سالتانات تۇرسىنبەكوۆا دەگەن كىم؟
سالتانات تۇرسىنبەكوۆا – ەكى بالانىڭ اناسى ءارى اياۋلى اجە. اۋىلدا قاراپايىم كوپبالالى وتباسىندا دۇنيەگە كەلىپ, تاربيەلەنگەن. كاسىبي ەڭبەك جولىن مەكتەپتە تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ باستاعان. 5 جىل ءبىلىم وشاعىندا شاكىرت تاربيەلەپ, سىنىپ جەتەكشىسى دە بولعان. ۋاقىت وتە كەلە ءوز مانسابىنىڭ باعىتىن وزگەرتىپ, كاسىبي مامان رەتىندە ءوسىپ-ورلەپ, وتباسىن اسىراپ, قوعامدى جاقسى جاققا وزگەرتكىسى كەلەتىن قازاقستاندىق كوپتەگەن ايەلگە ۇلگى بولا ءبىلدى.
ول 20 جىلدان استام مەملەكەتتىك قىزمەتتە, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىندە, جوعارعى سوتتا جانە باس پروكۋراتۋرادا قىزمەت اتقاردى. مانساپ جولىنداعى 10 جىلىن باسشىلىق لاۋازىمدارعا ارنادى. ەلىمىزدىڭ بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگانىنىڭ كادر ساياساتىن ازىرلەۋگە اتسالىستى, باس پروكۋراتۋرا جانىنداعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اكادەمياسىن, رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرىندە وقۋ-ادىستەمەلىك جۇمىستار جانە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ورتالىقتارىن قۇرۋعا باستاماشى بولدى.
سالتانات تۇرسىنبەكوۆانىڭ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىمەن اينالىسقانىنا 5 جىلدان استى. ول سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ەڭ كوپ تالقىلاناتىن جانە رەزونانستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەسۋدەگى كوپ جىلعى قاجىرلى ەڭبەگىمەن تانىمال.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەس: ەل ىشىندە اتقارىلعان جۇمىستار
سالتانات تۇرسىنبەكوۆا مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءجۇرىپ «وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقسىز قازاقستان» جوباسىن ازىرلەدى. جوبا بويىنشا قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, داعدارىس ورتالىقتارىندا, بالالار مەن قارتتار ۇيلەرىندە, ايەلدەر كولونياسىندا, ەلىمىزدىڭ ەڭ شالعاي اۋىلدارىندا بولدى. سوندىقتان دا ول قوعامدى الاڭداتاتىن ماسەلەلەردى وتە جاقسى بىلەدى.
سونىڭ ناتيجەسىندە شىمكەنتتە اكىمدىك جانىنان وتباسى, بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر ءىسى ءبولىمى, سونداي-اق وتباسىلىق جانجالدارعا ارنالعان مەديتسينالىق پسيحوكوررەكتسيالىق ورتالىق قۇرىلدى. بۇعان قوسا, 17 اۋىل مەن شاعىن قالادا وتباسىن قولداۋ قىزمەتى اشىلدى.
ۇكىمەت «تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقسىز قازاقستان» جوباسىنىڭ يدەياسىن قولدادى جانە بۇل باستاما قازىر ەلوردا مەن ءتورت وبلىستا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بولاشاقتا وزگە دە وڭىرلەردە وسىنداي ورتالىقتاردىڭ قىزمەتىن جولعا قويۋ جوسپارلانعان.
س.تۇرسىنبەكوۆانىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى تاعى ءبىر باعىتى – ءوزىن-ءوزى قورعايمىن دەپ تەمىر تورعا توعىتىلعان ايەلدەرگە قۇقىقتىق كومەك كورسەتىپ, قولداۋ ءبىلدىرۋ.
حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالۋى
سالتانات تۇرسىنبەكوۆا قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن حالىقارالىق ۇيىمدارداعى ارىپتەستەرىمەن تىعىز بايلانىس ورناتتى, سونداي-اق شەتەلدەردەگى جيىنداردا قازاقستاننىڭ اتىنان ءسوز سويلەپ, ءتۇرلى باستاما كوتەرىپ ءجۇر.
سالتانات تۇرسىنبەكوۆانىڭ «تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقسىز قازاقستان» جوباسىن بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى قۇرىلىمدارى زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەسۋدىڭ ءتيىمدى ۇلتتىق ستراتەگيالاردىڭ ءبىرى رەتىندە مويىندادى.
2019 جىلى جەنەۆادا بۇۇ-نىڭ ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋشىلىكتى جويۋ كوميتەتىندە س.تۇرسىنبەكوۆا قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىندا «قازاقستانداعى ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋشىلىكتىڭ بارلىق نىساندارىن جويۋ» تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ ورىندالۋى تۋرالى باياندامانى قورعاۋعا قاتىستى. سول جىلى بۇۇ-نىڭ ايەلدەرگە ارنالعان گرانتى اياسىندا ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن جانە ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيامەن بىرلەسىپ, ۇسىنىمدار الۋ بويىنشا جۇمىستى ۇيلەستىردى. مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ, زورلىق-زومبىلىقتان زارداپ شەككەن ايەلدەر مەن قىزداردى وڭالتۋ جانە رەينتەگراتسيالاۋ جونىندەگى ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارىنا بەلسەنە اتسالىستى.
