سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
نەگىزى, كەز كەلگەن ەلدە عىلىمنىڭ دامۋىنا نەگىزگى 4 فاكتور اسەر ەتەدى. ياعني عىلىمدى ورىستەتۋ ءۇشىن سالانىڭ كادرلىق الەۋەتىن, قارجىلاندىرۋ كولەمىن, ناقتى سەكتورمەن بايلانىسىن جانە عىلىمدى اكىمشىلەندىرۋ ساپاسىن جەتىلدىرگەن ءلازىم. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى دە عىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن جوبا-جوسپارىندا وسى قاعيدانى قاپەرگە الىپ وتىر.
«وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قولداۋىمەن سوڭعى جىلدارى عىلىم سالاسىندا ايتارلىقتاي وزگەرىستەر بولدى. عىلىمدى دامىتۋ باعىتىندا باعدارلامالىق قۇجاتتار بەكىتىلىپ, قاجەتتى رەسۋرستارمەن قامتىلدى. وسى باعدارلامالاردىڭ شەڭبەرىندە ەلدەگى عالىمداردىڭ سانىن كوبەيتۋ, عىلىمي ەكوجۇيەنى نىعايتۋ, عىلىمنىڭ ەكونوميكاعا ۇلەسىن ارتتىرۋ جانە عىلىمدى باسقارۋدى جەتىلدىرۋ كوزدەلگەن. ەڭ اۋەلى عىلىمدى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى وزگەردى. جالپى, كەيىنگى ءۇش جىلدا عىلىمدى قارجىلاندىرۋ 70 پايىزعا ارتتى. بۇرىن گرانتتىق جانە نىسانالى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان كونكۋرس ءۇش جىلدا ءبىر ۇيىمداستىرىلسا, قازىر جىل سايىن وتەدى. ەندى وتاندىق عالىمدار ءۇشىن گرانتتىڭ جاڭا تۇرلەرى ەنگىزىلەدى. بۇل جاس عالىمدارعا, كوللابوراتسياعا ارنالعان قىسقا مەرزىمدى جانە جەكە گرانتتار. ال نىسانالى قارجىلاندىرۋ ناقتى عىلىمي تەحنيكالىق مىندەتتەردى شەشۋگە عانا بولىنەدى», دەيدى كوميتەت توراعاسى.
قازىر ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس شەشىمىنىڭ وبەكتيۆتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان اپەللياتسيالىق كوميسسيا كونكۋرستىق راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ بويىنشا بىرقاتار ۇيلەسىمدى شارۋانى ىسكە اسىرعان. ياعني مينيسترلىك عالىمداردىڭ كادرلىق جانە عىلىمي الەۋەتىن نىعايتۋعا ەرەكشە دەن قويىپ وتىر. وسى تۇستا عالىمدارعا قولداۋ كورسەتىپ, عىلىمنىڭ دامۋىنا جان-جاقتى ىقپال ەتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – جىل سايىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرستارىن ءوز دەڭگەيىندە وتكىزۋ ەكەنى بەلگىلى. عىلىمعا بولىنەتىن قارجىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋ دا ماڭىزدى. سەبەبى ەلدە 22 مىڭنان استام عىلىمي كادر بولسا, ونىڭ 36 پايىزىن 35 جاسقا دەيىنگى جاستار قۇرايدى.
«2017-2018 جىلدارى ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەر جۇمىسىندا ۇلكەن سىن بولدى. شەشىمدەر جاسىرىن تۇردە جابىق قابىلداناتىن. قازىر ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستەر جۇمىسىنىڭ فورماتى وزگەردى. جەتەكشى عالىمدار تاڭدالىپ, كەڭەس قۇرامى 85 پايىزعا جاڭارتىلدى. كەڭەس وتىرىستارىنىڭ مىندەتى, ونلاين ترانسلياتسيالارى ناقتى كريتەريلەر ارقىلى جوبالاردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا اشىق داۋىس بەرۋ ەنگىزىلدى. قازىر قارجىلاندىرۋ جانە ودان باس تارتۋ تۋرالى شەشىمدى عالىمداردىڭ وزدەرى قابىلدايدى. كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ەتيكالىق كودەكسى قابىلداندى. ونى بۇزۋ كەڭەستەن شىعۋعا نەگىز بولادى», دەيدى عىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى.
2020-2022 جىلدارى جاس عالىمداردىڭ ءبىر عانا كونكۋرسى بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋگە بولىنگەن گرانتتىق قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كولەمى – 9 ملرد تەڭگە. ال بىلتىر مينيسترلىك جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كولەمى مەن ىسكە اسىرۋ مەرزىمى ءارتۇرلى گرانتتارعا بەس كونكۋرس جاريالاعان. ءاربىر جۇمىستى قارجىلاندىرۋ جوبانىڭ تالاپتارىنا جانە جوبا شەڭبەرىندە جۇرگىزىلەتىن زەرتتەۋلەردىڭ اۋقىمىنا بايلانىستى بەلگىلەنەدى. ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا د.احمەد-زاكي مينيسترلىكتىڭ باستاماسىمەن ىسكە اساتىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرسىنىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان جوسپارىنا توقتالدى.
«2025 جىلعا دەيىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ بويىنشا ءۇش جوبا ازىرلەنگەن. ءۇش كونكۋرستىڭ جالپى بيۋدجەتى 86 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە عىلىم جولىنداعى جاستارعا قولداۋ كورسەتۋگە باسىمدىق بەرىلگەن. مىسالى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جىلىنا مىڭ گرانت دوكتورانتۋراعا ءبولىنىپ وتىر. ۇلتتىق جوبادا عالىمداردىڭ سانىن ءبىر جارىم ەسە, ناقتىراق ايتساق 34 مىڭعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن. سول سەكىلدى جاستاردىڭ ۇلەسىن 50 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر», دەدى ول.
ۆەدومستۆو گرانت كونكۋرستارىن بيىل وتكىزىپ, عالىمداردىڭ جوباعا جىل باسىندا كىرىسۋىنە جاعداي جاساۋدى ويلاستىرىپ وتىر. ويتكەنى عالىمدار ۇلتتىق عىلىمي كەڭەستىڭ شەشىمىن الامىن دەگەنشە ايعا جۋىق كۇتەدى. قۋانتاتىنى, بيىل مينيسترلىكتەن عىلىم قۋعان جاستارعا كوبىرەك كوڭىل بولىنۋدە. ال گرانت – عىلىم جولىندا جاڭالىق اشۋدى كوزدەگەن ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتارعا تاپتىرماس مۇمكىندىك.
ساندىبەك ءاسانالى,
«Egemen Qazaqstan»
