مۇنداي وسىمگە اسەر ەتكەن باستى سەبەپ – ينۆەستيتسيانىڭ مولىنان سالىنا باستاۋى. جىل باسىنان بەرى ونەركاسىپتىڭ وسى تۇرىنە 3 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. بۇل بىلتىرعى 8 ايمەن سالىستىرعاندا 63 پايىزعا كوپ. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ينۆەستيتسيا جاڭا جوبالارمەن جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان. ماسەلەن, بيىل شىمكەنت قالاسىندا جيھاز وندىرەتىن «Mega Smart B2B» جشس ىسكە قوسىلسا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا «ساپا ينۆەست پليۋس» جشس جيھاز ونەركاسىبى ءۇشىن شيكىزات كومپونەنتتەرىن شىعارۋ كاسىپورنى پايدالانۋعا بەرىلدى.
«وڭىرلەر اراسىندا جيھاز ونىمدەرىن شىعارۋ بويىنشا جەتەكشى ورىندى الماتى قالاسى الادى. مەگاپوليستە جيھاز ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 13,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. شاھار اۋماعىندا وسى سالاداعى بارلىق جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ 30 پايىزى شوعىرلانعان. سونداي-اق جيھاز ءوندىرىسى بويىنشا كوشباسشىلار قاتارىندا الماتى (3,5 ملرد تەڭگە), قاراعاندى (3,4 ملرد تەڭگە) جانە پاۆلودار (3,4 ملرد تەڭگە) وبلىستارى كىرەدى», دەلىنگەن مينيسترلىك حابارلاماسىندا.
ەلىمىزدە جيھاز ونىمدەرىن تۇتىنۋ نارىعى وتكەن جىلى 221 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ساراپشىلار حالىق سانىنىڭ ءوسۋى, كوشى-قون, كىرىستىڭ ۇلعايۋى, ينفراقۇرىلىمنىڭ كەڭەيۋى, سونداي-اق جاڭا تۇرعىن ءۇي جوبالارى مەن كوممەرتسيالىق ءۇي-جايلار قۇرىلىسىنىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن جيھاز ونىمدەرىن الەمدىك تۇتىنۋدىڭ تۇراقتى ءوسۋىن بولجايدى. بۇل رەتتە ۆەدومستۆو جيھاز ونىمدەرىن ءوندىرۋدىڭ قوسىمشا وسۋىنە ىقپال ەتەتىن فاكتور رەتىندە – 2023 جىلدىڭ شىلدەسىندە بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى ءۇشىن وفيستىك جيھاز ساتىپ الۋعا موراتوري مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىن اتاپ وتكەن. دەگەنمەن ازىرگە شەكتەۋ كۇشىن جويعان جوق.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ 28 قازانداعى مالىمەتىنشە, كەڭسەدەگى اعاش جيھازداردى ءوندىرۋ 10,1 پايىزعا ازايىپ, 173 307 بىرلىكتى قۇراعان. قازاقستاندا نەگىزىنەن اسحانا مەن قوناقۇيلەر ءۇشىن اعاش جيھازدار, ءاسۇي جيھازى, جاتىن بولمە گارنيتۋرى, ورىندىقتار مەن ۇستەلدەر, سونداي-اق مەتالل جابىندى ارنايى جيھازدار دايىندالادى. ءوندىرىستىڭ ەڭ ۇلكەن ءوسىمىن ورىندىققا ارنالعان مەتالل جاقتاۋى بار جيھاز سەگمەنتى كورسەتكەن (9,8 پايىزعا وسكەن) – توعىز ايدا 869 128 بىرلىك ءونىم ءوندىرىلىپتى. سونداي-اق ءاسۇي جيھازىنا دا سۇرانىس بار (72 991 بىرلىك, +8,8 پايىز).
ءوندىرىستىڭ ادىمىن اشتىرماي تۇرعان باستى سەبەپ شيكىزات جەتىسپەۋشىلىگى ەكەنىن جوعارىدا ايتتىق. بۇعان دەيىن قازاقستان اعاشتى رەسەيدەن ساتىپ الىپ كەلگەن. ەندى گەوساياسي احۋالدىڭ كۇردەلەنۋىنە بايلانىستى يمپورت ماسەلەسى دە قيىنداي ءتۇستى. جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى قانات يبراەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن ءبىر تەكشە مەتر تاسىمال قۇنى شامامەن 3-3,5 مىڭ تەڭگە بولسا, ەندى ونىڭ قۇنى 12 مىڭعا دەيىن جەتكەن. وزىندىك قۇن ىشىندەگى لوگيستيكانىڭ شىعىنى 40 پايىزدى الىپ تۇر.
«رەسەيدەن تاسىمالداپ كەلگەن ماتەريالداردىڭ وزىندىك قۇنى قىمبات بولىپ تۇر. بىرنەشە پوزيتسيا بويىنشا تاعى دا قىمباتتاۋ بولادى. شامامەن باعا 20-25 پايىزعا وسەدى», دەيدى «Mega Smart» جشس تەحنيكالىق دەپارتامەنتىنىڭ جەتەكشىسى رۋسلان تۇرماحانوۆ.
جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى قاۋىمداستىعىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءوندىرىس ورىندارى شيكىزاتتى ەكى ايدان استام ۋاقىت بويى كۇتۋگە ءماجبۇر. سونىڭ سالدارىنان ەلدەگى كەڭسە جيھازدارىن ءوندىرۋ كولەمى 10 پايىزعا تومەندەگەن. بارا-بارا جاعداي ءتىپتى كۇردەلەنۋى ىقتيمال. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, وسىعان دەيىن ەلىمىزدە شيكىزات وندىرەتىن زاۋىت اشۋ جوسپارلانعان, الايدا شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن ورتاق مامىلە تابىلماعان.
