«وسىلايشا, سۋبسيديالار ماقساتتى بولا الادى, ال تاۋارلاردى جەتكىزۋ مەن ءوندىرىستىڭ تابىستىلىعى ايتارلىقتاي سەرپىن الادى. ياعني باسەكە مەن سۇرانىس ارقىلى باعا تۇراقتاندىرىلۋى كەرەك. ۇلتتىق بانك 2023 جىلى ينفلياتسيانى تومەندەتۋ, 2025 جىلدان باستاپ ورتا مەرزىمدى ماقساتتاردى ورىنداۋ ءۇشىن سۇرانىستى ۇسىنىسپەن تەڭگەرىمدى ەتۋ جانە ەكونوميكانىڭ قىزىپ كەتۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن بازالىق مولشەرلەمەنى كوتەرۋ ارقىلى اقشا-كرەديت شارتتارىن كۇشەيتىپ وتىر. تومەن ينفلياتسيا دەڭگەيىن تارگەتتەپ, وعان قول جەتكىزە ءبىلۋ قاجەت. بۇل ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردىڭ ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرىن ماقساتتى كورسەتكىشكە جاقىنداتادى», دەيدى ا.بايماعامبەتوۆ.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىزدە ساۋدا سالاسى تۇراقتى مارجا مەن تابىستىلىققا يە: باعا بازالىق مولشەرلەمە وزگەرمەسە دە وسەدى. ماسەلەن, ساۋدا سالاسىنداعى ناقتى سەكتوردىڭ مونيتورينگى بويىنشا III توقسانداعى ساتۋدىڭ تابىستىلىعى 21,3 پايىز بولعان. ۇلتتىق بانكتىڭ باعالاۋىنشا, 25 پايىز. تۇراقتى سۇرانىسقا بايلانىستى باعا ءوسۋىنىڭ جۇكتەمەسى قاراپايىم تۇتىنۋشىلارعا اۋىر ءتيىپ وتىر. ۇلتتىق بانك وكىلى باعا مولشەرلەمەگە بايلانىستى ءوسىپ وتىرماعانىن, بازالىق مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلۋى ينفلياتسيانىڭ ءوسۋىن قالىپتاستىرمايتىنىن جەتكىزدى.
«قازىر بولشەك ساۋدانىڭ ناقتى ءوسۋىن شەكتەپ وتىرعان نەگىزگى سەبەپتەردىڭ ءبىرى – ينفلياتسيانىڭ جوعارى بولۋى. بۇل قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن يندەكساتسيالاۋدى تالاپ ەتەدى, جوسپارلاۋدى قيىنداتادى, سۇرانىستى تەجەيدى جانە سايىپ كەلگەندە, بيزنەس مارجاسى مەن ونىڭ تابىستىلىعىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلۋى مۇمكىن», دەدى ول.
ينفلياتسيا وسىمىنە تۇرتكى بولعان ىشكى نەگىزگى سەبەپ – جوعارى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر.
– كوشى-قون جۇيەسىندەگى قاربالاس تا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار ءبىرشاما جاڭا تۇتىنۋشى پايدا بولدى. بۇل – جالعا الۋ باعاسىنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە, سونداي-اق ازىق-ت ۇلىك پەن بىرقاتار قىزمەتكە سۇرانىستىڭ ارتۋىنا سەبەپ بولدى. ورتاشا كۇتىلەتىن ينفلياتسيا قازان ايىندا جوعارعى شەك سانالاتىن 18,3%-عا كوتەرىلدى. سونىڭ اسەرىنەن حالىق تاۋاردى وسى جەردەن جانە سول بويدا ساتىپ الۋعا تىرىسىپ باقتى. ويتكەنى كوپشىلىك ەرتەڭ ونىڭ قىمباتتاي تۇسەتىنىنە سەنىمدى ەدى. بۇل – سۇرانىستى ىنتالاندىرادى, ال سۇرانىس تۇراقتى بولسا, تۇتىنۋشىلار باعانى كوتەرۋ ارقىلى شىعىنداردى وتە وڭاي وسىرەدى. وسى ايادا تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر كوبەيدى, بيۋدجەت شىعىستارى يندەكستەلىپ, جالاقى ءوستى. بۇل دا ينفلياتسيالىق ءۇردىستىڭ كۇشەيۋىنە جول بەردى, – دەپ ءتۇسىندىردى ۇلتتىق بانك وكىلى.
قازىرگى ۋاقىتتا جەتكىزۋ تىزبەگىنىڭ بۇزىلۋى دا ساۋدا قاتىناستارىنا اۋىر سالدارىن تيگىزىپ جاتىر. ۇيرەنشىكتى مارشرۋتتاردان باس تارتۋ كەرەك, جاڭا جەتكىزۋ جەلىلەرىن سالۋ كەرەك, ول قىمباتقا شىعۋى دا مۇمكىن. سول كەزدە سۇرانىسقا ساي ءتيىستى ۇسىنىس بولماي قالۋى عاجاپ ەمەس, بۇل ءوز كەزەگىندە ينفلياتسيانىڭ وسۋىنە الىپ كەلەدى.
