ورتەڭگە وسكەن قاستىڭ قالاي قاۋلاپ شىعاتىنى بەلگىلى, جاۋارداي بولىپ قابارا قارايتىن جۋان ءارى قالىڭ قاس پايدا بولىپ, ونىڭ الەمدىك ادەبيەتتەگى جۋان ەسىمدەردىڭ بىرىنە اينالۋىنا بولماشى بولسا دا, ءوز بەلگىسىن قالدىرىپ كەتىپتى. بۇل دا مۇرنى مەن ەرىندى تەسىپ سىرعا سالاتىن بۇگىنگى ءجاسوسپىرىمنىڭ ءوز ۋاقىتىمەن قاتار جۇرگىسى كەلگەن بەيسانالى ارەكەتىنە ۇقساس. بىراق تەنتەك بىتكەننىڭ ءبارى تولستوي ەمەس, ارينە.
مەكتەپتىڭ جوعارى سىنىبىندا تومەنگىلەردىڭ ءبارىن اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا ۇستاپ, كەيىن كامەلەتكە جاسى تولماعان قيىن بالالاردىڭ مەكەمەسىنە اۋىستىرىلعان اتامان سىنىپتاستارىمىزدىڭ بۇگىندە كىم بولعانى, قايدا جۇرگەنى وقتا-تەكتە ەسكە ءتۇسىپ, قىزىقتىراتىنى بار. «تۇرمەدە» دەدى دوسىنان سۇراعاندا. ء«تورتىنشى, الدە بەسىنشى رەت وتىر. اعاسى وزىنەن وتكەن, ەكەۋى دە تۇرمەدەن تۇرمەنى تۇگەندەپ ءجۇر. جانىڭ اشىماي-اق قويسىن, ول باسىنان باقايىنا دەيىن التىن قۇيساڭ دا, بوستان ومىرىنە سانالى تۇردە ورالعىسى كەلمەيدى. ورالعانىمەن, جۇمىسى جوق, تاماعى جوق, ءۇيى جوق. قوعام ونى قابىلدامايدى. امال جوق, ۇيرەنگەن جەرىنە كەتۋگە تۋرا كەلەدى. ال وعان قايتا بارۋدىڭ جالعىز جولى – قىلمىس جاساۋ...», دەپ تولىقتىرىپ قويدى. ءبىر جىلدا ەكى مەكتەپ اۋىستىرىپ ءجۇرىپ, سوڭىنا مۇلدە حابارسىز كەتكەن بۇزىقتىڭ ءجاسوسپىرىم شاقتا باستالعان جاۋىزدىعىنىڭ باسقاشا جالعاسۋى مۇمكىن ەمەستەي تاڭىرقامادىق. جاستىق شاعىمدى جوعالتتىم, ءومىرىمنىڭ ەڭ جارقىن ءساتى قور بولىپ, تەككە ءوتتى دەپ قامىقپايتىن دا شىعار. قامىقسا, قاراۋ ىستەن قاشىق جۇرەر ەدى. قىلمىس جاساۋعا بەيىمى بار ادامدى توقتاتا الماعانىنا قاراعاندا, تۇرمە تۇزەتەدى دەگەن پىكىرگە كۇمانمەن قاراۋعا تۋرا كەلەدى جانە ولاردىڭ قوعامنان وقشاۋلانعانى دۇرىس تا.
تۋعاندا وتباسىنا قۋانىش بولىپ كەلگەن بالالار ون-ون بەس جىلدىڭ اينالاسىندا ناعىز قورقاۋعا اينالىپ جاتىر. بالاسىنىڭ تاربيەسىنە دەر كەزىندە كوڭىل بولمەگەن جەكە ادامنىڭ سالعىرتتىعى بۇكىل قوعامنىڭ بەتىنە تاڭبا تۇسىرەدى. جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى تۇسىنبەستىك, توبەلەس بۇرىن دا بولدى. بىراق قاۋىپ نەدە؟ قاتىگەزدىك جاسوسپىرىمنەن باستاۋىش سىنىپتىڭ بالاسىنا كوشىپ, قازىر بەسىكتەن بەلى شىقپاعان بوبەكتەرگە دەيىن ءوتىپ وتىر. ەپيدەميا سياقتى تارالىپ بارا جاتقان ز ۇلىمدىقتىڭ تامىرىن تالداپ, سەبەپ-سالدارىن تارازىلاعان قۇزىرەتتى ورىننىڭ قورىتىندىسى ازىرگە كوزگە تۇسە قويمادى.
