مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدا ەلىمىزدە وڭدەۋ ونەركاسىبىن 2025 جىلعا دەيىن 2 ەسە ارتتىرۋ تۋرالى تالاپ قويدى. سول تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعا بىلگەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەرى بيىل سالادا 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 80 پايىزدىق وسىمگە قول جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرى 2018 جىلى 171,8 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 306 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتقان. ال بيىلعى 9 ايدا 282,5 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 290 ملرد تەڭگەگە جەتۋ كوزدەلگەن. ارينە, بىلتىرعى كورسەتكىشكە قاراعاندا تومەندەۋ, بىراق تۇراقتى ءوسىم ساقتالىپ وتىر. سوڭعى ءۇش جىلدا اشىلعان بارلىق كاسىپورىن تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. تيىسىنشە ەڭبەكاقى دا ارتتى. ەگەر 2018 جىلى سالا ەڭبەككەرلەرىنىڭ ورتاشا تابىسى 120 مىڭ تەڭگە بولسا, قازىر 240 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن. وسى جىلداردا ەڭبەك ونىمدىلىگى دە 2,3 ەسە ارتقان. بۇل زاماناۋي قۇرال-جابدىقتاردى ىسكە قوسىپ, پايدالانۋ ارقىلى قول جەتكىزىلگەن تابىس. ارينە, مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان كومەك تە زور. سوڭعى ءۇش جىلدا اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن وڭدەيتىن ونەركاسىپتىك سالاعا 7,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە سۋبسيديا – 4,6 ملرد تەڭگە. سىرتتان تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى دە 2018 جىلعى 214 ملرد تەڭگەمەن سالىستىرعاندا بىلتىر 333,1 ملرد تەڭگەگە جەتتى, ال بيىلعى مەجە 380 ملرد تەڭگە بولىپ وتىر.
وسىدان ءۇش جىل بۇرىن وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ ءوڭىر ەكونوميكاسىن اگرارلىق-يندۋستريالدى باعىتقا بۇرۋ تۋرالى ايتقان-دى. بۇگىنگى جەتىستىكتەر سول باعىتتىڭ ناقتى ىسكە اسىرىلعانىنا كوز جەتكىزىپ وتىر.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بيىلعى 9 ايدا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن شىعارۋ بويىنشا رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى ورىنعا شىققان. ەندىگى ماقسات – وڭدەۋ سالاسى بويىنشا دا العا شىعۋ. «مامليۋت ۇن ۇكتىرۋ» كومبيناتى, «سۇلتان» ۇن-ماكارون ونىمدەرى» فابريكاسى, «كەسس», «دەز», «ۆيزاۆي كومپاني», «پەتروپاۆل نان كومبيناتى», «بوگاتىرسكي پرودۋكت» جانە ت.ب. الىپ كاسىپورىندار اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتتارىنان دايىن ونىمدەر شىعارۋدى 2018 جىلدان بەرى 1,6 ەسەگە ارتتىردى. ونىمدەرىنىڭ ساپاسى وتە جوعارى. ەلىمىزدە عانا ەمەس, جاقىن شەتەلدەردە دە سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر», دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن جانداربەك.
