سيم ساۋدا كوميتەتىنىڭ مونيتورينگىنە سايكەس, وڭىرلەردىڭ كوبىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار كوكونىستەر بەلگىلەنگەن ينديكاتيۆتىك باعالارعا سايكەس كەلەدى. الايدا استانا, شىمكەنت, قاراعاندى جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا ولار بەلگىلەنگەن ينديكاتيۆتەردەن اسىپ ساتىلادى.
«كوپتەگەن ايماق باعانى تۇراقتاندىرۋ تەتىكتەرىن قالاي بولسا سولاي جۇزەگە اسىرىپ, وسى جۇمىستىڭ وڭ ناتيجە بەرۋىنە كەدەرگى جاساپ وتىر. جەكەلەگەن وڭىرلەردە شارتتار بويىنشا برون الىپ تاستاۋ 5 ايعا دەيىن بەلگىسىز بولادى, بۇل رەتتە كوكونىستەردىڭ بارلىق كولەمى ەمەس, قورلاردىڭ ءبىر بولىگى عانا شىعارىلادى. اتىراۋ وبلىسىندا كوكونىستەردى ساتۋ 2022 جىلعى قىركۇيەكتەن باستاپ باقىلاۋ-كاسسالىق اپپاراتى جوق قالا بازارلارىنداعى 6 ساۋدا نۇكتەسىندە جۇرگىزىلەدى. الماتىدا قىرىققاباتتان برون الىپ تاستاۋدى ءساۋىر ايىندا عانا باستاۋ جوسپارلانۋدا. تيىسىنشە, ءبىز مۇندا ماۋسىمارالىق تاۋار ينتەرۆەنتسياسىنىڭ ناتيجەلەرىن الا المايمىز», دەدى ايدار ابىلدابەكوۆ.
كوكونىستەردىڭ تاۋارلىق ينتەرۆەنتسيالارىنىڭ كولەمىن اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ەربول تاسجۇرەكوۆ ايتتى.
«اقپان ايىنىڭ باسىنان باستاپ كارتوپتى ساتۋ كولەمى 7,1 مىڭ توننانى قۇرادى, بۇل بۇرىن كەلىسىمشارت جاسالعان كولەمنىڭ 8,6%-ىن عانا قۇرايدى, ءسابىز – 2,8 مىڭ توننا (10,2%), قىرىققابات – 2,4 مىڭ توننا (11,8%), پياز – 3,9 مىڭ توننا (16,5%)», دەدى ول.
ايدار ابىلدابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەلەسى اپتادا وڭىرلىك اكك مەن تاجاگروپرومەكسپورت اراسىندا ەرتە ەگىن جيناۋعا تىكەلەي كەلىسىمشارتتار جاساسۋ ءۇشىن تاجىكستانعا ساپار جوسپارلانعان. بۇل رەتتە اباي, جەتىسۋ, سقو جانە اتىراۋ وبلىستارى تاجىكستاننان جەتكىزىلەتىن ەرتە جينالعان پيازدى قاجەت ەتپەيتىنىن, ال شقو مەن بقو ءۇشىن ونى مامىر ايىندا عانا الدىرتۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
«ازىق-ت ۇلىك باعاسى – الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ءبىر اپتا ىشىندە ءوسىم 0,3%-دى قۇرادى. ءبىز باعانى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قۇردىق, قالىپتاسقان قورلار كوكونىستەرى بويىنشا برون الىپ تاستاۋ قارقىنى ءالسىز. قورلاردىڭ مالىمدەلگەن كولەمدەرگە سايكەستىگى بويىنشا سۇراقتار تۋىندايدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە بارلىق وڭىرلەردە تۇراقتى قورلاردا كوكونىستەر مەن ولاردىڭ كولەمىنە تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى, اكك قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن تەكسەرۋدى تاپسىرامىن. قارجى مينيسترلىگى, مكك جانە سيم فدو دەرەكتەرىن تالداۋ ارقىلى قالىپتاستىرىلعان قورلاردان برون الىپ تاستاۋدى تەكسەرۋى كەرەك», دەدى سەرىك جۇمانعارين.
