وتىرىستا العاش قارالعان ماسەلە – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى. قۇجاتتا كوندومينيۋم نىسانىن باسقارۋدىڭ جەكە ۇلگىسى – تىكەلەي بىرلەسىپ باسقارۋدى قالىپتاستىرۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق اۋىلدا ءوز قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سالاتىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ ماسەلەسى ەنگىزىلەدى. بۇل نورما مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەندى. سەناتورلار زاڭ جوباسىنداعى جاڭاشىلدىقتاردى تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان قولداي وتىرىپ, ونىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىنە بىرقاتار تولىقتىرۋ ەنگىزۋدى ۇسىندى. وسىلايشا, سەنات دەپۋتاتتارى قۇجاتتى جاڭا رەداكتسياسىمەن ماقۇلدادى.
«زاڭ كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى باسقارۋ تەتىگىن جاقسارتۋعا جانە تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى سۋبەكتىلەرىنىڭ كەيبىر فۋنكتسيالارىن ناقتىلاۋعا, كوندومينيۋم وبەكتىلەرىن باسقارۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ جونىندەگى قىزمەتتە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋگە جانە وسى ۇدەرىسكە پاتەر يەلەرىن, تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلاردى بەلسەندى تارتۋعا باعىتتالعان. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى الدىندا بىرقاتار پروبلەما بار: تۇرعىن جانە تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلار يەلەرىنىڭ بەلسەندىلىگىنىڭ تومەن دەڭگەيى, كوندومينيۋم وبەكتىلەرىن تىركەۋدەگى ماسەلەلەر, سەرۆيستىك كومپانيالارمەن شارتتار جانە باسقا دا كەمشىلىكتەر», دەدى قۇجات جونىندە بايانداما جاساعان سەناتور باۋىرجان قانيەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلى قابىلدانعان م ۇلىك مەنشىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگىنە كوشۋ جونىندەگى نورمالار ءالى تولىق كولەمدە ىسكە اسىرىلماعان. باسقارۋدىڭ جاڭا نىساندارىنا كوشۋ رەفورماسى اياسىندا كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ 85 پايىزى جاي سەرىكتەستىك نىسانىنا كوشتى, ال م ۇلىكتىڭ مەنشىك يەلەرى بىرلەستىگىن نەبارى 11,5 پايىزى تاڭدادى. سونىمەن قاتار 1436 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي ءالى كۇنگە دەيىن باسقارۋدىڭ ەشقانداي ءتۇرىن تاڭداعان جوق.
زاڭ جوباسىندا كوندومينيۋم وبەكتىسىن باسقارۋدىڭ جەكە نىسانىن – تىكەلەي بىرلەسىپ باسقارۋ نىسانىن قۇرۋ كوزدەلەدى. بۇل نىسان پاتەرلەر سانى ون التىدان اسپايتىن تۇرعىن ۇيگە قاتىستى قولدانىلادى. جاي سەرىكتەستىك قۇرۋ ءۇشىن دە پاتەرلەر سانىن شەكتەۋ ۇسىنىلادى. ول وتىز پاتەردەن اسپايتىن تۇرعىن ۇيلەردە قۇرىلۋى مۇمكىن. قالعان كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەر ءۇشىن م ۇلىكتىڭ مەنشىك يەلەرى بىرلەستىگى نىسانى قولدانىلۋعا ءتيىس.
«وسىعان ورايدا قۇجاتتا قاراپايىم سەرىكتەستىك قۇرۋ كەزىندە پاتەرلەر سانى بويىنشا 30 پاتەرگە دەيىن شەكتەۋ ەنگىزۋ ەسكەرىلگەن. بۇدان باسقا, رەسپۋبليكا بويىنشا شامامەن 10 211 از پاتەرلى ءۇي بار. مۇنداي ۇيلەردە پاتەرلەردىڭ سانىنىڭ از بولۋى سەبەپتى م ۇلىكتىڭ مەنشىك يەلەرى بىرلەستىگىنە نەمەسە قاراپايىم سەرىكتەستىككە ءتيىمسىز. بۇل تۇرعىدا باسقارۋدىڭ جاڭا نىسانىن, ياعني تىكەلەي بىرلەسىپ باسقارۋ ۇسىنىلادى. بۇل نىساندى پاتەرلەر سانى 16-عا دەيىنگى ۇيلەر ءۇشىن جاساۋعا بولادى», دەدى ب.قانيەۆ.