«الەمدەگى جاعداي دا اسەر ەتتى, ونىڭ ۇستىنە شەتەلدىك ينۆەستورلار دا باس تارتتى. بىزدە شامامەن 2-2,5 ملن تەكشە مەتر ورمان بار, ونى ىسكەرلىك اينالىمدا پايدالانۋعا, اعاش جاساۋعا نەمەسە وڭدەۋگە جىبەرۋگە بولادى», دەيدى قاۋىمداستىق باسشىسى.
شيكىزات بىزگە رەسەيدەن عانا ەمەس, ەۋروپا ەلدەرىنەن جانە بەلارۋس پەن قىتايدان دا اكەلىنەدى. ەگەر يمپورت كولەمى ارتسا, ونسىز دا قالت-قۇلت ەتىپ تۇرعان وتاندىق ءوندىرىس ءبىرجولا قۇلدىراۋى ىقتيمال.
«ادامداردىڭ جيھازعا قاراۋعا مۇرشاسى جوق. قۇرىلىستىڭ بەلسەندى ءجۇرىپ جاتقانىنا قاراماستان. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا دا قىزىعۋشىلىق تومەندەۋدە. ەڭ قيىنى, مەملەكەت ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى قولداۋدىڭ ورنىنا, ەلدە ءالى كۇنگە كەڭسە جيھازدارىن ساتىپ الۋعا سالىنعان تىيىم كۇشىن جويماي تۇر. سالا ءۇشىن سۇرانىس كەرەك. تىم قۇرىعاندا, كەيىنگە قالدىرىلعان جاساندى سۇرانىس. سونىمەن قاتار رەسەيمەن شەكارالاس ايماقتارداعى ونداعان اعاش كەسەتىن زاۋىتتار جابىلۋ الدىندا تۇر. ول جاقتا وڭدەلمەگەن ماتەريالدى تاسۋعا تىيىم سالىنىپ, دايىن ءونىم ەكسپورتىنا كوبىرەك ءمان بەرىلە باستادى. سونىڭ سالدارىنان جۇزدەگەن قازاقستاندىق جۇمىسسىز قالۋى ىقتيمال. قوستاناي وبلىسىنان بىزگە شاعىم كەلىپ ءتۇستى. 300 كولىك جۇرگىزۋشىسى وسى سالادا جۇمىس ىستەگەن. بۇل تەك جۇرگىزۋشىلەر عانا. 300 كاماز قاڭتارىلىپ تۇر. بۇعان اعاش كەسەتىن زاۋىتتارداعى ادامداردى قوسىڭىز. ونداي زاۋىتتارداعى ورتاشا ادام سانى 20-25 بولادى. قازىر كوبى جابىلىپ جاتىر. شىعىس قازاقستاندا دا جاعداي وسىنداي», دەيدى ق.يبراەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, وزىمىزدە شيكىزات دايىندايتىن زاۋىتتار اشۋعا بولادى. بىراق استارى تەرەڭ «بىراقتار» الدان وراعىتىپ شىعا بەرەدى.
ء«وندىرىس دەگەنىمىز – تولىققاندى كەشەن, ول ءۇشىن شيكىزات قورى مول بولۋعا ءتيىس. ءبىز بولساق ورمان شارۋاشىلىعى بويىنشا كوپ مۇمكىندىكتى قولدان سۋسىتىپ وتىرمىز. بىزدە 1,5-2 ملن تەكشە مەتر كولەمىندە سانيتارلىق اعاش كەسۋگە جانە ودان 600-700 تەكشە مەتر پليتا ماتەريالىن جاساۋعا بولادى. ونىڭ جارتىسى تومەنگى سورت بولسىن دەلىك, سونىڭ وزىندە 300-400 تەكشە مەتر جىلدىق ىشكى تۇتىنۋ كولەمىنىڭ 30-40 پايىزىن جابۋعا جەتكىلىكتى بولار ەدى. ءبارىن دە ىستەۋگە بولادى, بىراق ول ءۇشىن مەملەكەتتىڭ قولداۋى قاجەت. تيىسىنشە, ءبىزدىڭ باستى ساتىپ الۋشىمىز دا – مەملەكەت. وسىعان دەيىن ادامدار قىمبات جيھازعا مولىنان تاپسىرىس بەرىپ كەلسە, قازىر تاپسىرىس كۇرت ازايعان. كليەنتتەر الدەقايدا ارزان, دايىن جيھازداردى تاڭداي باستادى», دەيدى قاۋىمداستىق باسشىسى.
ءوندىرىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ايتۋىنشا, سالانى وندىرۋشىلەر مۇددەسىن ەسكەرە وتىرىپ دامىتۋعا بولادى. ول ءۇشىن سالالىق قوسىمشا قۇن سالىعى ستاۆكاسىن زاڭ ارقىلى تومەندەتسە, جيھاز بيزنەسىن نەسيەلەۋ كەزىندە پرەفەرەنتسيالار جاسالسا دەگەن ۇسىنىستار ايتىلدى. ال يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى 2023 جىلى جيھاز ءوندىرىسى بويىنشا ءتورت ءىرى جوبا ىسكە قوسىلاتىنىن حابارلادى. قازىر كاسىپورىندار قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, قۇرىلعىلار ساتىپ الىپ جاتقان كورىنەدى. 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەت تاعى 12 جوبانى ىسكە اسىرۋدى كوزدەپ وتىر.
ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
