ءدارى ساپاسى – ءومىر ساپاسى

ەلدە ءدارى-دارمەكتىڭ ساپاسى ءدارى ازىرلەگەن ساتتەن باستاپ, حالىق پايدالانعانعا دەيىنگى ارالىقتا ۇزدىكسىز تەكسەرىلەدى. كەز كەلگەن ءدارىنى تىركەۋ كەزىندە اۋەلى ساراپتاما وتكىزەدى, ودان ءارى ەلگە اكەلەر شاقتا دا ساپاسىن ماماندار باقىلايدى. سونىمەن قاتار ءدارى-دارمەكتىڭ نارىقتاعى اينالىم ۇدەرىسىندەگى قاۋىپسىزدىگى – ءجىتى نازاردا. بىرەر كۇن بۇرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جاندوس بۇركىتباەۆ ءباسپا­سوز ءماسليحاتىندا حالىقتى ساپالى ءدارى-دارمەكپەن قامتۋ باعىتىندا ىسكە اسقان شارۋالار جايىندا تارقا­تىپ ايتىپ بەرگەن ەدى.

– ەلدە 7,5 مىڭعا جۋىق دارىلىك پرەپارات پەن 11 مىڭنان اسا مە­دي­تسينالىق بۇيىم تىركەلگەن. دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتا­لىعى جىل سايىن دارىلىك زاتتارعا 6 مىڭعا جۋىق جانە مەديتسينالىق بۇيىمدارعا 5 مىڭعا جۋىق ساراپتاما جۇرگىزەدى. سايكەسىنشە, بىلتىر دارىلىك زاتتاردىڭ 117 اتاۋىنا جانە مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ 164 اتاۋىنا تەرىس قورىتىندى بەرىلدى. ياعني ولاردى نارىققا شىعۋعا رۇقسات بەرىلمەدى. كورشى وزبەكستانداعى جاعداي ءدارى-دارمەك ساپاسىن قاتاڭ باقىلاۋدىڭ ماڭىزى جوعارى ەكەنىن ايقىندادى. ايتا كەتۋ كەرەك, 2014 جىلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە دارىلىك زاتتاردى ساراپتاۋ جانە تىركەۋ جونىندەگى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر بەكى­تىل­گەن. ازىرلەنگەن نورماتيۆتەر حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى. سونىمەن, 2021 جىلى شىلدەدەن ەۋرازەق-قا مۇشە مەملەكەتتەر دارىلىك زاتتاردى تىركەي باستادى. اسا قاۋىپتى جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋى, تارالۋى, سونداي-اق ءدارى تاپشىلىعى بايقالعان جاع­دايدا ۇلتتىق زاڭناما بويىنشا دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى تىركەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسىعان وراي, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى دەنساۋلىق تۋرالى كودەكسكە ستراتەگيالىق ماڭىزدى دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى تىركەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن وزگەرىس ەنگىزدى. ۇلتتىق تىركەۋ تالاپتارى ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق وداق تالاپتارىنا جانە حالىقارالىق نورمالارعا ساي, – دەيدى سپيكەر.

بىلتىر قۇزىرلى ورگان 762 ءدارى-دارمەكتى ءبىر رەت اكەلۋ ءۇشىن 403 رۇقسات قۇجاتىن بەرگەن. ونىڭ ىشىندە شەكتەۋلى كونتينگەنتتىڭ دەنساۋلىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا 427 ءدارى-دارمەك (مىسالى, زولگەنزما, سپينرازا), ساراپتاما جۇرگىزۋ ءۇشىن – 152, كلينيكالىق زەرتتەۋگە – 64, گۋمانيتارلىق كومەك ءۇشىن – 27, «سك-فارماتسيا» بىرىڭعاي ديستريبيۋتور ساتىپ الۋ ءۇشىن 92 ءدارى-دارمەك ەلگە جەتكەن. سونداي-اق اكتەمرا جانە سيرەك كەزدەسەتىن ورفاندىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە باسقا دا پرەپاراتتار كەلگەن. ءدارى-دارمەك باعاسىنىڭ ورىنسىز كوتەرىلمەۋى ءۇشىن جىل سا­يىن ەكى مارتە ءدارى-دارمەكتىڭ شەكتى باعاسى بەلگىلەنەدى ەكەن. بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن 6 715 دارىگە شەكتى باعا بەكىتىلگەن. وسى بۇيرىقتا 4 296 پوزيتسيا بويىنشا بىلتىردان بەرى شەكتى باعا وزگەرمەگەن. 1 918 پوزيتسيا بويىنشا ءوندىرۋشى زاۋىتتاعى باعا ورتا ەسەپپەن 30%-عا وسسە, 501 پوزيتسيا بويىنشا باعا ورتا ەسەپپەن 7% تومەندەگەن. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى (تمككك) شەڭبەرىندە جانە ءمامس جۇيەسىندەگى 2 672 ءدارى-دارمەكتىڭ ناقتى باعاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن بەكى­تىلگەن. وسى بۇيرىقتا 1 384 پوزيتسيا بويىنشا باعالار اناۋ ايتارلىقتاي وزگەرمەگەن. ال 531 پوزيتسيا بويىنشا كەرىسىنشە, ءوندىرۋشى زاۋىتتاعى باعانىڭ وسۋىنە بايلانىستى باعا ورتا ەسەپپەن 24%-عا كوتەرىلگەن. سونىمەن قاتار 295 پوزيتسيا بويىن­شا باعا ورتا ەسەپپەن 12%-عا تومەندەگەن ەكەن.