وبلىستىڭ تايىنشا اۋدانىندا «BioOperation» اتتى بيوەتانول شىعاراتىن زاۋىت 8 جىل بۇرىن ىسكە قوسىلعان. بىراق زاۋىت ۇزاق جىلدار بويى ءتۇرلى سەبەپپەن قۇلاشىن كەڭ جايا الماي, كىبىرتىكتەپ قالعان. قازىر زاۋىت بيوەتانول عانا ەمەس, گليۋتەن سياقتى الەمدىك رىنوكتا سۇرانىسقا يە ونىمدەر شىعارىپ, بەلگيا, ۇلىبريتانيا, اقش, نيدەرلاند سياقتى دامىعان ەلدەرگە ەكسپورتقا شىعارۋدا. سونىمەن قاتار ۇندىستانعا دا گليۋتەن ساتىپ وتىر. بيىلعى توعىز ايدا 12 ملرد تەڭگەنىڭ 15 مىڭ توننا بيوەتانولىن ەكسپورتقا شىعاردى. بۇل ەۋروپا ەلدەرى مەن اقش-تىڭ رەسەي ونىمدەرىن ساتىپ الۋعا سانكتسيا جاريالاۋىنىڭ سەبەبىنەن دە قول جەتىپ وتىرعان تابىس. الايدا ەۋروپالىقتارمەن كەلىسىم جۇرگىزۋ وڭاي بولعان جوق. مىسالى, زاۋىتتىڭ وتاندىق ينۆەستورى, KazFoodProducts كومپانيالار توبىنىڭ باسشىسى تالعاتبەك ءاليحاننىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بەلگيامەن بولعان كەلىسسوزدەر ءبىر جىلعا سوزىلىپ, مامىر ايىندا عانا شەشىمىن تاپقان.
بيوەتانول وتە كۇردەلى وندىرىستىك پروتسەستەر ناتيجەسىندە الىناتىن, ەكولوگيالىق تۇرعىدان وتە تازا, سوندىقتان دا الەمدىك رىنوكتا ۇلكەن سۇرانىسقا يە ءونىم. اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆيكتور سيۆولاپتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازاقستاننىڭ وسى ءونىمدى شىعارۋعا مۇمكىندىگى جوعارى. بۇل ءونىمدى سىرتقا شىعارۋعا سالالىق مينيسترلىك قانا ەمەس, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى دە قولدان كەلگەن كومەگىن جاساۋى كەرەك. مىنە, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى وسى ءونىمدى ەكسپورتتاۋعا قول جەتكىزىپ وتىر. بۇل – ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك. قازىر كاسىپورىندا 600-دەن استام ادام ەڭبەك ەتەدى.
BioOperations زاۋىتىمەن قاتار كراحمال, شروت, گليۋتەن, جەمازىق شىعاراتىن «تايىنشا ماي» جانە «Kazmeal» سياقتى زاۋىتتار دا ءوز ونىمدەرىمەن تانىمال. «Kazmeal» زاۋىتى عابيت مۇسىرەپوۆ اۋدانىندا اشىلدى. بۇل – جەمازىق شىعاراتىن ۇلكەن زاۋىت. ونىڭ ونىمدەرى قىتايعا شىعارىلادى. ازىرگە 5,1 ملرد تەڭگەنىڭ 48 مىڭ توننا ءونىمى شىعارىلعان. وندا قازىر 84 ادام جۇمىس ىستەيدى. ال «تايىنشا ماي» جشس جىلىنا 300 مىڭ توننا مايلى داقىلداردى وڭدەيدى. زاۋىتتى جاڭارتۋ ءۇشىن 6,2 ملرد تەڭگە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ءجۇز شاقتى ادام ەڭبەك ەتەتىن بۇل زاۋىتتىڭ ءونىمى دە قىتايعا شىعارىلادى.