ءوز سوزىندە پالاتا سپيكەرى سەنات ەنگىزگەن نەگىزگى وزگەرىستەرگە توقتالىپ ءوتتى. بۇل قاتاردا كولىك قوياتىن ورىنداردىڭ جانە قويما يەلەرىنىڭ مۇددەلەرىن قورعايتىن, ولاردى قولدانۋدىڭ شارتتارىن ايقىندايتىن نورمالار بار. سونىمەن بىرگە بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن كوپپاتەرلى ۇيدە ءليفتىنى اۋىستىرۋدى نەمەسە جوندەۋدى قارجىلاندىرۋ ەرەجەلەرى بەكىتىلدى. وسى سالاداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتتەرى جانە كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدى سالۋشىنىڭ مىندەتتەرى ناقتىلاندى. سونداي-اق جينالىستىڭ, ءۇي كەڭەسىنىڭ جانە رەۆيزيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرىنە قاتىستى تالاپتار بەلگىلەندى.
«بۇل زاڭ پارلامەنت دەپۋاتاتتارىنىڭ باستاماشى بولۋىمەن ازىرلەندى. ول تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسى بويىنشا قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋدى كوزدەيدى. جالپى, ماقۇلدانعان زاڭ كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى قولايلى جانە ءتيىمدى باسقارۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرادى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەناتورلار «اسكەري پوليتسيا ورگاندارى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اسكەري پوليتسيا ورگاندارى جانە قورعانىستى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارىنا بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزىپ, ولاردى ماقۇلدادى. بۇل زاڭدار اسكەري پوليتسيانىڭ مارتەبەسى مەن قىزمەتىن ايقىنداۋ ءۇشىن ازىرلەندى.
«وسى زاڭدار ارقىلى اسكەري پوليتسيا ورگاندارىنىڭ قۇزىرەتى مەن وكىلەتتىكتەرى بەلگىلەنەدى. اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى, ولاردى قارجىلىق جانە ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى دە رەتتەلەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل زاڭدار قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە وڭ اسەرىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
بۇدان باسقا, وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە (سالىق كودەكسى) جانە «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىن (سالىق كودەكسى) قولدانىسقا ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
تالقىلاۋ كەزىندە سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر قازاقستاندىقتاردىڭ وزەكتى قارجىلىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە ارنالعانى ايتىلدى. ماۋلەن اشىمباەۆ قارىزىن قايتارا المايتىن ازاماتتارعا كەپىلسىز نەسيە بەرۋدى شەكتەۋدى ۇسىندى. سەنات توراعاسى جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا تولىق كۇشىنە ەنۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول ومىردە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان بورىشكەرلەرگە مەملەكەت تاراپىنان كومەك كورسەتۋگە باعىتتالىپ وتىر. سپيكەر بولاشاقتا بانكروتتىق جاعدايدىڭ كوبەيمەۋى ءۇشىن قارجى ۇيىمدارىنا قارىز الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن تەكسەرۋگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
ء«بىز تۇتىنۋشىلاردىڭ قارىزدارى كوبەيىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەسيە بەرۋ 25%-عا ارتىپ, ونىڭ كولەمى 7,7 ترلن تەڭگەگە جەتتى. بۇل جەردە ءسوز بيزنەسكە ەمەس, تۇتىنۋشىلارعا نەسيە بەرۋ جونىندە بولىپ وتىر. سوندىقتان بولاشاقتا بانكتەر كەپىلسىز نەسيە الاتىن تۇتىنۋشىلاردى مۇقيات تەكسەرۋى ءۇشىن زاڭنامانى قاتاڭداتۋ ماسەلەسى تۋىندايدى. ەگەر ءبىز وسى باعىتتا ناقتى قادامدار جاساماساق, تۇتىنۋشىلارعا نەسيە بەرۋ كوبەيىپ, ودان تۋىندايتىن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ سالدارىنان بانكروتقا ۇشىراۋشىلاردىڭ قاتارى دا ارتا بەرەدى», دەدى م.اشىمباەۆ.
پالاتا وتىرىسىندا بىرقاتار دەپۋتاتتىق ساۋال دا جولداندى. سەناتور ەرنۇر ايتكەنوۆ مامانداندىرىلعان كاسىپورىنداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ ءالسىز بولۋىنا بايلانىستى وڭىرلەردە سۋمەن جابدىقتاۋ مەن سۋ بۇرۋ باعىتتارى بويىنشا جۇيەلى پروبلەمالار تۋىنداعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جەلىلەر مەن جەرگىلىكتى سۋ قۇبىرلارىنا قىزمەت كورسەتەتىن بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋ ۇسىنىلدى.
دەپۋتات اۋىلدى سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى مەن سۋ قۇبىرلارىنىڭ قۇرىلىسىنا قاراماستان, پروبلەمالىق ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ولارعا قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا مامانداندىرىلعان كاسىپورىنداردىڭ جوقتىعى جانە ءىس جۇزىندە سالىنعان سۋ قۇبىرلارى اكىمدىكتەردىڭ ەسەبىندە قالاتىنى نەمەسە بىلىكتى ماماندارى مەن مامانداندىرىلعان تەحنيكاسى جوق سالاعا قاتىستى ەمەس كاسىپورىندارعا بەرىلەتىنى تۋرالى اتاپ ءوتتى.
