توقتاربەك تاڭاتقان (قىتاي)
الەمدىك دوداعا قىتاي ەلىنىڭ اتىنان شارشى الاڭعا شىعاتىن توقتاربەك تاڭاتقاندى (Tanglatihan Tuohetaerbieke) بىلتىر «ەlorda CUP» تۋرنيرىنە كەلگەندە اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. «قىتايدىڭ بوكس كورولى» دەگەن التىن بەلبەۋگە ءتورت رەت يە بولعان توقتاربەكتىڭ باعىندىرعان بەلەسى بيىك. ءوزىنىڭ مىقتى ەكەنىن 1,5 ملرد حالقى بار قىتايدا عانا ەمەس, بىرنەشە رەت شەتەلدە وتكەن حالىقارالىق تۋرنيردە دە دالەلدەدى. 2021 جىلى توكيو وليمپياداسىندا 75 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن ول 1/8 فينالدا بولاشاق وليمپيادا چەمپيونى برازيليالىق ەبەرت سوۋزاعا نەبارى 2:3 ەسەبىمەن ەسە جىبەرگەنى كوز الدىمىزدا. قانداسىمىز 1996 جىلى 18 قاراشادا قىتايدىڭ التاي ءوڭىرىنىڭ تارلان دەگەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.
ت.تاڭاتقان (سول جاقتا)
«جوسپارىم – الەم چەمپيوناتى مەن ازيا ويىندارىندا جاقسى ناتيجە كورسەتۋ. جالپى, مەنىڭ ارمانىم – پاريج وليمپياداسىندا توپ جارىپ, حالقىمدى قۋانتقىم كەلەدى», دەيدى توقتاربەك.
بۇگىندە 80 كيلو سالماقتا قولعاپ ءتۇيىستىرىپ جۇرگەن توقتاربەكتىڭ تاشكەنتتەگى اياق الىسى جاقسى. العاشقى كەزدەسۋىندە ارمەنيالىق امباردزۋم حاكوبياندى ايقىن باسىمدىقپەن جەڭدى.
بايقونىس دانابەك (قىتاي)
ب.دانابەك (سول جاقتا)
بايقونىس دانابەك (Bayikewuzi Danabieke) تۋرالى دەرەكتەر الەۋمەتتىك جەلىدە ازداۋ. دەگەنمەن بايقونىستىڭ بىلتىر «ەlorda CUP» تۋرنيرىنە قاتىسقانىنان حاباردارمىز. استانادا وتكەن دودانىڭ ءبىرىنشى جەكپە-جەگىندە جەڭىسكە جەتكەنىمەن, كەلەسى كەزەڭدە ونىڭ جولىن وزبەك بوكسشىسى كەستى. بۇل جولى الەم چەمپيوناتىندا بايقونىس كىشىگىرىم سەنساتسيا جاسادى. الدىمەن ول حورۆات بوكسشىسى لۋكا ءپراتياچيچتى 4:1 ەسەبىمەن جەڭىپ, كەلەسى كەزەڭگە ءوتتى. 4 مامىردا 2021 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى, اسكەريلەر اراسىندا الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ءتورت دۇركىن ارمەنيا چەمپيونى داۆيت چالويانمەن جۇدىرىقتاسىپ, تورەشىلەردىڭ باسىم داۋىسىمەن جەڭىسكە جەتتى.
رۋسلان ابدۋللاەۆ (وزبەكستان)
وزبەكستان تۋى استىندا ونەر كورسەتەتىن رۋسلان ابدۋللاەۆ (Ruslan Abdullaev) – الەم چەمپيوناتىندا باستى ءفاۆوريتتىڭ ءبىرى. 63,5 كيلو سالماقتا سىنعا ءتۇسىپ جاتقان رۋسلاندى ءبىزدىڭ بوكسشىلار جاقسى تانيدى. وسىدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن ول وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اتىنان جاستار اراسىندا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, جارتىلاي فينالدا سابىرجان اققالىقوۆتان جەڭىلگەن ەدى. پاندەميا كەزىندە رۋسلان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرىپ, ءبىرشاما جارىسقا قاتىسا العان جوق. كوپ ۋاقىت وتپەي وزبەكستانعا قايتا ورالىپ, 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ىشكى بىرىنشىلىكتە توپ جاردى. جەڭىمپاز اتانىپ قانا قويماي رۋفات رىسكيەۆ اتىنداعى وزبەكستاننىڭ ۇزدىك بوكسشىسىنا بەرىلەتىن كۋبوكتى يەلەندى.
