بانك سەكتورىنىڭ الدىنداعى مىندەتتەر

بانك سەكتورى اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسىنا تاۋەلسىز باعالاۋ (Asset Quality Review, AQR) جۇرگىزۋ بانك سەكتورىنىڭ اشىق­تىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا بولدى, ونىڭ نەگىز­گى ماقساتتارى –  بانكتەردىڭ ناقتى جاي-كۇيى تۋرالى اقپارات­قا قول­جە­تىمدىلىكتى ارتتىرۋ ەسە­بىنەن بانك سەكتورىنىڭ اشىق­تى­عىن قام­تاماسىز ەتۋ, بانك­تەر­دىڭ تۇراق­تىلىعىن ارتتىرۋ جانە سەكتورعا دەگەن سەنىمدى قال­پىنا كەلتىرۋ. 2020 جىلعى ءساۋىر – 2022 جىلعى 1 جەلتوقسان ارا­لى­عىنداعى كەزەڭدە بانكتەر تۇزەتۋ شارالارى جوسپارلارىنىڭ ءىس-شارالارى جالپى سانىنىڭ (23 449 ءىس-شارا) 90%-ىن نەمەسە 21 092 ءىس-شارانى ىسكە اسىرىپتى.

«ەكىجىلدىق كەزەڭدە وتكىزىل­گەن ءىس-شارالاردىڭ ناتي­جەلەرى بانكتەردىڭ نەگىزگى بيزنەس-پرو­تسەستەرىنىڭ ەداۋىر وزگەرگەنىن, كورپوراتيۆتىك باسقارۋ مەن ىشكى باقىلاۋدىڭ جەتىلگەنىن, تاۋە­كەل­دەردى باعالاۋ جۇيەسىنىڭ جاقسار­عانىن, ولاردىڭ كاپيتال مەن كى­رىستىلىك كورسەتكىشتەرىنە اسەر ەتكەنىن كورسەتتى. AQR قورىتىن­دىسى بويىنشا قازاقستان زاڭناماسى بانك قىزمەتىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەتىلدىرىلدى جانە حقەس-قا سايكەس كەلتىرىلدى. قالعان 10% ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ, نەگىزىنەن, جاڭارتىلعان بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋمەن بايلانىستى», دەلىنگەن اگەنتتتىك حابارلاماسىندا.

سونداي-اق اگەنتتىك حالىق­ارا­لىق قارجى كورپوراتسياسىمەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرىلاتىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ ESG تاۋەكەلدەرىنە ۇشىراۋ دارەجەسى تۋرالى اقپاراتتى جاريا ەتۋى بويىنشا جانە ESG-تاۋە­كەلدەردى باسقارۋ بويىنشا ۇسىنىمدار ازىرلەۋ جونىندەگى جوباعا قاتىستى اقپارات ۇسىندى. بۇل ۇسىنىمدار جاھاندىق ەسەپ­تىلىك باستاماسى (GRI), ورنىق­تى دامۋ سالاسىنداعى ەسەپكە الۋ ستاندارتتارى جونىندەگى كەڭەس (SASB), حالىقارالىق ينتەگرا­تسيالانعان ەسەپتىلىك جونىندەگى كەڭەس (IIRC), كليماتقا بايلانىستى قارجىلىق اقپاراتتى جاريا ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبى (TCFD), حالىقارالىق ورنىقتى دامۋ ستاندارتتارى جونىن­دەگى كەڭەس (ISSB), ەۋرو­پالىق بانكتەردى قاداعالاۋ قىزمەتى (EBA) سياقتى ۇيىمدار­دىڭ ورنىقتى دامۋى تۋرالى اق­پاراتتى جاريا ەتۋ سالاسىنداعى 6 وزىق حالىقارالىق ستاندارتىنا نەگىزدەلگەن.

