بۇگىندە وتان ءۇشىن وت كەشىپ, قان مايداندا سوعىسىپ, بىزدەرگە بەيبىت ءومىر سىيلاعان ارداگەرلەرىمىزدىڭ سانى كۇن وتكەن سايىن ازايا تۇسۋدە. ولاي دەيتىنىمىز, سوعىس باستالعاندا 18 جاستاعى بوزبالانىڭ ءوزى قازىر 91 جاستى القىمدايدى ەكەن. وتكەن اپتادا «ەگەمەننىڭ» الماتىداعى بولىمشەسىنە قولىندا تاياعى بار, كەۋدەسى وردەن, مەدالدارمەن جارقىراعان قارت سارباز توقسانىن سۇيرەتىپ, ءوزى الپىس جىلدان استام جولداس ەتكەن «ەگەمەنىنە» بۇيىمتايىمەن كەلىپتى.
بۇيىمتايىن ايتپاس بۇرىن قاريامەن ءجون سۇراسىپ, از-كەم اڭگىمە-دۇكەن قۇردىق. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سوزاق اۋدانى, سوزاق اۋىلىنىڭ تۋماسى ەكەن. 1942 جىلى اسكەرگە الىنىپ, الدىمەن اشحابادتا, سونان سوڭ اقمولادا اسكەري دايىندىقتان وتەدى. وندا اتاقتى باتىرىمىز راقىمجان قوشقارباەۆپەن بىرگە بولىپ, مايدانعا بىرگە اتتانادى. سوعىستاعى جاساعان ەرلىكتەرى ءۇشىن «قىزىل تۋ», ءى دارەجەلى «داڭق» وردەنى, « ەرلىگى ءۇشىن», ت.ب. مەدالدارمەن ماراپاتتالادى.
«سوعىستا ەكى رەت جارالانىپ, ەكى رەت اجالدان قالدىم. بىرىنشىسىندە, جەلكەمنەن جاراقات الىپ, گوسپيتالدا ەمدەلىپ, ءتورت ايدان كەيىن قايتا مايدانعا كىردىم. 1944 جىلى ودەر وزەنىنىڭ ماڭىندا يىعىمدى سنايپەردىڭ وعى تالقانداپ, سەگىز اي گوسپيتالدا جاتىپ, جەڭىستى سوندا قارسى الدىق. قان مايداننىڭ شەبىندە ءجۇرۋ وڭاي ەمەس, بالام. قىستىگۇنى تەرلەپ كەلەمىز دە, بەس مينۋت ءۇزىلىس بەرگەندە, كيىمىمىز مۇز بولىپ قاتىپ قالادى. جۇرگەن سوڭ ساقىر-سۇقىر ەتىپ, قايتادان تەر بولامىز. سونشاما قيىندىق كورىپ, توقسان جاسقا قالاي كەلىپ وتىرعانىمدى ءوزىم دە تۇسىنبەيمىن. قۇدايعا شۇكىر, جامان ەمەسپىن. بالالارىم, نەمەرەلەرىم بار. قازىر قايرات بالامنىڭ قولىندامىن. كەمپىردى انا دۇنيەگە اتتاندىردىق. باقىتىما قاراي زاۋرە كەلىنىم الاقانىنا سالىپ, باعىپ-قاعۋدا. جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىندا ەلباسىنىڭ قولىنان الماتى قالاسىنان پاتەر كىلتىن الىپ, نۇرسۇلتان بالاما ولەڭ ارناپ, وقىپ بەرگەن ەدىم», – دەپ اڭگىمەسىن جالعادى ءوزىن سەيىتجاپپار يماش ۇلى دەپ تانىستىرعان ارداگەر اتامىز.
