سول سەكىلدى قازاقستاندا حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس, سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ ترانسپارەنتتىلىگى مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەتىن حالىقارالىق باقىلاۋ تاجىريبەسى كەڭىنەن ۇسىنىلعان. ولاردىڭ دا سانى ارتتى. 2021 جىلى پارلامەنتتىك سايلاۋدا 398 بايقاۋشى اككرەديتتەلسە, 2022 جىلى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا 641 حالىقارالىق بايقاۋشى قاتىستى.
بايقاۋشىلار سانىنىڭ ءوسۋى قوعامنىڭ ساياسي بەيتاراپتىلىقتى باستان كەشۋ الەۋەتىن كورسەتەدى. سايلاۋ – ىقپال ەتۋ جانە ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋ ارقىلى توپتىق شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىنە ساياسي قاتىسۋىنىڭ نەگىزگى كىلتى.
سونداي-اق قازاقستاندا بايقاۋشى ينستيتۋتىن نىعايتۋ ءۇشىن ازاماتتىق قوعامنىڭ بايقاۋشىلاردىڭ ادەپ كودەكسىن قابىلداۋ قاجەتتىگىن كورسەتەدى. وسىلايشا, وزدىگىنەن رەتتەۋ جانە وزدىگىنەن ۇيىمداستىرۋ بايقاۋشى مارتەبەسىنىڭ ارتۋىنا جول اشادى.
بايقاۋشىلاردىڭ ادەپ كودەكسى الەمنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتەرىندە بار. مىسالى, ۇلىبريتانيادا بايقاۋشىلار كودەكسى قولدانىلادى. وندا سايلاۋشى تۇلعالاردىڭ قۇپيالىعىن ساقتاۋ, سايلاۋ پروتسەسىنە قانداي-دا ءبىر كەدەرگى كەلتىرۋگە تىيىم سالۋ, كاسىپقويلىق پرينتسيپتەرىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى جازىلعان.
ءوز كەزەگىندە سايلاۋدى باقىلاۋ سايلاۋدىڭ ايقىندىلىعىن ارتتىرادى. وسىلايشا, ەلىمىزدە دە شەتەلدە دە سايلاۋ پروتسەسىنە دەگەن سەنىم ارتادى. سايلاۋدى باقىلاۋ دەموكراتيالىق پروتسەسكە قولداۋ كورسەتەدى.
جانار سانحاەۆا,
پرەزيدەنت جانىنداعى قسزي جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى
