كوميسسيا توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ 2017 جىلى سايلانعان سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ كونستيتۋتسيالىق وكىلەتتىك مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى ەل پرەزيدەنتىنىڭ 2022 جىلعى 26 قاراشاداعى جارلىعىمەن سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋى 2023 جىلعى 14 قاڭتارعا تاعايىندالعانىن ايتتى. بۇل جاعدايدا دەپۋتاتتاردى سايلاۋ سەنات دەپۋتاتتارى وكىلەتتىگىنىڭ كونستيتۋتسيالىق مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن كەمىندە ءتورت اي بۇرىن تاعايىندالادى جانە ولاردىڭ وكىلەتتىكتەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن كەمىندە ەكى اي بۇرىن وتكىزىلەدى. وسىلايشا, 2023 جىلعى 14 قاڭتاردا رەسپۋبليكانىڭ 20 وڭىرىندە ەلىمىزدىڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگانىنىڭ جوعارعى پالاتاسىنىڭ ءبىر دەپۋتاتىن سايلاۋ وتەدى.
كونستيتۋتسياعا سايكەس سەنات كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ەلىمىزدىڭ ءاربىر وبلىسىنان, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالاسىنان جانە استاناسىنان ەكى ادامنان وكىلدىك ەتەتىن دەپۋتاتتاردان قۇرالادى. سەنات دەپۋتاتتارىن ءماسليحات دەپۋتاتتارى جاناما سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرىپ سايلايدى, ولاردى ءوز كەزەگىندە قازاقستان ازاماتتارى جالپى سايلاۋدا سايلايدى.
سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى – التى جىل. بۇل جاعدايدا جارتىسى ءۇش جىل سايىن قايتا سايلانادى. پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋدى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى باسقارادى. ءتيىستى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارى وڭىرلەردە پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن ازىرلەۋ مەن وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
سايلاۋ ناۋقانىنىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرى تۋرالى ورتسايلاۋكوم توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆ بايانداما جاسادى. وسىلايشا, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ سايلاۋ تاعايىندالعان كۇننەن كەيىنگى كۇننەن باستالادى, ياعني 29 قاراشادان باستاپ جانە سايلاۋ وتكىزىلەتىن كۇنگە ءبىر اي قالعاندا, 2022 جىلعى 14 جەلتوقساندا جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 18.00-دە اياقتالادى.
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ءماسليحاتتار ارقىلى, سونداي-اق ءوزىن ءوزى ۇسىنۋ تارتىبىمەن جۇزەگە اسىرادى. وتىز جاسقا تولعان, جوعارى ءبىلىمى جانە كەمىندە بەس جىل جۇمىس ءوتىلى بار, ءتيىستى وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ نە استانانىڭ اۋماعىندا كەمىندە ءۇش جىل تۇراقتى تۇراتىن ادام سەنات دەپۋتاتى بولا الادى. سوت ءىس-ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىعان ازاماتتاردى سايلاۋعا جانە سايلانۋعا قۇقىعى جوق.
سەنات دەپۋتاتتىعىنا زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وتەلمەگەن نەمەسە الىنباعان سوتتىلىعى بار ادام, سونداي-اق زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس پەن سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋدا كىناسى بار ادامدى سوت مويىنداعان ادام كانديدات بولا المايدى.
سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتى وبلىستىڭ بارلىق ءماسليحاتتارىن, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ نەمەسە رەسپۋبليكا استاناسىنىڭ ءماسليحاتىن بىلدىرەتىن تاڭداۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە ون پايىزى, بىراق ءبىر ءماسليحاتتىڭ تاڭداۋشىلارىنىڭ جيىرما بەس پايىزىنان اسپايتىن داۋىسى قولداۋعا ءتيىس.
سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى تىركەۋ بارلىق قاجەتتى قۇجاتتاردى العاننان كەيىن باستالادى جانە سايلاۋ كۇنىنە جيىرما كۇن قالعاندا جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا, ياعني 2022 جىلعى 24 جەلتوقساندا ساعات 18.00-دە اياقتالادى.
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى تىركەۋدى وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ سايلاۋ كوميسسيالارى وبلىستىق, قالالىق نەمەسە اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتىققا كانديدات ۇسىنۋ تۋرالى شەشىمى ء(ماسليحات ۇسىنعان جاعدايدا) نەگىزىندە جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق دەپۋتاتتىققا كانديدات بولىپ سايلانۋعا كەلىسىم بەرۋ تۋرالى ءوتىنىشى; كانديداتتى قولداۋ ءۇشىن تاڭداۋشىلاردىڭ قولدارىن تەكسەرۋ ناتيجەلەرى تۋرالى ءتيىستى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتتاماسى بولعان كەزدە جۇزەگە اسىرادى; كانديداتتىڭ ومىرباياندىق دەرەكتەرى; كانديداتتىڭ جانە ونىڭ جۇبايىنىڭ (زايىبىنىڭ) اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۋرالى دەكلاراتسيالاردى; كانديداتتىڭ 900 مىڭ تەڭگە سوماسىندا سايلاۋ جارناسىن ەنگىزگەنىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتى تاپسىرعانى تۋرالى مەملەكەتتىك كىرىس ورگانىنىڭ انىقتاماسى تالاپ ەتىلەدى.
سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت كانديداتتاردى تىركەۋ مەرزىمى اياقتالعان ساتتەن باستالادى, ياعني 2022 جىلعى 24 جەلتوقساندا ساعات 18.00-دەن كەيىن جانە داۋىس بەرۋ كۇنىنىڭ الدىنداعى كۇننىڭ جەرگىلىكتى ۋاقىتى بويىنشا 13 قاڭتاردا ساعات 00.00-دە اياقتالادى.
سەنات دەپۋتاتىن سايلاۋدا داۋىستاردى ساناۋ ناتيجەلەرى داۋىس بەرۋ ءۇشىن پۋنكتتە وتكىزىلەتىن ءتيىستى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا بەلگىلەنەدى. سەنات دەپۋتاتىن سايلاۋ جونىندەگى داۋىستاردى ساناۋ حاتتاماسى سايلاۋشىلاردىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا جاريالانادى جانە سايلاۋ كۇنىنەن باستاپ ەكى كۇننەن اسپايتىن مەرزىمدە ورتسايلاۋكومعا جىبەرىلەدى.
جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ قورىتىندىلارىن ورتسايلاۋكوم سايلاۋ وتكىزىلگەن كۇننەن باستاپ جەتى كۇن مەرزىمنەن كەشىكتىرمەي, ياعني 2023 جىلعى 20 قاڭتاردان كەشىكتىرمەي بەلگىلەيدى جانە سايلاۋ قورىتىندىلارى تۋرالى (سايلاۋ وتكىزىلگەن كۇننەن باستاپ ون كۇننەن كەشىكتىرمەي) بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا حابارلاما جاريالايدى.