«ەكونوميكاعا بارلىعى 21 ترلن تەڭگە كرەديت بەرىلسە, سونىڭ 13 ترلن تەڭگەسى – تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر (يپوتەكانى قوسا العاندا). 8 ترلن تەڭگە زاڭدى تۇلعالارعا ءوندىرىس ءۇشىن, ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن بەرىلگەن. نەسيەنىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ ءاردايىم تومەندەپ كەلە جاتقانىن دا ايتا كەتەيىك. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى كاپيتالدى ەسەپتەۋ بويىنشا شارالار قابىلداپ جاتىر. سونىمەن قاتار ءتيىمدى ستاۆكانى تومەندەتۋ سەكىلدى باسقا دا قۇرالدار بار ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. قازىر جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى 56 پايىزبەن رەتتەلەدى, سونى 40 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ كەرەك. سونىڭ ناتيجەسىندە, بانكتەردىڭ مارجاسى ازايادى جانە بولشەك نەسيە بەرۋ بۇرىنعىداي اسا ءتيىمدى بولمايدى. قازىر كوبى تابىستى قولما-قول العىسى كەلەدى. ويتكەنى اقشا كارتوچكاعا تۇسسە, پروبلەمالىق زايمنىڭ بار بولۋى سەبەپتى, اقشاسى ۇستالىپ قالادى. ەكىنشى جاعداي – يمپورتتىق تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ نەسيەسى. تەلەفون, باسقا دا قۇرالدار. ءبىزدىڭ حالىق ءوزىنىڭ تولەي الاتىن مۇمكىندىگىنىڭ شەگىندە نەسيە الۋ كەرەكتىگىن بىلە بەرمەيدى. مۇمكىن نەسيە امنيستياسى جاريالانىپ قالار, نە بولماسا بانك بانكروتتىققا ۇشىرار, ءسويتىپ قارىزىمىز كەشىرىلىپ كەتەر دەپ ۇمىتتەنەدى», دەدى بانك باسشىسى قازاقستان قارجىگەرلەر كونگرەسىندە سويلەگەن سوزىندە.
ۇلتتىق بانك دەرەگى بويىنشا, قىركۇيەكتە تۇتىنۋشىلىق نەسيە قارقىنى ارتتى. ازاماتتارعا بازالىق ستاۆكانىڭ قىمباتتاۋى دا كەدەرگى بولماي جاتقان سياقتى. تۇتىنۋشىلىق نەسيە جىلدىق ماندە 27,7 پايىزعا ۇلعايىپ, 7,19 ترلن تەڭگە بولدى. يپوتەكالىق نەسيە جىلدىق ماندە 47 پايىزعا كوبەيىپ, 4,27 ترلن تەڭگەگە جەتتى.
«حالىقتىڭ نەسيە جۇكتەمەسىن ازايتۋ ءۇشىن بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. پورتفەلدە پروبلەمالىق زايم سانى دا ارتىپ بارا جاتىر», دەدى ول.
تەلەگرامداعى Tengenomika كانالىنىڭ جازۋىنشا, تۇتىنۋشىلىق زايم سىياقىسى بويىنشا ءتيىمدى ستاۆكانىڭ تومەندەتىلۋى بانكتەر مەن وزگە دە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ مارجاسىن شەكتەپ, مۇنداي قارىزداردى بەرۋدە دەموتيۆاتسيالىق اسەر ەتەتىن بولادى.
«قازىرگى سىياقى ستاۆكاسىمەن بانكتەر 30 پايىزدان اساتىن كەز كەلگەن تۇتىنۋشىلىق زايمنان تابىس تۇسىرەدى. شەكتى ستاۆكا ەنگىزىلگەنگە دەيىن ميكروقارجى ۇيىمدارى اسپانداپ كەتكەن سىياقىمەن نەسيە بەرە الاتىن. بانكتەر قازىر دە تۇتىنۋشىلىق قارىز بويىنشا جىلدىق 56 پايىزبەن نەسيە بەرۋ مۇمكىندىگىنە يە. ءتيىمدى ستاۆكانى 16 پايىزعا كەمىتۋ حالىقتىڭ نەسيە تولەۋ مۇمكىندىگىن ءبىرشاما جەڭىلدەتەدى. بۇل وتە ماڭىزدى, ويتكەنى مەرزىمى وتكەن جانە جۇمىس ىستەمەيتىن قارىزداردىڭ كورسەتكىشتەرىنە وڭ اسەر ەتەدى. سوندىقتان جتسم-نىڭ 56-دان 40-قا دەيىن ازايۋى نەسيەگە باتقان حالىقتىڭ پروبلەماسىن ءىشىنارا شەشۋگە كومەكتەسەر ەدى دەپ ويلايمىز», دەيدى كانال ساراپشىلارى.