سيم ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان شاكقاليەۆ ءىرى ساۋدا نارىقتارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاڭعىرتۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى حاباردار ەتتى. اتاپ ايتقاندا, «التىن وردا» نارىعى رەسپۋبليكانىڭ كوتەرمە ساۋداسىنىڭ 40%-نا دەيىن قالىپتاستىرادى. كۇندەلىكتى بازارعا 10 000-عا دەيىن تۇتىنۋشى بارادى, ورتاشا جۇكتەمە – 400 فۋرا كوكونىس جانە جەمىس-جيدەك ونىمدەرى, ونىڭ ىشىندە كورشى ەلدەردەن اكەلىنەتىندەرى دە بار.
«وتكەن جىلدان باستاپ باس پروكۋراتۋرا باسقا ورگاندارمەن بىرلەسىپ, نارىق قىزمەتىنىڭ بارلىق سالالارىندا كوپتەگەن بۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى, 30 اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى. الايدا كولەڭكەلى ساۋدا جالعاسۋدا, ءورت, ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىك, زاڭسىز كوشى-قون بۇزۋشىلىقتارى بار. وسىعان ۇقساس پروبلەمالار ەلدىڭ باسقا دا ءىرى كوتەرمە نارىقتارىندا انىقتالۋدا. وتكەن سەنبىدە ءبىز ەلوردانىڭ ءىرى ساۋدا بازارلارىندا كەڭەستەر وتكىزدىك, اۆتودۇكەندەردەن بولشەك ساۋداعا دەيىنگى بارلىق جولدى ءجۇرىپ وتتىك. اڭگىمە بارىسىندا عانا بازارلاردىڭ ءۇش يەسى ءامات تاۋارلارىن ساتۋ ءۇشىن 15 ساۋدا نۇكتەسىن تەگىن بولۋگە مىندەتتەندى. باسقا وڭىرلەردە دە جاعداي وسىنداي ەكەنىنە سەنىمدىمىن. بۇل اكىمدىكتەردىڭ نارىقتاردا باعانى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستى ءتيىستى تۇردە جۇرگىزبەيتىنىن كورسەتەدى», دەدى ارمان شاكقاليەۆ.
بازارلار جۇمىسىن وركەنيەتتى فورماتقا كوشىرۋ شەڭبەرىندە الماتى مەن الماتى وبلىسىندا كونترماگنيت بازارلارىن قۇرۋ ۇسىنىلادى. بۇل نارىقتاردىڭ قىزمەتىن رەتكە كەلتىرۋگە, كولەڭكەلى اينالىمدى قىسقارتۋعا, سالىق تۇسىمدەرىن ارتتىرۋعا, وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ وتكىزۋ نارىقتارىنا تىكەلەي قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ا كلاسىنداعى ساۋدا ورتالىقتارى بولماق.
«نارىقتاردى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جوسپارلانعان, 2023 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا اياقتالۋى ءتيىس جۇمىس ۇيلەستىرىلمەگەندىكتەن, ىسكە اسىرىلماعان. 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 68 بازاردى جاڭعىرتۋ مىندەتى تۇر, ونىڭ 18-ءى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا, ال قالعان 50-ءى وڭىرلەردە ورنالاسقان. بۇگىن ءبىز جسق ازىرلەۋدەن باستاپ ۋاكىلەتتى ورگاندارمەن كەلىسۋگە دەيىن كەزەڭ-كەزەڭمەن مەرزىمدەر مەن ورىنداۋشىلار كورسەتىلگەن جول كارتاسىنىڭ جوباسىن دايىندادىق. بارلىق جۇمىستى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتاۋ قاجەت», دەدى ارمان شاكقاليەۆ.
سونىمەن قاتار كەڭەستە قازاقستاندىق اۆتووندىرۋشىلەر دايىنداعان الەۋمەتتىك ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ساتۋعا ارنالعان اۆتودۇكەندەر, جىلجىمالى نۇكتەلەر قۇرۋ جوباسى ۇسىنىلدى. ولاردىڭ ارتىقشىلىقتارى – ستاتسيونارلىق ساۋدا نۇكتەلەرىنەن تاۋەلسىزدىك, جىلجۋ مۇمكىندىگى, بۇل باعا مەن قولجەتىمدىلىككە ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. قولجەتىمدى باعامەن اۆتونەسيە بەرۋ, ءبولىپ تولەۋ باعدارلاماسى بار, وندىرۋشىلەر قاجەتتى مولشەردە وندىرۋگە دايىن. بۇل ۇسىنىستار وڭىرلەرگە جولداندى.
