اتاپ ايتقاندا, «1996 جىلعى 26 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ازاماتتىق جانە قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. حاتتاماعا 2022 جىلدىڭ 26 مامىرىندا قول قويىلدى. ونىڭ ماقساتى – شەتەلدىك سوتتاردىڭ شەشىمدەرى مەن ءوتىنىشحاتتارىن ورىنداۋ سالاسىندا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ بويىنشا سوت ورگاندارىنىڭ فۋنكتسيالارىن ناقتىلاۋ, سونداي-اق ەكى تاراپتىڭ قۇزىرەتتى مەكەمەلەرىن وزگەرتۋ. زاڭ جوباسى جونىندە ادىلەت ءمينيسترى ازامات ەسقاراەۆ بايانداما جاسادى.
«حاتتاما اياسىندا ۋاعدالاسۋشى تاراپتاردىڭ وزدەرى قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ كەزىندە قاتىناستاردى جۇزەگە اسىراتىن قۇزىرەتتى مەكەمەلەردى ايقىنداۋدى جانە ديپلوماتيالىق ارنالار ارقىلى ءبىر-ءبىرىن حاباردار ەتۋدى كوزدەيتىن شارتتىڭ 4-بابىنا وزگەرىس ەنگىزۋ ەسكەرىلگەن. سوت شەشىمدەرى تەرمينىنە مويىنداۋ جانە ورىنداۋ تۋرالى ءوتىنىش جىبەرگەن كەزدە سوت بۇيرىعىن جانە ونى قاراۋ ءراسىمىن ەنگىزىلەدى. قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ كەزىندە ىشكى ىستەر ورگاندارى قۇزىرەتىن بەلگىلەيتىن 28-باپتى الىپ تاستاۋ قاجەت. سەبەبى بۇل فۋنكتسيا بۇدان بىلاي باس پروكۋراتۋراعا تيەسىلى. سونىمەن قاتار ىشكى ىستەر ورگاندارى قۇزىرەتىن الىپ تاستاۋعا بايلانىستى شارتتىڭ 40-بابىن وزگەرتۋ كەرەك», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
حاتتاما «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارى تۋرالى» زاڭىنىڭ 27-بابىنىڭ 4-تارماعىنا سايكەس راتيفيكاتسيالانۋعا ءتيىس.
«حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستان مەن قىرعىزستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ تەرىس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قۇقىقتىق سالدارعا اكەپ سوقپايدى, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا قارجىلىق شىعىنداردى تالاپ ەتپەيدى», دەدى ا.ەسقاراەۆ.
سونداي-اق ءماجىلىس قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك جانە قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكستەرىن وڭتايلاندىرۋ ماسەلەلەرىن تۇزەتۋ جونىندەگى زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الدى. قۇجاتتىڭ باستى ماقساتى – قازاقستاندىق قوعامنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇندىلاقتارىن قىلمىستىق-قۇقىقتىق قورعاۋىن كۇشەيتۋ. زاڭ جوباسى قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتى بەلگىلەۋگە, جازا تاعايىنداۋعا جانە قىلمىستىق-قۇقىقتىق ىقپال ەتۋدىڭ وزگە دە شارالارىنا, ۇكىمنىڭ ورىندالۋىنا بايلانىستى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە باعىتتالعان.
ءماجىلىس جانىنداعى قوعامدىق پالاتانى قۇرۋ تۋرالى ماسەلە دە قارالدى. بۇعان قاتىستى دەپۋتات ايدوس سارىم بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل – الەمدىك ءۇردىس. كوپتەگەن ەلدىڭ پارلامەنتى جانىندا قوعاممەن وكىلەتتى ورگانداردىڭ قارىم-قاتىناسىن جۇيەلەندىرىپ, دەموكراتيانىڭ ينديكاتورى ءرولىن اتقاراتىن قوعامدىق پالاتالار قىزمەت ەتەدى.
«زاڭ شىعارۋ ءىسىنىڭ قوعامعا, ساراپشى قاۋىمعا تۇسىنىكتى ەتۋ ماقساتىندا بىلتىر ءماجىلىس جانىنان قوعامدىق پالاتا قۇرىلعان ەدى. ونىڭ العاشقى وتىرىستارى ءوتىپ, بۇل يدەيانىڭ كەڭىنەن قولداۋ تاپقانىن بايقاپ وتىرمىز. پالاتا قۇرامىنا ەلىمىزگە تانىمال ساراپشىلار, قوعام قايراتكەرلەرى, بەلگىلى بەلسەندىلەر كىرگەن ەدى. اراعا كوپ ۋاقىت وتپەي سول قوعامدىق پالاتانىڭ ۇشتەن ءبىرى جۋىردا وتكەن سايلاۋدا ناتيجەسىندە ءماجىلىستىڭ VIII شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى اتانىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى قوعامدىق پالاتا ساراپشىلارىنىڭ ءبىر بولىگى ءۇشىن جاقسى مۇمكىندىك, ساياسي ليفتىگە اينالعانىن انىق كورسەتەدى», دەدى ا.سارىم.