ر.ابدۋللاەۆ (سول جاقتا)
رۋسلان بىلتىر قاراشا ايىندا يوردانيا استاناسى امماندا وتكەن سارى قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە 63,5 كگ سالماقتا سىنعا ءتۇسىپ, ازيا چەمپيونى اتاندى. ول جارىستىڭ 1/16 فينالىندا جاپوندىق سۋنسۋكە كيتاموتودان, 1/8 فينالىندا جەرلەسىمىز ءساناتالى تولتاەۆتان, شيرەك فينالدا فيليپپيندىك دجەيمس پاليكتەننەن, جارتىلاي فينالدا تايۆاندىق لۋي چۋ اليدەن باسىم ءتۇستى. فينالدا تاجىريبەلى ءۇندى بوكسشىسى شيۆا تاپانى ەكىنشى راۋندتا تازا جەڭدى.
تاشكەنتتەگى الەم بىرىنشىلىگىن 21 جاستاعى ابدۋللاەۆ وتە جاقسى باستاپ, پۋەرتو-ريكو سپورتشىسى مانۋەل فەبۋستى 5:0 ەسەبىمەن ەش قيىندىقسىز ۇتتى. وزبەك باپكەرلەرى رۋسلانعا ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر, ونى چەمپيوندىق اتاققا باستى ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالايدى. 63,5 كيلودا ەل نامىسىن قورعاۋعا بارعان ءساناتالى تولتاەۆ 1/16 فينالدىق ايقاستا ماۆريكيالىق ريشار كوليننگە ەسە جىبەردى. ەندى بۇل سالماقتا قانداسىمىز رۋسلان ابدۋللاەۆقا جانكۇيەر بولاتىنىمىز ءسوزسىز.
جالپى, وزبەكستان قۇراماسى ساپىندا الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى ماديار سايدراحيموۆ دەگەن قانداسىمىز دا بار. 92 كيلو سالماقتا جۇدىرىقتاساتىن ماديار 2021 جىلى بەلگرادتا (سەربيا) وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. ماديار 1/16 فينالدا تاجىريبەلى بەلارۋس بوكسشىسى ۆلاديسلاۆ سمياگليكوۆتان, 1/8 فينالدا وتانداسىمىز ايبەك ورالبايدان, شيرەك فينالدا اعىلشىن ليۋيس ۋيليامستان باسىم ءتۇستى. جارتىلاي فينالدا كۋبا قابىلانى حۋليو سەسار لا كرۋزدان ۇتىلىپ, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەسىن مىسە تۇتتى.
بەكنۇر قالي
(موڭعوليا)
92 كيلو سالماق دارەجەسىندە موڭعوليا قۇراماسىمەن بىرگە تاشكەنتكە اتتانعان تاعى ءبىر قانداسىمىز بەكنۇر قالي (Byeknur Khali) العاشقى اينالىمدا جاراقاتىنا بايلانىستى بوسنيالىق دزەمال بوسنياكقا قارسى كەزدەسۋگە شىقپاي, الەمدىك دودامەن قوش ايتىستى. دەسە دە 3,5 ملن حالقى بار موڭعولداردىڭ اراسىنان ءوز سالماعىڭدا №1 بوكسشى بولۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىنى انىق. سوندىقتان بەكنۇردىڭ جەڭىسى ءالى الدا دەپ بىلەمىز.
ب.قالي مەن ق.قايساناي
جالپى, موڭعوليا قۇراماسى ساپىندا بىرنەشە جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان باپكەر قاينار قايساناي بەكنۇردىڭ دەنساۋلىعىن ويلادى ما ەكەن, رينگكە شىعارعان جوق. جالپى, قاينار بايان-ولكەدە تالاي مىقتى بوكسشىنى باپتادى. ەربولات تولەك ۇلى كەزىندە بوكستان 91 كيلو سالماق دارەجەسىندە موڭعوليا چەمپيونى اتاندى. جولداسبەك تاقتيانال ۇلى (49 كگ), نۇرلان اسقار ۇلى (52 كگ), ەركىن جامانتاي ۇلى (60 كگ) سەكىلدى قانداستارىمىز موڭعوليا چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرلەرى.
ازات ماحمەتوۆ
(باحرەين)
جوعارىدا ايتىلعان بوكسشىلاردىڭ بارلىعى دا جات ەلدە تۋىپ-وسكەن قانداستارىمىز. ەندىگى ەكى بوكسشىمىز – قازاقستاندا تۋىپ, وزگە ەلدىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەندەر. سونىڭ ءبىرى – ازات ماحمەتوۆ (Azat Makhmetov).
