ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, باس مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورى تولەگەن وسپانقۇلوۆ اۋەلى ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىعىن قورعاۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ولاردىڭ بىلىكتىلىگىنە جانە ەڭبەك شارتتارىنا ساي جالاقىسىن ۋاقتىلى الۋ ماسەلەسىن كوتەردى.
– قازىر قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى بويىنشا بەرەشەك ماسەلەلەرى ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر. 24 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدىڭ 73 كاسىپورنىندا 3 مىڭنان اسا جۇمىسشىعا 1,4 ملرد تەڭگە كولەمىندە جالاقى بەرەشەك بولعان, – دەدى ت.وسپانقۇلوۆ.
قۇزىرلى مەكەمەنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەڭ كوپ بەرەشەك ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 242 ملن تەڭگە, الماتى قالاسىندا – 235 ملن تەڭگە جانە اباي وبلىسىندا 140 ملن تەڭگە بولعان. جىل باسىنان بەرى جەرگىلىكتى ەڭبەك ينسپەكتسياسى ورگاندارىنىڭ كومەگىمەن 1,3 ملرد تەڭگەگە جۋىق بەرەشەك (جالاقى) قايتارىلىپ, 8,1 مىڭ قىزمەتكەردىڭ قۇقىعى قورعالعان.
ت.وسپانقۇلوۆ مينيسترلىكتىڭ باستاماسىمەن بەرەشەك جالاقىنى تەز قايتارۋ ماقساتىندا زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنىن, ونىڭ ناتيجەسىندە جۇمىس بەرۋشىنىڭ جالاقى تولەۋى تۋرالى قۇجاتتىڭ مىندەتتى كۇشىنە يە بولعانىن جەتكىزدى. ەگەر بەرەشەك جالاقى بەرىلۋ مەرزىمى كەشىكتىرىلسە, جۇمىسشى جەكە سوت ورىنداۋشىعا جۇگىنىپ, ءوندىرىپ الۋعا شاعىمدانا الادى. ءدال وسىنداي جاعداي بويىنشا 2022 جىلى 47, ال بيىل 14 ءىس تىركەلگەن.
مەملەكەتتىك باس ەڭبەك ينسپەكتورىنىڭ سوزىنە سەنسەك, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇمىس بەرۋشىلەرگە قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن ارتتىرۋعا قاتىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە, 2022 جىلى 2,5 مىڭ جۇمىس بەرۋشى 2 ملن-نان اسا جۇمىسكەردىڭ جالاقىسىن 5-تەن 50%-عا دەيىن كوتەرگەن. ال بيىل 1,7 مىڭ جۇمىس بەرۋشى 1 ملن-نان اسا جۇمىسكەردىڭ جالاقىسىن ورتا ەسەپپەن 12%-عا كوتەرگەن.
– 2022 جىلى وبلىس پروكۋرورلارى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارىمەن بىرلەسىپ 30 ادامنان كوپ شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتاتىن 64 كاسىپورىنعا تەكسەرۋ جۇرگىزدى, سونىڭ ناتيجەسىندە 1 150 زاڭ بۇزىلعانى انىقتالدى. ونىڭ ىشىندە ەڭبەكاقى تولەۋدەگى ديسپروپورتسيا بويىنشا – 179, شەتەلدىكتەردىڭ رۇقسات ەتىلمەگەن جۇمىستاردى ىستەۋى بويىنشا – 399, زاڭ تالاپتارىن ورىنداماعان – 210, شەتەلدىكتەردىڭ ءبىلىمى ولار اتقاراتىن لاۋازىمدارعا سايكەس كەلمەگەن – 205, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا رۇقساتسىز ەڭبەك قىزمەتىن پايدالانعان 157 وقيعا تىركەلگەن. اتالعان زاڭ بۇزۋ فاكتىلەرىن جويۋ ءۇشىن 66 ۇسىنىس ەنگىزىلدى, 263 لاۋازىمدى تۇلعا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, جالپى كولەمى 64,3 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. قازىر اكىمدىكتەر 390 رۇقساتنامانى قايتارىپ الدى, – دەدى سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەnbek.kz پورتالىندا 2021 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنان باستاپ ەڭبەك زاڭناماسى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋگە ارنالعان ونلاين كەڭەسشى جۇمىس ىستەيدى. جۇمىس بەرۋشى ينتەراكتيۆتى رەجىمدە نەمەسە ورىندالعان راسىمدەردىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرەتىن قىزمەتكە جۇگىنە الادى. قازىرگە دەيىن 19 930 ادام ءوز قۇقىعىن ينتەراكتيۆتى رەجىمدە تەكسەرگەن.
سونىمەن قاتار مينيسترلىك وكىلى كەيىنگى 5 جىلدا وندىرىستە زارداپ شەككەندەردىڭ سانى 6,5%-عا (1 568-دەن 1 465 ادامعا دەيىن), قازا تاپقاندار سانى 8,4%-عا (220-تەن 203 ادامعا دەيىن) ازايعانىن ايتتى.
ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس, 2021 جىلى زەرتتەلگەن كاسىپورىنداردىڭ 1,6 ملن جۇمىسكەرىنىڭ 375 مىڭى (22,8%) زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىسپەن قامتىلعان. وڭىرلەر بويىنشا زياندى جانە باسقا دا قولايسىز ەڭبەك جاعدايىنىڭ جوعارى دەڭگەيى قاراعاندى (74 976 ادام), پاۆلودار (46 361 ادام), شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا (37 383 ادام) بايقالعان.
– زياندى جانە قاۋىپتى ەڭبەك جاعدايى بار جۇمىستارمەن اينالىساتىن قىزمەتكەرگە جۇمىس بەرۋشى ەڭبەك زاڭناماسىنا سايكەس كەپىلدىكتەر مەن وتەماقىلار بەرەدى (جۇمىس ۋاقىتىنىڭ قىسقارتىلۋى, قوسىمشا جىل سايىنعى ەڭبەك دەمالىسى, ايلىعىن كوتەرۋ, ءسۇت جانە پروفيلاكتيكالىق تاماقتانۋ). ماسەلەن, 2021 جىلى ەلىمىزدە 681 مىڭ قىزمەتكەر زياندى ەڭبەك جاعدايىندا جۇمىس ىستەگەنى ءۇشىن 167 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجاتقا ءتۇرلى وتەماقى الدى. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 19%-عا ارتىق, – دەيدى ول.
ت.وسپانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باقىلاۋ ناتيجەسىندە انىقتالعان زاڭ بۇزۋ جاعدايىنىڭ 30%-دان استامى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ ماسەلەلەرىنە تيەسىلى. ماسەلەن, وتكەن جىلى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ بويىنشا زاڭ بۇزۋدىڭ 2 771 فاكتىسىن انىقتاعان.
– 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا ساي ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭ بۇزۋ فاكتىلەرى ءۇشىن 119 ادام لاۋازىمىنان بوساتىلدى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جازاتايىم وقيعالار تۋرالى 1 094 ماتەريال جىبەرىلدى, سوعان ساي 192 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ەڭبەك سالاسىنىڭ ناقتى جاي-كۇيىن باعالاۋ ماقساتىندا جۇمىس ورىندارىندا 7 061 وندىرىستىك وبەكتى تەكسەرىستەن وتكىزىلدى, – دەيدى ت.وسپانقۇلوۆ.
