بۇل قۇمىرالاردىڭ جاسالۋ مەرزىمى ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى ءۇش مىڭجىلدىقتىڭ ورتاسى مەن ەكى مىڭجىلدىقتىڭ باستاپقى كەزەڭىنە كەلەدى.
عالىمدار ونى تەرسەك مادەنيەتىنە تيەسىلى دەيدى. تەرسەك – ەنەوليت ءداۋىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭدەرىندە تورعاي ولكەسىن مەكەندەگەن تايپالاردىڭ مادەنيەتى. ول جايىندا العاش رەت 1940-1950 جىلدارى ا.فورموزوۆ زەرتتەۋلەرىندە وعان «تەرسەك تۇراقتارى», «تەرسەك-قاراعاي مادەنيەتى» دەپ انىقتاما بەرگەن. ال وسى مادەنيەت تۋرالى س.قاليەۆا, ۆ.لوگۆين ەڭبەكتەرىندە تولىعىراق قامتىلعان. اسىرەسە وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ ورتاسىنان باستالعان زەرتتەۋ جۇمىستارىندا تورعاي جەرىندەگى ءدۇزباي-2, ءدۇزباي-3, بەستاماق, قۇمكەشۋ-1, قوجاي-1, قايىڭدى-3,توقاناي-2 سەكىلدى ەلدى مەكەندەردەگى قازبالاردان تابىلعان جانۋارلار سۇيەكتەرىنىڭ اراسىندا, اسىرەسە جىلقى سۇيەكتەرى كوپ كەزدەسكەن. عالىمداردىڭ پايىمداۋىنشا, تەرسەك مادەنيەتى تايپالارى ەرتەدەن قالىپتاسقان اڭشىلىقپەن قاتار, مال شارۋاشىلىعىن جەتىك مەڭگەرگەن. ونىڭ ىشىندە جىلقىنى كوپ ۇستاعان بولۋى مۇمكىن دەيدى. الايدا تەرسەك مادەنيەتىنىڭ قولا ءداۋىرىنىڭ اندرون مادەنيەتىنە تيگىزگەن ىقپالى تەرەڭىرەك زەرتتەلمەگەن.