ا.ماحمەتوۆ (سول جاقتا)
51 كيلودا جۇدىرىقتاساتىن جەرلەسىمىز قازاقستان چەمپيونى, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى. ەكى جىل بۇرىن ازاماتتىعىن اۋىستىرعان ازات باحرەين اتىنان رينگكە شىعۋعا مۇمكىندىك الدى. بىلتىر ازيا چەمپيوناتىندا جولى بولماپ ەدى, تاشكەنتتەگى الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە ءۇشىن بار كۇشىن جۇمسايتىنى ءسوزسىز. ازات 4 مامىردا يتاليانىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى الەسسيو كاميولونى تورەشىلەردىڭ شەشىمىمەن جەڭىپ كەتتى. ەندى ول ەريسلان رومەرو رەيەسپەن شارشى الاڭعا شىعادى. ازات كۋبالىق بوكسشىدان باسىم تۇسسە, وندا وزبەك حاسانبوي دۋسماتوۆقا قارسىلاس اتانۋى مۇمكىن.
ا.ماحمەتوۆ تىلشىلەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ەلىمىزدە جەڭىل سالماقتا باسەكەلەستىكتىڭ وتە جوعارى ەكەنىن, سول سەبەپتى حالىقارالىق ارەنادا ونەر كورسەتۋ ماقساتىندا وسىنداي شەشىمگە بارعانىن ايتادى.
– ءبىزدىڭ قۇرامادا باسەكەلەستىك وتە جوعارى. ءبىرىنشى-ەكىنشى ءنومىرلى بوكسشىلاردىڭ دەڭگەيىندە اسا ءبىر ايىرماشىلىق بايقالمايدى. ال مەنىڭ جاسىم 30-دان استى. قۇرامادا ءۇشىنشى ءنومىرلى بوكسشى بولىپ جۇرە بەرگىم كەلمەيدى. اركىمنىڭ ءوز جولى بار. سول سەبەپتى اعامنىڭ كومەگىمەن ۇسىنىستاردى قاراي باستادىم. سولاردىڭ ىشىندە باحرەيننىڭ شارتتارى ۇناپ, ۇسىنىستى قابىلدادىم. ەلىمىزدە جەكە جاتتىقتىرۋشىم مارات ماناشەۆ كومەكتەسەدى, ونىڭ بالا كەزىنەن بەرى شاكىرتىمىن, – دەيدى ازات.
ەۋروپادا ەكى حالىقارالىق تۋرنيردە جەڭىسكە جەتكەن ازات الەم چەمپيوناتىنا التىن الۋ ءۇشىن كەلگەنىن ايتادى. سونداي-اق ول كەز كەلگەن ايقاسقا دايىن ەكەنىن, قارسىلاستىڭ اتاق-داڭقىنا قارامايتىنىن جەتكىزدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, ازات ماحمەتوۆ – اتباسار بوكس مەكتەبىنىڭ تۇلەگى. 2015 جىلدان 2016 جىلعا دەيىن «استانا ارلاندارى» جارتىلاي كاسىبي بوكس كلۋبىنىڭ مۇشەسى بولدى. جاستار اراسىنداعى قازاقستان چەمپيونى, ەرەسەكتەر اراسىنداعى ەل چەمپيونى جانە كۇمىس جۇلدەگەرى, ماجارستان, پولشا, تايلاند, سەربيا, فينلياندياداعى كوپتەگەن حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى, جۇلدەگەرى. 2017 جىلى باكۋدە وتكەن يسلام ويىندارىنىڭ چەمپيونى.
ءانۋار مۇزاپاروۆ (تۇركيا)
كەزىندە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىندا ونەر كورسەتكەن 31 جاستاعى ءانۋار مۇزاپاروۆ (Anvar Muzaparov) قازىر تۇركيانىڭ اتىنان 54 كيلودا الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ جاتىر. ءانۋار – ەلىمىزدەگى بارلىق جارىستا جەڭىمپاز اتانعان بوكسشى. الەم چەمپيونى ساكەن بيبوسىنوۆتى كەزىندە ەل چەمپيوناتىندا التىن جۇلدەسىز قالدىرعان. ەلىمىزدىڭ 4 دۇركىن جەڭىمپازى. ستۋدەنتتەر اراسىندا الەم جانە ازيا چەمپيونى. بىراق سوڭعى جىلدارى ساكەن بيبوسىنوۆ, ماحمۇت سابىرحان سەكىلدى «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىن جىگىتتەر انۋارعا بوكس قولعابىن شەگەگە ەرتە ىلۋىنە «كومەكتەستى».