قوعامدا 452 730 انا بالانى جالعىز ءوسىرىپ وتىر, ال 86 256 جالعىزىلىكتى اكە بار. تولىق ەمەس وتباسىنىڭ كوپشىلىگىندە تاربيە جارتىكەش. الدىڭعى بۋىنداعى ادامدار «نە ەكسەڭ, سونى وراسىڭ» دەگەن قاعيدانى ءجيى قايتالاپ وتىراتىن, وسى كۇنى بۇل ءسوز ۇمىتىلۋعا اينالدى. بالا اتا-اناسىنىڭ ماحابباتى مەن سەنىمىن سەزىنىپ, ويىمەن, پىكىرىمەن ساناسقانىن, سىرلاسقانىن قالايدى, بىرگە سەرۋەندەپ, ءجيى ك ۇلىپ, جارقىن ساتتەردى باسىنان بىرگە كەشىرگىسى كەلەدى. تىرشىلىك قامى كوبىرەك كۇيتتەلىپ, بالاسىنا كوڭىل ءبولىپ, قامقورلىق, قۋانىش سىيلاۋدىڭ ورنىنا, بار مەيىرىمىن قارىزعا بولسا دا تەلەفون الىپ بەرۋمەن ءبىلدىرىپ, ۋاقىتىن ءتۇز قارەكەتىنە جۇمسايتىن اتا-انالاردىڭ تاربيەنى الدىمەن تەلەديدارعا, ءسال كەيىنىرەك ينتەرنەتكە تاپسىرعانىنىڭ ناتيجەسى, مىنە, ايقىنىراق كورىنە باستادى. ء«بارى دە بالام ءۇشىن!» دەپ شاپقىلاپ جۇرگەندە, تاربيەسى تىسقارى قالىپتى. ءبىر ەزۋىنەن بال, ءبىر ەزۋىنەن ماي اعىپ, تۇندە تەلەفونىن قۇشاقتاپ جاتىپ ۇيىقتاپ, تاڭەرتەڭ جابىسىپ وياناتىن بالالار ءوزىن باقىتسىز سەزىنەدى, سەبەبى جۇرەگىندە ماحاببات جوق. ميى تەلەفوننىڭ اقپاراتىنا عانا تاۋەلدى, ءتىرى زومبي.
«كىم مىقتى؟» دەپ ورتادان دەربەس مارتەبەسىن, ءوز ورنىن انىقتاۋعا كوشكەن بالالار جاي توبەلەس پەن ءولىمنىڭ ارا-جىگىن اجىراتا الماي قالىپ جاتىر. جاستاردىڭ زورلىق پەن ز ۇلىمدىققا كۇرت بەيىمدىلىگىنىڭ ارتۋى ءبىر جاعى, وتباسى داعدارىسىنا بايلانىستى بولسا, ەموتسياسىن باقىلاۋدا ۇستاي المايتىن بالالار قاتىگەزدىگىنىڭ ارعى جاعىندا ءارتۇرلى كومپيۋتەر ويىندارى دا جاعىمسىز اسەرىن تيگىزبەي وتىرعان جوق. ينتەرنەتتە سەكۋند سايىن تارالىپ جاتقان جاۋىزدىقتى كىرپىك قاقپاي كورىپ وتىرعان بالالاردىڭ ميى بىرەۋدىڭ مۇڭ-قايعىسىن قابىلدامايدى. قابىلدايتىن جۇرەك ەدى, ول تۇمشالانعاندىقتان مىندەتىن اتقارمايدى, ال مي قاتىگەزدىكتى قالىپتى نارسە كورەدى.
مال مەن تالدان بۇرىن, وتباسىنىڭ دا, مەكتەپتىڭ دە باستى مىندەتى قوعامعا سانالى, ساپالى ادام دايىنداپ بەرۋ ەدى. «قامىستى بوس ۇستاساڭ, قولدى كەسەدى». تاربيە وسال. بۇگىنگى كەزەڭ كەشەگىگە ۇقسامايدى, جاڭا كەيىپتەگى ۋاقىت وتباسى ينستيتۋتىنىڭ ماڭىزىن ارتتىرىپ, تاربيەگە ءمان بەرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. «تاربيەسىز بەرىلگەن بىلىمنەن قايران جوق», تاربيەسىز ۇرپاعى كوبەيگەن قوعامنىڭ دا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق بولار.
