ماسەلەن, 21 ساۋىردە شەكاراشىلار مەن مەملەكەتتىك كىرىس دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى «قايراق» شەكارا بەكەتىنەن ارپانىڭ استىنا بيداي جاسىرىپ وتپەك بولعان ەكى جۇك كولىگىن ۇستادى. ۇستالعان جۇك كولىكتەرىنە 60 توننادان استام بيداي تيەلگەن. «تاۋاردىڭ ىلەسپە قۇجاتىندا اۆتوكولىكتەر ارپا الىپ كەلە جاتىر دەپ رەسىمدەلگەن. الايدا جۇكتى پىسپەك قۇرالمەن تەكسەرۋ بارىسىندا تىركەمەدەگى تاۋاردىڭ بەتى جۇقالاپ ارپامەن جابىلعان بيداي ەكەنى انىقتالدى. مەملەكەتتىك شەكاراداعى كولەڭكەلى تاۋار اينالىمىن انىقتاپ, جولىن كەسۋ جۇمىستارى تۇراقتى جۇرگىزىلەدى جانە الداعى ۋاقىتتا كۇشەيتىلە تۇسەدى», دەپ حابارلادى وبلىستىق مەملەكەتتىك كىرىس دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنىڭ قوستانايداعى وبلىستىق دەپارتامەنتى 24 ساۋىردە رەسەي فەدەراتسياسىنان اۆتوموبيل ترانسپورتىمەن استىرتىن استىق تاسۋمەن اينالىسىپ كەلگەن قىلمىستىق توپتى قولعا تۇسىرگەنىن مالىمدەدى. اتالعان توپ 2021-2022 جىلدار ارالىعىندا وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنا رەسەيدەن زاڭسىز اكەلىنگەن 4,8 مىڭ توننا استىقتى ەكسپورتتاپ جىبەرگەن. سىرتتان اكەپ, سىرتقا ساتقان اككىلەردىڭ ساۋدا اينالىمىنداعى تاۋاردىڭ قۇنى 500 ملن تەڭگەدەن اسىپ جىعىلادى. شەكارادان ساڭىلاۋ تاپقان قىلمىستىق توپ استىق ەكسپورتتاۋ كەزىندە حالىقارالىق ترانزيتتىك ءتاريفتى تولەمەۋ ءۇشىن وتاندىق شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جالعان شوت-فاكتۋرالارىن پايدالانىپ وتىرعان. ياعني رەسەيدىڭ ارزان بيدايىن قازاقتىڭ ساپاسى جوعارى سارى بيدايى دەپ كورسەتىپ, كولەمى 88 ملن تەڭگەگە جۋىق ترانزيتتىك تاريفتەن جالتارىپ كەتكەن. «قازىر سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتىر. كونستيتۋتسيانىڭ 77-بابىنا جانە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ 19-بابىنىڭ 1-بولىمىنە سايكەس قىلمىسى دالەلدەنىپ, سوت ۇكىمىمەن جازا تاعايىندالمايىنشا, كۇدىكتىلەر كىناسىز دەپ ەسەپتەلىنەدى», دەپ حابارلادى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
وتكەن جىلى ءبىر تونناسىنىڭ قۇنى 170-185 مىڭ تەڭگەگە دەيىن شارىقتاپ كەتكەن بيداي باعاسى بيىل 80-85 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قۇلدىراپ, 18 ساۋىردە اۋپىرىمدەپ بارىپ 91 مىڭ تەڭگەگە كەلىپ تۇراقتاعان. وسىنىڭ سالدارىنان بىلتىر استا-توك ءونىم العانىمەن, باعاعا كوڭىلى تولماعان بىرقاتار جەرگىلىكتى شارۋاشىلىق ءالى كۇنگە دەيىن بيدايىن وتكىزبەي, قامبادا ساقتاپ وتىر.
«قوستانايدىڭ بيدايىن ءالى ەشبىر ديىرمەن دۇرىس باعاعا ساتىپ الىپ جاتقان جوق. وسى كۇنگە دەيىن كىلەڭ رەسەيدىڭ بيدايىن الىپ كەلدى. ويتكەنى ونىڭ ساپاسى تومەن بولعانىمەن, قۇنى ارزان. تىرشىلىك ءۇشىن وتكىزىپ جاتقاندار بار شىعار, ءبىز ءوزىمىز بىلتىرعى بيدايىمىزدى ءالى ساقتاپ وتىرمىز. ويتكەنى لايىقتى باعا جوق. ءبىزدىڭ ديىرمەنشىلەرگە دە كەرەگى – ارزان بيداي. ولار ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى دەگەن ماسەلەگە كوپ باس قاتىرا قويمايدى. رەسەيدىڭ بيدايىن تاجىكستان, وزبەكستان, اۋعانستان اسىرىپ, وڭاي ولجاعا كەنەلگەنىنە ءماز», دەيدى تاجىريبەلى ديقان ىبىراش ەستاەۆ.
ايتەۋىر شەكارالاس ەلدەردەن كەيىنگى جىلدارى كىرىپ كەتكەن بيدايدىڭ كونتراباندالىق يمپورتى وتاندىق استىق نارىعىن ەداۋىر شىعىنعا ۇشىراتقانى انىق. اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ەربول تاسجۇرەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەلتىرگەن مالىمەت بويىنشا, زاڭسىز يمپورت كولەمى جىلىنا 1,5-2 ملن تونناعا جەتەدى. سالدارىنان مەملەكەتكە جىل سايىن 500 ملن دوللار شاماسىندا شىعىن كەلىپ وتىر.
قوستاناي وبلىسى