«603 اۋىلدا سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىسىنە ءتان ەمەس سالاداعى كاسىپورىندار قىزمەت كورسەتەدى نەمەسە سۋ قۇبىرلارى اكىمدىكتەردىڭ قاراماعىندا بولادى. دۇرىس ەمەس جانە ساپاسىز تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ سالدارىنان مەمبرانالىق سۋدى تازارتۋ جابدىقتارى ۇنەمى ىستەن شىعادى جانە سىنىپ قالادى. بۇل – سۋدى تازارتۋ جۇيەسىنىڭ تولىق قۇرۋىنا الىپ كەلەدى. مۇنداي قىزمەت كورسەتۋدەن كەيىن وسى سۋ قۇبىرلارى بىرنەشە جىلدا تولىعىمەن ىستەن شىعادى. سالدارىنان تازارتىلعان سۋدىڭ ورنىنا حالىق قايتادان تازارتىلماعان سۋ ىشەدى. ياعني حالىقتى تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى ءوز ءمانىن جوعالتادى جانە بولىنگەن بيۋدجەت قارجىسى بوستان بوس جويىلىپ كەتەدى», دەدى سەناتور.
اقمارال ءالنازاروۆا بايقوڭىر قالاسىنداعى احۋالعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. وندا مىڭداعان قازاقستاندىق زەينەتكەر ەلىمىزدىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق بازالارىندا وزدەرى تۋرالى دەرەكتەردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ءمامس اياسىندا تەگىن مەديتسينالىق كومەك الا الماي وتىر.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ 4 مىڭعا جۋىق رەسەي ازاماتى زاڭناماسىنىڭ ەرەجەلەرى بويىنشا ونىڭ ىشىندە 1996 جىلعى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە سايكەس زەينەتاقى الادى. ال قازىر بۇل ادامدار مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا تەگىن مەديتسينالىق كومەك الا الماي ءجۇر. سەبەبى ولار تۋرالى دەرەكتەر ەلىمىزدىڭ ەڭبەك مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق بازاسىندا جوق.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وسى ساناتتاعى ازاماتتارى مەديتسينالىق كومەكتى تەك قازاقستاندىق مەديتسينالىق ۇيىمدا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا جانە رەسەي فەدەراتسياسى ۇيىمىندا شۇعىل كومەك الا الادى. 2022 جىلى 2 مىڭنان استام ناۋقاس كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەك, 600-گە جۋىق ناۋقاس جوسپارلى ستاتسيونارلىق كومەك, ونىڭ ىشىندە كوروناروگرافيالىق جانە وفتالموحيرۋرگيا كومەگىنە قول جەتكىزە الماي وتىر», دەدى اقمارال ءالنازاروۆا.
2016 جىلدان باستاپ قالادا بايقوڭىر قالاسىنىڭ, سونداي-اق تورەتام جانە اقاي اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى تىركەلگەن قازاقستاندىق اۋرۋحانا جۇمىس ىستەيدى. الايدا بۇل اۋرۋحانا قاجەتتى كولەمدە تەگىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى قازاقستاننىڭ ساقتاندىرىلعان ازاماتتارىنا عانا كورسەتەدى.
«قارتتارعا قاتىستى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن جانە اتالعان پروبلەمانىڭ ەرەكشە الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى ازاماتتاردى ەلىمىزدىڭ اقپارات جۇيەسىنە ەنگىزۋ, ءتيىستى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋدى جانە مەملەكەتتىك جارنا تولەيتىن ادامداردىڭ جەڭىلدەتىلگەن ساناتىندا بولۋىن قامتاماسىز ەتۋىن قاراستىرۋدى سۇرايمىز», دەدى اقمارال ءالنازاروۆا.
ەۆگەني بولگەرت gosagro.kz اقپاراتتىق جۇيەسىندەگى تەحنيكالىق اقاۋلارعا قاتىستى ماسەلەگە نازار اۋدارىپ, وسىعان بايلانىستى قازىر شارۋالار سۋبسيديا الۋعا ءوتىنىش بەرە الماي وتىرعانىن جەتكىزدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, qoldau.kz پلاتفورماسىنا قايتا ورالۋ ارقىلى بۇل پروبلەمانى ۋاقىتشا بولسا دا شەشۋگە مۇمكىندىك بار. زاكيرجان كۋزيەۆ ءوز ساۋالىندا تۇقىم شارۋاشىلىعىنا قاتىستى پروبلەمالاردى كوتەردى. ول سۇرىپتاۋ ساياساتىنداعى مەملەكەتتىك رەتتەۋ تەتىكتەرىنىڭ جويىلۋى اگروونەركاسىپتىك كەشەندەرگە كەرى اسەرىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي دەپۋتات سەلەكتسيالىق جەتىستىكتەر مەن تۇقىم شارۋاشىلىعىن رەتتەۋگە جانە قورعاۋعا قاتىستى زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى ۇسىندى.