«قارجىلىق ەمەس اقپاراتتى جاريا ەتۋ ءۇش بلوك: ماڭىزدى  ESG-اقپاراتتى ايقىنداۋ, ESG-فاكتورلاردى باسقارۋ, كورپو­راتيۆتىك باسقارۋ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىرىنشى بلوك قارجى ۇيىمدارىنىڭ «قورشاعان ورتا», «كليمات», «قىزمەتكەرلەر», «ازىق-ت ۇلىك جانە تۇتىنۋشىلار», «قارجىلىق ينكليۋزيا», «ەتيكا» سياقتى, ولاردىڭ قىزمەتىنە ەلەۋلى اسەر ەتۋى مۇمكىن ESG فاكتورلارىن ايقىنداۋىن كوزدەيدى.

ەكىنشى بلوك شەڭبەرىندە قارجى ۇيىمدارى تيىسىنشە باس­شىلىق ەتۋ جانە ESG-فاكتور­لارىن باسقارۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پايدالاناتىن قۇرى­لىم مەن ۇردىستەردى جاريا ەتۋ ۇسىنىلادى. بۇل بلوك ور­نىقتى دامۋدى باسقارۋدى, سترا­­تەگيانى, تاۋەكەلدەردى باسقا­رۋدى جانە تيىمدىلىكتىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىن (KPI) باسقارۋدى قامتيدى. ءۇشىنشى بلوك كور­پوراتيۆتىك باسقارۋ  ماسەلە­­لەرىن قامتيدى جانە ESG پراكتي­كا­لارىنا باسىمدىق بەرۋ, ديرەك­تورلار كەڭەسىنىڭ قىزمەتى, باقى­لاۋ ورتاسى, اكتسيونەرلەردىڭ قۇ­قى­عى جانە مۇددەلى تاراپتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل تۋرالى اقپا­رات­تان تۇرادى», دەپ تۇسىنىك بەرگەن.

اگەنتتىكتىڭ سترەستىك اكتيۆتەر دەڭگەيىن ازايتۋ جونىندەگى جوس­پارلى جۇمىس شەڭبەرىندەگى باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – تسيفر­لىق پلاتفورما نەگىزگى ەلەمەنتى بولىپ ەسەپتەلەتىن, سترەستىك اكتيۆتەر نارىعى ءۇشىن تولىققاندى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ.

«تسيفرلىق پلاتفورمانى قۇرۋ پروبلەمالىق اكتيۆتەر تۋرالى اقپاراتتى ستاندارتتاۋعا جانە نارىقتىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا, ساتۋشىلار مەن ينۆەس­تورلار اراسىنداعى «اقپاراتتىق اسيممەتريانى» ەڭسەرۋگە, ينۆەس­تورلار بازاسىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەدى جانە ساتىلاتىن سترەستىك اكتيۆتەر تۋرالى اقپاراتتىڭ جالپىعا قولجەتىمدى كوزى بولادى. پلاتفورما نارىقتاعى سۇرانىس پەن ۇسىنىس اراسىنداعى ورىن العان باعا الشاقتىعىن قىسقارتۋعا جانە سترەستىك اكتيۆ­تەردى ساتىپ الۋ مەن ساتۋدىڭ تولىققاندى قايتالاما نارىعىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ مالىمدەدى اگەنتتىك باسشىلارى. 

تسيفرلىق پلاتفورمانى قۇرۋ مودەلى بىرىڭعاي تالاپ­تاردى قاناعاتتاندىراتىن بىر­نەشە تسيفرلىق پلاتفورمانى اككرەديتتەۋدى جانە ونىڭ ودان ءارى جۇمىس ىستەۋىن كوزدەيدى. مۇن­داي ءتاسىل قولدانىستاعى جانە قۇرى­لاتىن پلاتفورمالارعا تەڭ قولجەتىمدىلىكتى ساقتاماق, سون­داي-اق ينۆەستورلار ءۇشىن سترەس­تىك اكتيۆتەرمەن ساۋدا-ساتتىق ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعى مەن بول­جامدىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. وسىعان بايلانىستى تسيفرلىق پلاتفورمالارعا قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتار زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەلگىلەنەتىن بولادى. وسى تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن پلاتفورمالار عانا ساتىلىمدار جۇرگىزۋ قۇقىعىنا يە بولادى, ياعني پلاتفورمالاردى اككرەديتتەۋ پروتسەسى ەنگىزىلەدى.