پەتروپاۆل قالاسىنداعى «ماسلو دەل» كومپانياسىنىڭ زاۋىتى 2004 جىلى اشىلعان. وندا سارى ماي, پاستەرلەنگەن ءسۇت, قايماق, قاتىق جانە اشىتىلعان ءسۇت ونىمدەرى شىعارىلادى. زاۋىت جىلىنا 66 مىڭ توننا شيكى ءسۇت وڭدەيدى. وبلىستىڭ سيىر ساۋىنىمەن اينالىساتىن شارۋاشىلىقتارىنىڭ 70 پايىزى ونىمدەرىن وسى زاۋىتقا بەرەدى. بىلتىر وسى زاۋىتتىڭ اۋماعىنداعى قولدانىلماي تۇرعان الاڭىنا ماي ەكستراكتسيالاۋ زاۋىتى سالىندى. ونىڭ ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزى شەتەلگە شىعارۋعا باعىتتالعان. قازىر زاۋىت جىلدىق ءسۇت وڭدەۋ قۋاتىن 119 مىڭ تونناعا جەتكىزدى. قوسىمشا 85 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى – 4,5 ملرد تەڭگە. الداعى كەزەڭدە ونىڭ قۋاتى ەكى ەسەگە دەيىن ارتىپ, جىلىنا 273 مىڭ توننا ءسۇت وڭدەيدى دەپ مەجەلەنىپ وتىر. سوندا بۇل زاۋىتتا بارلىعى 600-دەي ادام جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
ايتا كەتەتىن جايت, بيىل ماۋسىم ايىندا ونىمدەرى «يمپەريا سىرا» برەندىمەن بەلگىلى بولىپ جۇرگەن «ەۆرازيان ميلك» كومپانياسى پەتروپاۆلدىڭ ەسكىرگەن «مولسويۋز» زاۋىتىن ساتىپ الدى. قازىر ونى جاڭالاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 13 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. قازىردىڭ وزىندە وندا 300-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. وسى كۇندەرى پەتروپاۆلدىڭ ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرىندەگى قاتتى ىرىمشىكتىڭ باعاسى وتە قىمبات. ونىڭ قىمباتتاۋ سەبەبىن قۇرال-جابدىقتار مەن قوسالقى بولشەكتەردىڭ قىمباتتاۋىمەن تۇسىندىرەدى. «ەۆرازيان ميلك» كومپانياسىنىڭ جاڭا زاۋىتى ىسكە قوسىلعاننان بەرى وبلىس تۇرعىندارى ىرىمشىكتىڭ جانە باسقا دا ءسۇت ونىمدەرىنىڭ باعاسى تۇراقتانار دەگەن ۇمىتتە. بيىل ايماقتاعى ىرىمشىك شىعاراتىن 9 كاسىپورىن 1 811 توننا ىرىمشىك شىعارعان. سونىمەن قاتار بيىل ايىرتاۋ اۋدانىندا دا «تەزيس» جشس ىرىمشىك دايىنداۋ زاۋىتىن ىسكە قوستى. ەندى ىرىمشىك جاساۋ كولەمى وبلىستا ءتىپتى ارتا تۇسەدى. داۋرەن جانداربەكوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بيىل 9 ايدا ازىق-ت ۇلىك دايىنداۋ كاسىپورىندارى بارلىعى 157,8 ملرد تەڭگەنىڭ دايىن ونىمدەرىن شىعارعان. سونىڭ 30 پايىزى نەمەسە 44 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى جاڭا ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ ۇلەسىندە.
سونىمەن قاتار وبلىس باسشىلىعى قازىر جەمىس, كارتوپ جانە باسقا دا كوكونىستەردى ساقتاۋ, تاسىمالداۋ لوگيستيكاسىن دامىتۋ ىسىنە دە قاتتى كوڭىل بولەدى. 2019 جىلى كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىعى سالىنعان ەدى. بۇل قازىر جەتىلدىرىلىپ, وبلىس حالقىنىڭ كارتوپ, ءسابىز, قيار, قىرىققابات دەگەن سۇرانىسىن قىس ماۋسىمىندا بۇلدىرمەي ساقتاپ, ساۋداعا ۇسىنا الادى. قالا تۇبىندەگى قىزىلجار اۋدانىنداعى «اگروس» شارۋا قوجالىعى وسى كاسىپتى جالعاستىرىپ, 5 مىڭ توننا كوكونىس ساقتايتىن قويما سالۋدى كوزدەپ وتىر. مۇنداي جوبانى ىسكە اسىرۋعا مەملەكەت تاراپىنان ينۆەستيتسيا قۇيۋ قاراستىرىلعان.
قورىتا ايتقاندا, قازىر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى الەۋمەتتىك-ماڭىزى بار دەپ سانالاتىن 19 تاماق ءونىمىنىڭ 15 ءتۇرىن وڭىردە ءوندىرىپ, ساقتاي الادى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
