ادەبيەت • 15 قاراشا, 2022

ترەيسي چي جانە «ءبىز ازات ەمەسپىز»

202 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىر رومان – ءبىر الەم. كەيدە ءبىر جاقسى كىتاپ ءبىر ۇلتتى, ءبىر مادەنيەتتى وزگەلەرگە تانىتىپ جاتادى. بۇل قا­زىرگى قالىپتاسقان قۇبى­لىس. جاپون جازۋشىسى ترەيسي ءچيدىڭ ء«بىز ازات ەمەسپىز» اتتى رومانى ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سو­عىس كەزىندە امەريكا قۇرا­ما شتاتتارىندا جاپ­پاي تۇرمەگە قامالىپ, تاع­دىرى تالقىعا تۇسكەن ەكىن­شى ۇرپاق جاپون-امەري­كالىق جاستاردىڭ ءومىرى­ن­ىڭ قالاي وزگەرگەنى, سان-فرانتسيسكوداعى جاپون­تاۋن قالاسىندا بىرگە وسكەن ون ءتورت ءجاسوسپىرىمنىڭ قو­عامعا كوزقاراسى تۋرالى شىعارما. ولار ءوزارا قايشىلىقتا بولسا دا, ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا ءومىر سۇرەدى.

ترەيسي چي جانە «ءبىز ازات ەمەسپىز»

جاپون تەكتى 100 000-نان استام ادام ءوز ۇيلەرىنەن قۋى­لىپ, قاڭىراپ بوس قالعان تۇر­مەگە قامالادى. وقيعا وسى تۇس­تان ءارى قاراي ءوربيدى. سولاردىڭ ىشىندە تۇرمە لاگەرىنە قامال­عان ون ءتورت دوستىڭ جانە ولار­دىڭ وتباسىلارىنىڭ باسىنان كەشكەن وقيعالارى كوزبەن كورگەندەي شىنايى باياندالادى. كىتاپتىڭ ءار تاراۋى ءارتۇرلى جاسوسپىرىمدەردىڭ كوزقاراسىن سيپاتتايدى, ولاردىڭ جاسى وسكەن سايىن, ۋاقىت العا جىلجىعان سايىن وقيعا حرونولوگيالىق تۇردە دامىپ وتىرادى. جازۋشى كەيبىر وقيعانىڭ ءبىر بولىگىن ايتۋ ارقىلى وزىندىك ەرەكشە ءادىس تابا بىلگەن. بۇل شىعارما New Yor Times-تىڭ بەستسەللەر كىتاپتارىنىڭ تىزىمىندە تۇر.

روماننىڭ  ءبىرىنشى بولى­مىن­دە جاسوسپىرىمدەر سان-فرانتسيس­كوداعى جاپانتاۋننىڭ ءبىر اۋدانىندا تۇرادى. كەيبىرەۋلەرىن اق ناسىلدىلەر قۋدالاپ, «ەلىڭە قايت» دەپ كەۋدەسىنەن يتەرەدى, سات­قىنسىڭدار دەپ ايىپتايدى. بۇل شىن مانىندە, باتىس قوعامىنداعى ەميگرانتتاردىڭ با­سىنان وتكىزگەن سان ءتۇرلى وقي­عا­لا­رى­نىڭ ءبىر پاراسى عانا دەرسىز.

الدىنان نەبىر قيىندىقتار كەزدەسسە دە, ارمانشىل جاس­تار كەرى قايتپايدى. العا جۇرە بەرەدى, ءومىردى ءارى قاراي جال­عاستىرادى. ءتىپتى ەشتەڭەدەن تاي­سالماي, كەيدە كوڭىل كوتەرۋ ءۇشىن سوفتبول جانە بەيسبول كوماندالارىن قۇرادى, جاقىن ماڭداعى قاۋىمداس كوماندالارمەن قارسى ويىندار وينادى. قالاي بولسا دا,  ولاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنەن امەريكاعا دەگەن ادالدىق مەنمۇندالايدى.

شىعارمانىڭ شىنايى دا ­نانىمدى سۋرەتتەلۋىنىڭ ءبىر سەبەبى اۆتور ترەيسي ءچيدىڭ كەي تۋىستارى دا سول لاگەردە قا­مالۋى بولسا كەرەك. شىن­دىقتان تىس­قارى ەشتەڭە جوق. ءبىز وتكەن داۋىردەگى تاريحي وقيعالاردى  بۇر­مالايتىن اق قاعازعا تۇسىرسەك, سونىڭ ءوزى تاريح ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك بولماق. ولاي بولماسا, وندا تاريحتىڭ قايتالانۋ زاڭدىلىقتارىن ءتۇسىنۋ قابى­لەتىمىزدى جوعالتامىز. بىراق شىن­دىق پەن تاريح قاتار جۇرسە, كوركەم شىعارمانىڭ وزەگى دە, وقىرمانعا بەرەرى دە مول بولارى داۋسىز.  ميننوۋ – وسى رومانداعى باستى كەيىپكەر. ول اينالاسىنداعى ءتۇرلى قوعامدىق قۇبىلىستارعا نازار سالىپ, ەرتەرەك ەسەيۋدى ويلايدى. بۇل امەريكا تاريحىنداعى قايعىلى كەزەڭنىڭ اسەرلى وقيعاسى.  

ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇل رومان توزىمدىلىك تۋرالى اڭگى­مەلەردىڭ جيىنتىعى. ادام بالا­سىنىڭ مىنا ومىردە مىڭدا­عان, ميلليونداعان كۇرەستەردە جەڭىپ بارىپ ازاتتىققا, ەركىن ومىر­گە, ءبارىمىز ىزدەپ جۇرگەن باقىت­قا قول جەتكىزەتىنىن ايتقىسى كەل­گەن تاماشا تۋىندىنىڭ ءبىرى دە وسى.

كىتاپتىڭ سوڭىندا اۆتور وسى شىعارماسى تۋرالى: «1942 جىلى پەرل-حاربور بومبالانعان­نان كەيىن امەريكا قۇراما شتات­تارىندا جاپوندارعا قارسى باسقاشا كوڭىل كۇي پايدا بولدى, مەنىڭ اتا-اجەم ۇيىنەن قۋىلىپ, ءجۇز مىڭنان استام جاپوندىق­تار قامالعان تۇرمە لاگەرىندە وتىرۋعا ءماجبۇر بولدى. ءاۋ باستان بۇل وقيعا مەنىڭ وتباسىما قاتىستى ەكەنىن ءبىلدىم, ويتكەنى بۇل تاريح – مەنىڭ تاريحىم», دەپ جازادى. جازۋشىنىڭ وسى سوزىنەن كەيىن ءبىز بۇل كىتاپتاعى وقيعانىڭ شىنايى ومىردە بول­عانىن, اۆتور ءوز وتباسىنىڭ باسىنان وتكەن اۋىر تاعدىردى رومان ەتىپ جازعانىن تۇسىندىك. ول بۇل رومانىن جازۋ ارقىلى اقش-تاعى جاپوندىقتاردىڭ قانداي قيىن كۇندەردى وتكىزگەنىن جاڭا ۇرپاققا تۇسىندىرگىسى كەلگەن سياقتى.

سوڭعى جاڭالىقتار