تاۋەلسىز قارجى ساراپشىسى اندرەي چەبوتارەۆ تە بۇل يدەيانى قولدايدى. دەگەنمەن قايشىلىقتى پىكىرى بار ەكەنىن دە جاسىرمايدى.
«جتسم-نى تومەندەتۋ راس, بانكتەردىڭ نەسيە بەرۋگە دەگەن ىنتاسىن تومەندەتەدى. دەمەك, ەكونوميكا تاعى دا باياۋلاي تۇسەدى دەگەن ءسوز. ەكىنشىدەن, نەسيە بويىنشا بانك تاراپىنان ماقۇلداۋدىڭ ازايۋى سالدارىنان ليتسەنزياسى جوق ويىنشىلار كولەڭكەلى نەسيە بەرۋ ءۇردىسىن ءورشىتۋى ىقتيمال», دەيدى ول.
بۇل كوزقاراسپەن RiskTakersKZ ساراپشىلارى كەلىسە قويمايدى. ولاردىڭ سوزىنە قاراعاندا, بىزدە تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ 55 پايىزدان استامى نەسيەگە يمپورتتالادى. ياعني شەتتەن ساتىپ الامىز. سوندىقتان نەسيە بەرۋدىڭ ازايۋى ەكونوميكانى باياۋلاتا قويمايدى.
«ەكونوميكا بويىنشا وقۋلىقتاردان بىلەتىنىمىزدەي, يمپورت ءوسىمى قىسقا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ىشكى جالپى ءونىمدى ء(ىجو) تومەندەتەدى. قايتالاما اسەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, نەسيە بەرۋدىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى باياۋلاۋ 0,1 پايىزدىق تارماقتان از بولادى. الايدا ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋى قاتتى بىلىنبەيدى. ءبىزدىڭ باعالاۋىمىز بويىنشا, تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر ءوسىمى كەلەر جىلى دا جالعاسادى. ال بانكتەردەن نەسيە الا الماعان ادامداردىڭ ليتسەنزياسىز ويىنشىلاردى جاعالاۋى تۋرالى تاۋەكەل قاشاندا بار جانە ونداي تاۋەكەل ۇنەمى بولعان. مىسالى, قازىردىڭ وزىندە بانكتەن تاۋى شاعىلىپ قايتقان تۇتىنۋشى ميكروقارجى ۇيىمدارىنا بارادى. ال ولاردىڭ تاۋەكەل-تابەتى تىم جوعارى ەكەنىن ءبارىمىز دە بىلەمىز. بىراق ونلاين نەسيە بەرۋگە تىيىم سالۋ جانە تولەم قابىلەتى تومەن ازاماتتارعا نەسيە بەرۋ مۇمكىندىگىن شەكتەۋ جايلى باستامالار كوتەرىلە باستادى», دەيدى RiskTakersKZ.
ارينە, بانكتەردىڭ ءبارى بىردەي ويلامايدى. ولارعا ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە تابىس كەرەك. كەپىلسىز نەسيە بويىنشا جتسم-نى 40 پايىزعا دەيىن تومەندەتىپ تاستاۋ ناپاقاسىن تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەن ايىرىپ وتىرعان قارجى ينستيتۋتتارىنا ۇناماۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى قىمباتشىلىق جاعدايىندا نەسيە كولەمىنىڭ ۇلكەن قارقىنمەن ءوسىپ بارا جاتقانىن دا كورىپ وتىرمىز. وتاندىق تۇتىنۋشىلارعا ەشتەڭە دە شەكتەۋ بولا الىپ جاتقان جوق. بازالىق ستاۆكا – 16 پايىز. ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتى ءارى قاراي جالعاسا بەرەدى. دەمەك, نەسيە جاقىن ارادا ارزاندامايدى دەگەن ءسوز.
«قازىر كوماندا ءبىزدىڭ بولجامدارىمىزدى قايتا جاڭارتۋ تۇرعىسىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. وسى بولجامدىق راۋندتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا دەرەكتەر مەن بىرقاتار ماكروەكونوميكالىق فاكتورعا سۇيەنە وتىرىپ, شەشىم قابىلدايمىز. قاجەتتىلىك تۋىنداسا, بازالىق مولشەرلەمەنى تاعى دا كوتەرۋگە ءازىرمىز. ول شەشىمدى 5 جەلتوقساندا جاريالايمىز. ءبىز قاشاندا شەشىم قابىلداردا نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق پارامەترلەر بويىنشا بولجامداردى, ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردى جانە باسقا دا فاكتورلاردى نازارعا الامىز. اقشا-كرەديت جاعدايلارىن كۇشەيتە وتىرىپ, ءبىز كەلەشەك كۇنگە كوبىرەك ءمان بەرەمىز. سەبەبى قازىرگى جوعارى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر تۇراقتاپ قالماۋى كەرەك», دەدى ع.ءپىرماتوۆ.