ودان ءارى اقساقال زەينەتكە شىعىپ, الماتىعا كەلگەنشە اۋىلدا قۇرىلىس بريگاديرى بولىپ جۇمىس ىستەگەنىن, وسىدان ءبىر جىل بۇرىن وكپەسىنە سۋىق ءتيىپ اۋىرىپ, قالاداعى اۋرۋحانالاردا جاتىپ ەمدەلگەنىمەن اۋرۋىنان ايىقپاعانىن, سودان سوزاقتاعى بۇكىل اۋدان سىيلايتىن, ءتاڭىرى قالاعان دارىگەر, بىلىكتى مامان, ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىنىڭ يەگەرى ابدىرازاق سۇلەيمەنوۆكە بارىپ ەمدەلىپ, قۇلان تازا ايىعىپ كەلگەنىنە ەكى جارىم اي بولعانىن جەتكىزدى.
– قازىر جوتەلىم جوق. ابدىرازاق وتە بىلىكتى مامان. جاسى جەتپىستەن اسسا دا ءالى ناۋقاستاردى ەمدەپ, العىسىن الۋدا. 1965 جىلدان 2004 جىلعا دەيىن 39 جىل سوزاق اۋىلىنداعى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى بولدى. قازىر ءوزىنىڭ جەكەمەنشىك ەمدەۋ ورنى بار. اۋىل ادامدارى, ءتىپتى, اۋداننان كەلىپ, ءالى كۇنگە سول كىسىگە بارىپ ەمدەلەدى. ال مەنى عوي تۋرا ءوز اكەسىندەي سىيلاپ, ۇيىنە اپارىپ, مونشاعا ءتۇسىرىپ, اۋرۋحاناسىنا جاتقىزىپ, ەمدەدى. دارىگەرلىگى ءوز الدىنا, ادامگەرشىلىگى جوعارى, ۇلكەنگە ىزەتپەن, كىشىگە كىشىپەيىل كوڭىلمەن قارايدى. وسى بالاما ءبىر راحمەت ايتۋعا قارىز بولىپ ءجۇر ەدىم. بالاما «ەگەمەن قازاقستانعا» اپارشى, ابدىرازاقتى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنىمەن قۇتتىقتاپ ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز جازىپ ەدىم, دۇرىس دەپ تاپسا گازەتكە جاريالاسا. اۋىلدا «ەگەمەندى» ءبارى وقيدى. وسى اتالىق العىسىم ابدىرازاق بالاما دا جەتەتىن شىعار», دەپ ايتقان ەدىم. سول ءۇشىن كەلدىم قاراعىم, – دەدى. وقىرمانعا ارداگەر-اقساقالدىڭ ايتقان العىس ءسوزىن جەتكىزىپ وتىرمىز.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
بۇيىمتايىن ايتپاس بۇرىن قاريامەن ءجون سۇراسىپ, از-كەم اڭگىمە-دۇكەن قۇردىق. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سوزاق اۋدانى, سوزاق اۋىلىنىڭ تۋماسى ەكەن. 1942 جىلى اسكەرگە الىنىپ, الدىمەن اشحابادتا, سونان سوڭ اقمولادا اسكەري دايىندىقتان وتەدى. وندا اتاقتى باتىرىمىز راقىمجان قوشقارباەۆپەن بىرگە بولىپ, مايدانعا بىرگە اتتانادى. سوعىستاعى جاساعان ەرلىكتەرى ءۇشىن «قىزىل تۋ», ءى دارەجەلى «داڭق» وردەنى, « ەرلىگى ءۇشىن», ت.ب. مەدالدارمەن ماراپاتتالادى.
