەك عاسىردا شىرايلانعان اۋدان

415 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

استانا قالاسىنداعى الماتى اۋدانىنىڭ قۇرىلعانىنا 25 جىل تولۋىنا وراي بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا سالتاناتتى مەرەيتويلىق كەش ءوتتى.

شيرەك عاسىردا شىرايلانعان اۋدان

ءىس-شاراعا اۋداننىڭ بۇرىنعى باسشىلارى جانە قالا قوناقتارى قاتىستى. اۋەلى اۋدان تاريحىنا قاتىستى دەرەكتى فيلمنەن ۇزىندىلەر كورسەتىلىپ, تاريحتان سىر شەرتىلدى. ونداعى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, الماتى اۋدانى 1998 جىلى 6 مامىر كۇنى پرەزيدەنت جارلىعىمەن قۇرىلعان. اۋداننىڭ بۇرىنعى اتاۋى لەنين اۋدانى بولىپتى. ەل استاناسى اقمولاعا كوشكەن كەزدە اۋدان جاڭادان قۇرىلىپ, جاڭا اتاۋعا يە بولعان.

اتالعان مادەني ءىس-شارادا الماتى اۋدانىنىڭ اكىمى ماقسات سامات ۇلى جينالعان جۇرتشىلىقتى اۋداننىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, اۋداننىڭ جەتىستىكتەرى جانە كەلەشەگى تۋرالى ايتتى.

– شيرەك عاسىر ىشىندە اۋدانىمىز ادام تانىماستاي وزگەرگەنىنە كۋا بولدىق جانە كۇننەن-كۇنگە كوركەيىپ كەلەدى. اۋداندى وركەندەتۋ جۇمىسى ءالى دە جالعاسا بەرەدى. الدا كوپتەگەن جۇمىس كۇتىپ تۇر, اۋدانىمىزدى ودان ءارى دامىتۋعا بار كۇشىمىزدى سالامىز, – دەدى اۋدان اكىمى قۇتتىقتاۋ سوزىندە.

سونىمەن قاتار اكىم الماتى اۋدانىندا اتقارىلعان يگى ىستەرگە قىسقاشا توقتالىپ ءوتتى. ماسەلەن, قازىر اۋداننىڭ جالپى اۋماعى – 21 054 گەكتار, 357 داڭعىل مەن كوشەنىڭ ۇزىندىعى – 390,5 شاقىرىم. 2000 جىلدىڭ باسىندا اۋدانعا ءوندىرىس, تەمىرجول, ينتەرناتسيونال, ميچۋرين جانە كۇيگەنجار تۇرعىن الاپتارى قوسىلعان ەكەن.

مەرەكەلىك كونتسەرتتە دوسىمجان تاڭاتاروۆ, قىدىرالى بولمانوۆ, التىناي جوراباەۆا, باۋىرجان يساەۆ, نۇربولات ارزاماس, يبراگيم ەسكەندىر قاتارلى ەسترادا جۇلدىزدارى اننەن شاشۋ شاشسا, «گۇلدەر» ءانسامبلىنىڭ بيشىلەرى مىڭ بۇرالا بي بيلەپ, كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن كوتەردى. ال «التىن دومبىرا» جاس دومبىراشىلار ءانسامبلى قۇيقىلجىتا كۇي تارتىپ, جينالعان جۇرتشىلىقتىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىردى. سونداي-اق «Turan» ەتنو-فولكلورلىق ءانسام­بلىنىڭ ونەرى دە كوپشىلىككە تاڭداي قاقتىردى.

الماتى اۋدانىندا 25 جىل ىشىن­دە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جە­تىستىكتەر مول. اتاپ ايتقاندا, 520-دان اسا كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي (بارلىعى 827 كتك), 28 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, 18 مەملەكەتتىك بالاباقشا, 3 جاڭا ەمحانا, 4 اۋرۋحانا بوي كوتەرىپ, حالىق يگىلىگىنە بەرىلگەن ەكەن.

بۇعان قوسا ۇلتتىق مۋزەي, بەي­بىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى, تاۋەل­سىزدىك سارايى, وقۋشىلار سارايى, ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق دراما تەاترى, دوستىق ءۇيى, «قازاق ەلى», «وتان قورعاۋشىلار» مونۋمەنتتەرى, «بەيبىتشىلىك» قابىرعاسى, «نۇرلى جول» تەمىرجول ۆوكزالى سياقتى نىساندار – استانا قالاسى الماتى اۋدانىنىڭ شىرايىن كىرگىزىپ تۇرعان كورنەكتى  ورىندار.

ال­ماتى اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ءال-فارا­بي, جامبىل جاباەۆ, دينا, باۋىر­جان مومىش ۇلى, راحىمجان قوشقارباەۆ, يۆان پانفيلوۆ, مۇستا­فا كەمال اتا­تۇرىك, الەكساندر پۋش­­­كين, شارل دە گولل ەسكەرت­كىشتە­رى ورناتىلىپ, «گولف كلۋبى», «جەر­ۇيىق», «جاستار», «اتاتۇرىك», «تريات­­لون» قاتارلى جيىنى 6 ساياباق, 33 الاڭ سالىنعان.

سونىمەن قاتار 10 سۋبۇرقاق كەشە­نى جانە يندۋستريالدى پارك, كوك­ونىس قويماسى جانە جىلىجاي كەشەنى ىسكە قوسىلعان. ورامىشىلىك اۋماق­تاردى اباتتاندىرۋ اياسىندا 484 بالالار, 110 سپورت جانە 33 ترەناجەر الاڭ­دارى ورناتىلعان (بارلىعى – 465 اۋلا). سونداي-اق ەسىل جانە اقبۇلاق وزەنىنىڭ جاعالاۋلارى اباتتاندىرىلعان.

اۋدانىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرىنە قاتىستى اكىمدىكتەن سىر تارتىپ سۇ­راعا­نىمىزدا, ءبىراز اتقارىلعان يگى ىستەردى العا تارتتى. ماسەلە سان-تسيفر­دا ەمەس, اۋدان حالقىنا قاجەتتى يگىلىك­تەردىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىندە بولىپ وتىر.

– 456 ايالداما پاۆيلونى ورناتىل­­دى, ونىڭ ىشىندە 41-ءى – جىلى ايال­دا­­ما (بارلىعى 402 ايالداما). اۋدان­دا 77 ءىرى جانە ورتا كاسىپورىن, 60 مىڭ­نان اسا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەك­تىلەرى ءوز قىزمەتىن اتقارىپ تۇر. 3-تەن 5 جۇلدىزعا دەيىنگى ساناتتاعى 19 قونا­قۇي كەشەنى (بارلىعى 81 قوناقۇي), «قازاقستان», «الاتاۋ», «تولقىن» سپورت سارايلارى, «ەۋرازيا 1, 2 جانە 3», «استانا مولل», «ارۋجان», «قازىنا», «اجار», «الەم», «تۇلپار» جانە «راحمەت» ساۋدا ۇيلەرى اشىلدى, – دەيدى اۋدان اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

سوڭعى جاڭالىقتار