سوقىرلىقتىڭ الدىن الۋ جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە جۇزىندە 284 ملن ادامنىڭ كورۋ قابىلەتى ناشارلاعان. ونىڭ ىشىندە 39 ملن-نان اسا ادام مۇلدەم كورمەيدى. 19 ملن بالا ءتۇرلى كوز اۋرۋىنا شالدىققان. عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, الەمدەگى وسى ەسەپ 2050 جىلعا قاراي 115 ملن-عا جەتۋى مۇمكىن. وعان, ارينە, تاۋلىكتىڭ كوپ ۋاقىتىن جۇمسايتىن سمارتفون-پلانشەتتەر سەبەپ. ال قازاقستاندا 86 مىڭ زاعيپ ادام بار. ونىڭ ىشىندە ناشار كورەتىن بالالار – 7 934 بولسا, 320 بالا مۇلدەم كورمەيدى.
رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە ەستۋ قابىلەتى ناشار جانە مۇلدەم ەستىمەيتىن 30 مىڭنان اسا مۇگەدەك ازامات بار. ونىڭ ىشىندە 5 782 ادام مىلقاۋ. بۇگىندە وسى ساناتتاعى بالالارعا ارنالعان ون جەتى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرنات جۇمىس ىستەيدى. وندا قازىر ءۇش مىڭعا جۋىق بالا ءبىلىم الۋدا. ال استانا قالاسىندا ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان مۇگەدەكتەر سانى – 1 208 ادام بولسا, ونىڭ ىشىندە 18 جاسقا دەيىنگى 405 بالا بار.
مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ شىنايى ومىردەن, كۇندەلىكتى تىرشىلىكتەن الىستاماۋى ءۇشىن بار جاعدايدى جاساۋ – مەملەكەتتىڭ مىندەتى. اسىرەسە ولاردىڭ مادەني ورىندارعا – تەاترلار مەن مۋزەيلەرگە ەركىن بارا الۋلارىن قوعام بار مۇمكىندىگىمەن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك-ءتى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋىندا دامۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – ءبىلىم سالاسى, سوندىقتان بۇدان ەشكىم تىس قالماۋ كەرەكتىگىن باسا ايتادى. وسى ماقساتتا ەلوردا تورىندەگى ۇلتتىق مۋزەيدە بارلىق جاستاعى ەرەكشە جاندار ءۇشىن ولاردىڭ قالىپتاسۋىنا, دامۋىنا باعىتتالعان ءارتۇرلى ءىس-شارالار مەن ساباقتار, تاريحي جادىگەرلەردى جاقىن تانۋعا تاكتيلدى ەكسپوزيتسيالار اشىلعان.
2020 جىلدان باستاپ اتالعان مۋزەيدە «دارا» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قولداۋىمەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى كەلۋشىلەرگە ارنالعان «قولجەتىمدى مۋزەي: الەۋمەتتىك جوباسى اياسىندا زاعيپ جانە ناشار كورەتىن كەلۋشىلەرگە ارنالعان «ساۋساق ۇشىنداعى ونەر» قاناتقاقتى جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوبا اياسىندا 16 مۋزەيلىك جادىگەر, سونداي-اق ۇلتتىق مۋزەي زالدارىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى كورىنىسى كاسىبي دىبىستالىپ سيپاتتالدى جانە اۋديوگيدتەرگە جازىلدى.
ەلىمىز ءۇشىن بىرەگەي ارحەولوگيالىق جانە تاريحي ماڭىزعا يە جادىگەرلەردى شەبەر-رەستاۆراتورلار مەن مۇسىنشىلەر 20-دان استام مۋزەي جادىگەرلەرىنىڭ تاكتيلدى مودەلدەرىن جاساپ, كورۋ قابىلەتى ناشار كەلۋشىلەرگە «قولمەن ۇستاپ كورۋگە» مۇمكىندىك بەردى. وسىلايشا, قولجەتىمدى مۋزەي – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىن كوزدەيتىن الەۋمەتتىك-مادەني جوباسىنا اينالدى.
الەمدىك مۋزەيلەر تاجىريبەسىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان مۇنداي جوبالار كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, فرانتسياداعى لۋۆر مۋزەيىندە ارنايى تاكتيلدى گالەرەيادا مۋزەي قورىنان مۇسىندەردىڭ مينياتيۋرالىق كوشىرمەلەرى جينالعان تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ەكسپوزيتسيا بار. ال نيۋ-يورك قالاسىنداعى زاماناۋي ونەر مۋزەيىندە زاعيپ جانە كوزى ناشار كورەتىن جاندارعا ارنايى قولعاپپەن مۇسىندەردى «زەرتتەۋگە» رۇقسات ەتىلگەن. «گاراج» مۋزەيى (ماسكەۋ) زاعيپ جاندار ءۇشىن تاكتيلدى ەكسكۋرسيالاردى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرادى, سونداي-اق ەستۋ قابىلەتى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن سۋردواۋدارمامەن ەكسكۋرسيا وتكىزەدى.
وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دامۋى مەن بالالاردىڭ باقىتتى بالالىق شاعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۇلتتىق مۋزەي بۇل باعىتتاعى ءىس-شارالاردى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى. ايتا كەتسەك, 2017 جىلدان باستاپ «مەيىرىم» الەۋمەتتىك جوباسى ىسكە قوسىلدى. جوبا اياسىندا وتكىزىلەتىن بارلىق ءىس-شارالار مۋزەي قىزمەتىمەن تىعىز بايلانىستى بولعاندىقتان ءتۇرلى فەستيۆالدار وتەدى. سونىڭ ءبىرى – مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن «باقىتتى بالا» اتتى ەرەكشە ءبىلىم الۋدى قاجەت ەتەتىن بالالاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن ارتتىرۋ ماقساتىنداعى IV ينكليۋزيۆتى مۋزەيلىك فەستيۆال 2022 جىلعا دەيىن 4 رەت ۇيىمداستىرىلىپ, 60 ادام قاتىسقان. سونىمەن قاتار اكىمشىلىك قاراماعىنداعى «جانسايا» الەۋمەتتىك قورى جانە ۇلتتىق مۋزەيدىڭ قولداۋىمەن ەرەكشە بالالارمەن بىرقاتار تابىستى جۇمىس جۇرگىزىلدى. بيىل قوردان قىزمەت الۋشى ونەرپاز بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن «ونەرلىنىڭ قولى التىن» تاقىرىبىندا سۋرەت كورمەسى ءوتتى. ۇزدىك شىققان 30 بالانىڭ ىشىنەن 10 بالانىڭ جۇمىسى كورمەگە قويىلىپ, العىسحاتتارمەن ماراپاتتالدى.
ەرەكشە جانداردىڭ ءتۇرلى فەستيۆالدارعا, كورمەلەرگە, شەبەرلىك ساباقتارىنا قاتىسىپ, جادىگەرلەردى كوز جانارىمەن كورمەسە دە, قولمەن ۇستاپ, سيپاپ, ىشپەن سەزىپ, بالاشا شاتتانعان جۇزدەرىن كورۋ مۋزەي قىزمەتكەرلەرىن عانا ەمەس, بارشا ادامزاتتى قۋانتادى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ مادەني ومىردەن الىستاماۋىنا مۇمكىندىك تۋدىراتىن وسى باعىتتاعى جوبالار كوبەيگەن سايىن قوعام دا ىزگىلەنە تۇسپەك.