2022 جىلعى سايلاۋدا پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە ۇسىنىلسا دا سالتانات تۇرسىنبەكوۆا ءوز باعىتىنان تايعان جوق, سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدى بولىگىن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەسۋگە جانە ايەلدەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن جاقسارتىپ, قوعامداعى ورنىن ايقىنداۋعا ارناپ وتىر.
«مەن پرەزيدەنت بولسام دا, بولماسام دا, ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى جالعاستىرا بەرەمىن. ويتكەنى بۇل – مەنىڭ ومىرلىك ميسسيام. كەز كەلگەن قازاق ايەلىنىڭ ءبىلىم الۋعا, دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا, مانساپ قۇرۋعا, ۇرىپ-سوعۋسىز, قورلاۋسىز قالىپتى ءومىر سۇرۋگە قۇقىعى بار. ەگەر ادامدار مەنى وسى رولگە لايىقتى ۇمىتكەر دەپ ەسەپتەسە, مەن قازاقستاندا وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتى تۇبەگەيلى جويامىن. مەن ءومىردىڭ بارلىق قيىنشىلىعىن كورگەن قازاق ايەلدەرىنە بەرگەن ۋادەمدى ورىندايمىن», دەيدى ول.
ۇمىتكەر ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا قازاقستاندا كوپتەن بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان ماڭىزدى رەفورمالاردى ۇسىندى. مىسالى, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەس سالاسىنداعى جاڭا زاڭنامانى ازىرلەۋ جانە قابىلداۋ, دەنساۋلىققا قاساقانا جەڭىل زيان كەلتىرۋ جانە ۇرىپ-سوعۋ تۇرىندەگى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن زاڭنامانى قاتايتۋ (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنەن قر اقبتك-گە اۋىستىرۋ), ايەلدەردىڭ زەينەتكەرلىك جاسىن 58-گە دەيىن تومەندەتۋ, ەڭ تومەنگى جالاقى مەن كۇنكورىس دەڭگەيىن (زەينەتاقى جيناقتارى, جاردەماقىلار مەن شاكىرتاقىلار) ۇلعايتۋ, كوپبالالى وتباسىلار مەن قيىن ومىرلىك جاعدايداعى وتباسىلاردىڭ قارىزدارىن كەشىرۋ جانە تولىق ەمەس وتباسىلاردىڭ مارتەبەسىن زاڭمەن بەكىتۋ سياقتى بىرقاتار ماڭىزدى باستامانى ۇسىنىپ وتىر.
«مەن ايەلدەرىمىزدىڭ جىلاعانىن قالامايمىن. ولاردىڭ قيىندىقسىز ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن بار كۇشىمدى سالامىن», دەپ قوستى ول.
سالتانات تۇرسىنبەكوۆا قۇقىق قورعاۋشى ايەلدەردى ءۇمىت ۇزبەۋگە, بەرىلمەۋگە – وزدەرى جانە بالالارى ءۇشىن سوڭىنا دەيىن كۇرەسۋگە شاقىرىپ, ءوز ومىرىنەن مىسال كەلتىردى:
ء«بىزدىڭ ءبارىمىز دە سابىرىمىزدى شىڭداۋ ءۇشىن ومىرلىك سىناقتاردان وتەمىز. مەن استاناعا 1999 جىلى كەلىپ, ەكى بالاممەن ءجۇرىپ, 15 شاقتى جالدامالى پاتەر اۋىستىردىم. وتە كوپ جۇمىس ىستەدىم. كوز جاسىم دا توگىلدى, رەنىش تە بولدى. بىراق ءسىز باسىڭىزعا تۇسكەن سىناقتى بولاشاققا قادام رەتىندە قابىلداساڭىز, كۇش-جىگەرىڭىز ارتا تۇسەدى. مەنى ەشكىم جوعارىلاتپادى, «اعا-كوكە» دە, «تامىر-تانىس» تا قولىمنان جەتەكتەگەن جوق. ماعان كەي ارىپتەسىمنىڭ «كەت!» دەگەن كەزى دە بولدى. ءبارىن تاستاي سالىپ كەتە سالۋىما دا بولار ەدى, بىراق مەن ونىڭ ورنىنا, جۇمىسقا جۇرتتىڭ بارىنەن بۇرىن كەلىپ, ءتۇن جارىمعا دەيىن ەڭبەك ەتتىم. ءوز جۇمىسىمدى جاقسى ءبىلدىم. كوماندادا 10 ادام بولسا, مەن ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ فۋنكتسيالارىن بىلەتىنمىن جانە كەز كەلگەن مامان ءۇشىن جۇمىس ىستەي الاتىنمىن. وسىلايشا, تەك ەڭبەك پەن كۇرەس ارقىلى ءبىز كوزدەگەن ماقساتىمىزعا قول جەتكىزە الامىز. بۇگىن مەن – پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەرمىن. 1999 جىلى بىرەۋ ماعان كەلەشەگىڭ وسىلاي بولادى دەپ ايتسا, مەن وعان سەنبەس ەدىم», دەيدى ول.
انەل ابۋلحايروۆا
پرەزيدەنتتىككە كانديدات س.پ.تۇرسىنبەكوۆانىڭ سايلاۋ قورىنان تولەندى.