«سوعىستا ەكى رەت جارالانىپ, ەكى رەت اجالدان قالدىم. بىرىنشىسىندە, جەلكەمنەن جاراقات الىپ, گوسپيتالدا ەمدەلىپ, ءتورت ايدان كەيىن قايتا مايدانعا كىردىم. 1944 جىلى ودەر وزەنىنىڭ ماڭىندا يىعىمدى سنايپەردىڭ وعى تالقانداپ, سەگىز اي گوسپيتالدا جاتىپ, جەڭىستى سوندا قارسى الدىق. قان مايداننىڭ شەبىندە ءجۇرۋ وڭاي ەمەس, بالام. قىستىگۇنى تەرلەپ كەلەمىز دە, بەس مينۋت ءۇزىلىس بەرگەندە, كيىمىمىز مۇز بولىپ قاتىپ قالادى. جۇرگەن سوڭ ساقىر-سۇقىر ەتىپ, قايتادان تەر بولامىز. سونشاما قيىندىق كورىپ, توقسان جاسقا قالاي كەلىپ وتىرعانىمدى ءوزىم دە تۇسىنبەيمىن. قۇدايعا شۇكىر, جامان ەمەسپىن. بالالارىم, نەمەرەلەرىم بار. قازىر قايرات بالامنىڭ قولىندامىن. كەمپىردى انا دۇنيەگە اتتاندىردىق. باقىتىما قاراي زاۋرە كەلىنىم الاقانىنا سالىپ, باعىپ-قاعۋدا. جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىندا ەلباسىنىڭ قولىنان الماتى قالاسىنان پاتەر كىلتىن الىپ, نۇرسۇلتان بالاما ولەڭ ارناپ, وقىپ بەرگەن ەدىم», – دەپ اڭگىمەسىن جالعادى ءوزىن سەيىتجاپپار يماش ۇلى دەپ تانىستىرعان ارداگەر اتامىز.
ودان ءارى اقساقال زەينەتكە شىعىپ, الماتىعا كەلگەنشە اۋىلدا قۇرىلىس بريگاديرى بولىپ جۇمىس ىستەگەنىن, وسىدان ءبىر جىل بۇرىن وكپەسىنە سۋىق ءتيىپ اۋىرىپ, قالاداعى اۋرۋحانالاردا جاتىپ ەمدەلگەنىمەن اۋرۋىنان ايىقپاعانىن, سودان سوزاقتاعى بۇكىل اۋدان سىيلايتىن, ءتاڭىرى قالاعان دارىگەر, بىلىكتى مامان, ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىنىڭ يەگەرى ابدىرازاق سۇلەيمەنوۆكە بارىپ ەمدەلىپ, قۇلان تازا ايىعىپ كەلگەنىنە ەكى جارىم اي بولعانىن جەتكىزدى.
– قازىر جوتەلىم جوق. ابدىرازاق وتە بىلىكتى مامان. جاسى جەتپىستەن اسسا دا ءالى ناۋقاستاردى ەمدەپ, العىسىن الۋدا. 1965 جىلدان 2004 جىلعا دەيىن 39 جىل سوزاق اۋىلىنداعى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى بولدى. قازىر ءوزىنىڭ جەكەمەنشىك ەمدەۋ ورنى بار. اۋىل ادامدارى, ءتىپتى, اۋداننان كەلىپ, ءالى كۇنگە سول كىسىگە بارىپ ەمدەلەدى. ال مەنى عوي تۋرا ءوز اكەسىندەي سىيلاپ, ۇيىنە اپارىپ, مونشاعا ءتۇسىرىپ, اۋرۋحاناسىنا جاتقىزىپ, ەمدەدى. دارىگەرلىگى ءوز الدىنا, ادامگەرشىلىگى جوعارى, ۇلكەنگە ىزەتپەن, كىشىگە كىشىپەيىل كوڭىلمەن قارايدى. وسى بالاما ءبىر راحمەت ايتۋعا قارىز بولىپ ءجۇر ەدىم. بالاما «ەگەمەن قازاقستانعا» اپارشى, ابدىرازاقتى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنىمەن قۇتتىقتاپ ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز جازىپ ەدىم, دۇرىس دەپ تاپسا گازەتكە جاريالاسا. اۋىلدا «ەگەمەندى» ءبارى وقيدى. وسى اتالىق العىسىم ابدىرازاق بالاما دا جەتەتىن شىعار», دەپ ايتقان ەدىم. سول ءۇشىن كەلدىم قاراعىم, – دەدى. وقىرمانعا ارداگەر-اقساقالدىڭ ايتقان العىس ءسوزىن جەتكىزىپ وتىرمىز.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