بۇدان بولەك, دەپۋتاتتار ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندارداعى قىزمەت تۋرالى زاڭ جوباسىنا قورىتىندى دايىنداۋ تۋرالى ءماجىلىس قاۋلىسىنىڭ كۇشىن جويدى. پالاتا وتىرىسىنىڭ سوڭىندا دەپۋتاتتار ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر باسشىلارىنا ءوز ساۋالدارىن جولدادى.
«رەسپۋبليكا» پارتياسىنىڭ وكىلى رۋسلان بەردەنوۆ بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر, قۇمار ويىندار جانە ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى ۇسىنىلاتىن بارلىق ءباس تىگۋلەرگە قاتىستى ماسەلە كوتەردى.
«باس پروكۋراتۋرانىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس 2022 جىلى 157 مىڭنان استام قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان, ونىڭ 20 پايىزى نەمەسە 31 مىڭنان استامى قۇمار ويىندار نەگىزىندە جاسالعان. قازىرگى ۋاقىتتا تۇزەۋ مەكەمەلەرىندە ءبىر سوتتالۋشىنى ۇستاۋعا كۇنىنە 5 800 تەڭگە جۇمسالاتىنىن, جىلىنا 2 ملن 200 مىڭ تەڭگە شىعىن كەلەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. وسىنداي قۇمار ويىندارىنىڭ سەبەبىنەن تۇزەۋ مەكەمەلەرىنىڭ شىعىستارى جالپى 76,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇدان باسقا, 2022 جىلعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سايكەس 3 676 سۋيتسيد فاكتىسى جاسالدى, ونىڭ ءاربىر بەسىنشىسىن قۇمار ويىندارىن وينايتىن ادام جاساعان. وسىلايشا, بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن باسقا دا قۇمار ويىندار قازاقستاندىقتاردىڭ ومىرىنە كەرى اسەرىن تيگىزەدى», دەدى ر.بەردەنوۆ.
دەپۋتات كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قۇمار ويىنداردى ۇيىمداستىرۋ جانە ءباس تىگۋ بويىنشا كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ كولەمى 2020 جىلى – 89,7 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ال بىلتىر 600 ملرد تەڭگەدەن استىپ كەتتى. وسىلايشا, سوڭعى ءۇش جىلدا قۇمار ويىندارعا 1 ترلن تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالعان.
«بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر وسى كۇنگە دەيىن ادامداردى قۇمار ويىندارعا تارتىپ, اگرەسسيۆتى جارنامالىق ناۋقان جۇرگىزىپ, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرىپ وتىر. ەلىمىزدەگى بارلىق بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەردى ويىن ايماقتارىنا كوشىرۋ تۋرالى شەشىم ناتيجە بەرگەن جوق, ويتكەنى ولار ينتەرنەت ارقىلى جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر», دەدى ر.بەردەنوۆ.
دەپۋتات بىرقاتار مەملەكەتتە مۇنداي قۇمار ويىندارعا تىيىم سالىنعانىن العا تارتتى. وسى ورايدا, دەپۋتات زاڭنامالىق دەڭگەيدە بارلىق اقپاراتتىق الاڭداردا وسىنداي ۇيىمداردى جارنامالاۋعا توقتام جاساۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار بانكتىك كارتالار, POS-تەرمينالدار, ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى ارقىلى ويىن شوتتارىنىڭ تولەمدەرىن قابىلداۋعا شەكتەۋ قويۋعا شاقىردى.
دەپۋتات ابزال قۇسپان ەلدەن زاڭسىز جولمەن شىعارىلعان قاراجاتتى قايتارۋعا قاتىستى ساۋال جولدادى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى باعىتتا قۇرىلعان ارنايى كوميسسيا جۇمىسى قوعامعا اشىق دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. كەرىسىنشە, بىلتىر ءبىر عانا اقپارات شىعارسا, بيىل مۇلدەم ءۇن جوق.
«ەگەر تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى قوعام جانە سول قوعامنىڭ وسى جەردە وتىرعان زاڭدى وكىلدەرى رەتىندە بىزدەر, دەپۋتاتتار حابارسىز بولساق, وندا كۇنى ەرتەڭ اكتيۆتەردى قايتارۋعا قاتىستى زاڭ جوباسىن قالاي, قايتىپ قابىلداماقپىز؟ وسىعان بايلانىستى ءماجىلىستىڭ كەلەسى كەزەكتى جالپى وتىرىسىنا باس پروكۋرور قاتىسىپ, اكتيۆتەردى قايتارۋعا باعىتتالعان ارنايى كوميسسيانىڭ وسى كەزگە دەيىن اتقارعان قىزمەتى تۋرالى دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋىن, باس پروكۋرور باسقاراتىن ۆەدومستۆوارالىق ارنايى كوميسسيا جانە ۇكىمەت جانىنداعى جۇمىس توپتارىنا, ماماندىقتارى سايكەس كەلەتىن دەپۋتاتتاردىڭ دا قاتىستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى سۇرايمىن», دەدى ا.قۇسپان.