– تمككك شەڭبەرىندە جانە ءمامس جۇيەسىندە ءدارى-دارمەك باعاسىنان ماركەتينگ شىعىستارى الىنىپ تاستالدى جانە كولىك شىعىستارىنا شەكتەۋ بەلگىلەندى. سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس ماقساتىندا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا ەلەكتروندىق فورماتتا ءوتىنىم بەرۋ ىسكە قوسىلدى. ءدا­رى-دارمەكتىڭ بەلگىلەنگەن ناقتى باعاسىن كوتەرگەندەر اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 426-بابى بويىنشا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. 2020-2022 جىلدارى ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمدار باعاسىن باقىلاۋ بارىسىندا باس-اياعى 911 فاكتى انىق­تالىپ, جالپى سوماسى 240 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى. بىرىڭعاي ديستريبيۋتور بيىل جىل باسىنان بەرى 57 ملرد تەڭگەگە ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى وڭىرلەرگە جەتكىزدى. امبۋلاتوريالىق ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ اياسىندا 4 ملرد تەڭگەدەن اسا سوماعا ءدارى-دارمەك بەرىلدى, – دەيدى ج.بۇركىتباەۆ.

ەلدە ناق قازىر 97 فارماتسەۆ­تيكالىق ءوندىرۋشى بولسا, ونىڭ 34-ءى دارىلىك زاتتار شىعارۋمەن اينالىسسا, 41-ءى مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمدار, 22-ءسى مەديتسينالىق تەحنيكا جاساۋعا ماماندانعان. روش, نوۆو نورديكس, پفايزەر, استرازەنەكا سياقتى كومپانيالاردىڭ كەلىسىم­شارت بويىنشا ءوندىرىسىنىڭ ينۆەس­تيتسيالىق جوبالارى جاسالىپ جاتىر. فارماتسەۆتيكا سالاسىن اقشالاي باعالايتىن بولساق, جالپى قۇنى 863 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى – 162 ملرد تەڭگە. بىلتىر جەرگىلىكتى فارماتسەۆتيكا نارىعىندا وتاندىق ءوندىرىستىڭ ۇلەسى 19%, يمپورت­تىق ءونىمنىڭ ۇلەسى 81%-دى قۇراعان. پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا كەلەشەكتە وتاندىق
تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ فارماتسەۆتيكا سالاسىنداعى ءونىمنىڭ ۇلەسىن 50%-عا جەتكىزۋ كوزدەلگەن.

ءدارى-دارمەكتىڭ شەكتى باعاسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن رەفەرەنتتىك باعا, كەلىسىمشارتتاردى جانە ساپا­نى باعالاۋعا ارنالعان شىعىس­تاردى, كەدەندىك شىعىستاردى, كو­لىك شىعىستارىن ەسەپكە الۋ, سون­داي-اق كوتەرمە جانە بولشەك ساۋ­دا ءۇشىن قاراستىرىلعان ماركەتينگ شىعىندارى سەكىلدى تەتىك­تەر ەسكەرىلەدى. وسىدان كەيىن ءدارى­حا­نا مەن قويمالارداعى جانە مەدي­تسينالىق ۇيىمدارداعى ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق زاتتاردىڭ ساپاسى دا ۇدايى تەكسەرىلەدى.