«وسى كۇنگە دەيىنگى باعا ءوسىمىنىڭ باسىم جاعى سىرتقى فاكتورلارمەن بايلانىستى. ونىڭ ىشىندە جەكىزۋ تىزبەگىندەگى ىركىلىستەر, باعامنىڭ اۋىسۋ ناتيجەسى, ازىق-ت ۇلىككە, قۋات كوزىنە, قىزمەتتەرگە سىرتقى باعانىڭ جوعارى بولۋى. بۇل تۇرعىدا اسەر ەتۋشى نەگىزگى كۇش – سىرتتان ەكەنىن ۇعىنۋ كەرەك. بيىل ينفلياتسيانىڭ قارقىندى تۇردە جەدەلدەۋى وسىعان بايلانىستى بولدى. سونداي-اق ينفلياتسيانىڭ ءوسۋ قارقىنى ەل ىشىندەگى فاكتورلارعا دا بايلانىستى. ينفلياتسيانىڭ سىرتقى بولىگىندە لاۋلاپ جانعان الاۋدى ەلەستەتىپ كورىڭىزشى, وعان جوعارى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر, تۇتىنۋشىلىق باعىتتاعى نەسيەلەۋ جانە سوزىلمالى فيسكالدى يمپۋلس سەكىلدى ىشكى فاكتورلار دا تامىزىق بولادى. بۇلار بولماسا, ينفلياتسيانىڭ قارقىنى الدەقايدا تومەن ءارى ونى تەزىرەك تۇراقتاندىرۋعا بولار ەدى. مىسالدى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. ينفلياتسيا بارلىق ەلدە ءوسىپ جاتىر, الايدا ونىڭ ءار ەلدە قارقىنى ارقالاي», دەيدى توراعا ورىنباسارى.
وسى رەتتە ينفلياتسيالىق كۇتۋدىڭ نە ەكەنىن ءتۇسىنىپ الۋ ءجون سەكىلدى. ياعني بۇل حالىقتىڭ ەرتەڭگى كۇنگى قىمباتشىلىقتى ويلاپ الاڭداۋى. سوعان وراي ارەكەت جاساپ, جوسپار ءتۇزۋى. ەگەر حالىق ەرتەڭ دە قىمباتشىلىق بولادى دەپ تاۋارلاردى بۇگىن مولىنان الىپ تاستاۋعا كوشسە, وندا ساتۋشىلار باعانى ءسوزسىز كوتەرەدى. ويتكەنى ونىڭ تاۋارىنا دەگەن سۇرانىس بار. كاسىپتە دە سولاي. بيزنەس بولاشاقتا جوعارى ينفلياتسيانى كۇتەتىن بولسا, ول ءوز جوسپارلارىنا كۇتىلەتىن شىعىنداردى جابۋ ءۇشىن ساتۋ باعاسىنا ءتيىستى تۇزەتۋ ەنگىزەدى جانە ءوزىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوسپارلارىن بەلگىسىزدىك دەڭگەيى جوعارى ورتادا قۇرادى. ەرتەسىنە, راسىمەن باعا قىمباتتايدى. ينفلياتسيا تۋادى. سوندىقتان ۇلتتىق بانك ەكونوميكاداعى وسى پروتسەستەردى باقىلاۋ ءۇشىن ءۇي شارۋاشىلىقتارى مەن فيرمالاردىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كاسىبي ماكروەكونوميستەردىڭ دە كۇتۋلەرىن زەرتتەيدى.
«سوڭعى الىنعان مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بارلىق مونيتورينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ كۇتۋلەرى ءوستى. ءۇي شارۋاشىلىقتارى ءبىر جىلدان كەيىن ينفلياتسيا ورتاشا ەسەپپەن 18,3% بولادى دەپ كۇتەدى. بۇل – بارلىق باقىلاۋ كەزەڭىندەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. IV توقساندا فيرمالاردىڭ كۆانتتالعان كۇتۋلەرى 17,6%-عا دەيىن ءوستى, بۇل دا ەڭ جوعارى ءمان. ماكروەكونوميستەر دە ءوز بولجامدارىن جاڭارتتى – كەلەر جىلعى ينفلياتسيانىڭ ورتاشا كۇتۋلەرى 11%-عا دەيىن جوعارىلادى. پارامەترلەر ەكونوميكاداعى پسيحولوگيالىق احۋالدىڭ ينفلياتسياعا بەيىم ەكەنىن, ال ينفلياتسيا تۇراقتانادى دەگەنگە حالىق پەن بيزنەستىڭ سەنىمى تومەن ەكەنىن كورسەتەدى. وسىعان بايلانىستى ينفلياتسيالىق كۇتۋدى تومەندەتۋ ءۇشىن كۇشتى, اشىق, ەسەپ بەرەتىن جانە تاۋەلسىز اقشا-كرەديت ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى سەنىمگە يە بولۋ قاجەت», دەيدى ا.بايماعامبەتوۆ.