ءا.مۇزاپاروۆ (وڭ جاقتا)
الايدا بوكس قولعابىن شەگەگە ىلگەننەن كەيىن تۇركياعا قونىس اۋدارعان ءانۋاردىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلعانداي. از ۋاقىت ىشىندە ءوزىن سپورتتىق قالپىنا قايتا كەلىپ, تۇركيا چەمپيوناتىندا 54 كيلو سالماقتا باق سىناپ, جەڭىمپاز اتاندى. تاشكەنتتەگى الەم چەمپيوناتىندا ءانۋار 1/16 فينالدا موڭعوليا بوكسشىسى دورجنيامبۋمەن كەزدەسىپ, تورەشىلەردىڭ شەشىمىمەن جەڭىسكە جەتتى. ونىڭ كەلەسى قارسىلاسى – الەم چەمپيوناتىنىڭ بارلىق جۇلدەسىن جيناعان كۋبا قابىلانى يوسۆاني ۆەيتيا.
54 كيلو سالماقتا تۇرىكمەنستان قۇراماسى ساپىندا داۋلەت مۇقانوۆ (Dovlet Muhanov) ەسىمدى كوزىمىز شالىپ قالدى. ناقتى قاي ۇلت ەكەنى بەلگىسىز, الايدا داۋلەت العاشقى كەزدەسۋىندە-اق ماجارستاندىق يستۆان جاكاعا 0:5 ەسەبىمەن ەسە جىبەردى. سونداي-اق 75 كيلوداعى سۇلتان وسمانلي (Sultan Osmanli) دەگەن تۇركيا بوكسشىسى قازاق بولۋى ابدەن مۇمكىن.
ءبىر قىزىعى, الەم چەمپيوناتىنا قۇراماسىن باستاپ كەلگەن قازاق توپىراعىنان شىققان باپكەرلەر دە بار. ماروككو قۇراماسى بوكسشىلارىن قازاقستانعا ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشى ەرىك العابەك جاتتىقتىرادى. ول ءبىر كەزدەرى ەلىمىزدىڭ قىزدار قۇراماسىن جاتتىقتىرعان. سەربيا قۇراماسىنىڭ باپكەرلەرى قاتارىندا اتلانتا وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى بولات نيازىمبەتوۆ بار ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. بولات كەڭەسبەك ۇلى – بۇعان دەيىن تۇركيانىڭ جاستار قۇراماسى مەن يراكتىڭ نەگىزگى قۇراماسىن باپتاعان بىلىكتى مامان. بۇگىندە سەربتەر ساپىندا رەسەيلىك بىرنەشە سپورتشى بار ەكەنىن ەسكەرسەك, بولات باپتاعان بوكسشىلار جۇلدەسىز قايتپايتىنى بەلگىلى.
تۇرىكمەنستان قۇراماسى باپكەرلەرىنىڭ ساپىندا تەڭەلبەك جۇماقۇلوۆ تا ءجۇر. سوڭعى كەزدە جاتتىقتىرۋشى ت.جۇماقۇلوۆ تاربيەلەگەن تۇرىكمەن بوكسشىلارى جاستار اراسىندا حالىقارالىق جارىستاردا جۇلدە الىپ ءجۇر.
تۇركيا ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى قىزمەتىندە ەرعالي بەكمىرزاەۆ تۇرىك باۋىرلارىمىزدان ءبىر جۇلدەگەر شىعاراتىنىنا سەنىمدىمىز. ەرعالي بەكمىرزاەۆ قىزدار اراسىندا الەمنىڭ ءۇش دۇركىن جۇلدەگەرى, ەكى دۇركىن ازيا چەمپيونى جاينا شەكەربەكوۆانىڭ باپكەرى ەكەنى بەلگىلى.
تاشكەنتتەگى بوكستان ءوتىپ جاتقان الەمدىك دودا قانداستارىمىزدىڭ سپورتتىڭ وسى تۇرىنەن تورتكۇل دۇنيەنىڭ تورىندە ءوز ورنى بار ەكەنىن ايگىلەدى. كۇنى ەرتەڭ جەڭىس تۇعىرىندا قانداستار يىق تىرەسىپ تۇرسا, بۇكىل قازاقتىڭ مەرەيى ەمەس پە! سول تاريحي ساتكە ەل بولىپ كۋا بولايىق, حالىق بولىپ قۋانايىق دەگەن نيەت بىزدىكى.
P.S. ايتپاقشى, وزبەكستاننىڭ بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ساكەن پولاتوۆ دەگەن قانداسىمىز دا وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ الەمدىك ارەنادا اتوي سالۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن كورىنەدى.
