كوميسسيا قولعا العان جۇمىستار بارىسىندا ءبىز الماتى, تالدىقورعان, تاراز, سەمەي قالالارىندا قاماۋدا وتىرعان ازاماتتارمەن كەزدەسىپ, تىلدەسىپ, قۇجاتتارىن قاراپ, ءبىراز زەرتتەپ-زەردەلەدىك. وقيعا كەزىندە الاڭعا شىققانداردىڭ ءبىرازى قولحاتپەن بوساتىلدى نەمەسە ۇيقاماققا اۋىستى, وسىلايشا, 500-گە تارتا ادامنىڭ قاماۋدان شىعۋىنا ىقپال ەتتىك.
وسىنداي جۇمىستار كەزىندە ءبىز قاڭتار وقيعالارى كەزىندە الاڭعا, كوشەگە قىزىق كورىپ شىققاندار مەن وزدەرىنىڭ ازاماتتىق پىكىرىن ايتىپ, بەيبىت شەرۋگە شىقتىم دەپ بارعان ازاماتتاردىڭ وتە كوپ ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. ەشقانداي قىلمىستىق ويى بولماعان ازاماتتاردىڭ قوساق اراسىندا كەتىپ قالۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىندىك. بۇدان بولەك, الكوگول ونىمدەرىن, شىلىم سەكىلدى مايدا-شۇيدە زاتتار ۇرلاپ, ۇستالعان جاس جىگىتتەر وتە كوپ بولدى. ولاردىڭ ىشىندە كىمنىڭ اق, كىمنىڭ جازىقتى ەكەنىن ءدوپ باسىپ تانۋ دا اماناتتىقتارعا قيىنعا سوقتى.
سول سەبەپتى ءبىز اقپان ايىنان باستاپ قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسقاندارعا قاتىستى ءبىر رەتتىك گۋمانيزم اكتىسىن, ياعني راقىمشىلىق جاريالاۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنى كوتەرە باستادىق. بۇل ماسەلەنى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ الدىنا قويىپ, بىرنەشە حات تا جازدىق. ءبىزدىڭ مۇنداعى ماقساتىمىز بۇرىن-سوڭدى ءىستى بولماعان, كانىگى قىلمىسكەر ەمەس, الاڭعا شىعىپ, ءوزىنىڭ بەيبىت ۇستانىمىن ايتامىن دەپ ابايسىزدا نوپىرگە ەرىپ كەتكەندەرگە قولۇشىن سوزۋ ەدى.
الداعى ۋاقىتتا بۇل زاڭنىڭ قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسۋشىلارعا ىقپالى زور بولماق. زاڭعا سايكەس جازىقسىز جانداردىڭ بارلىعى بوستاندىققا شىعادى. سونداي-اق بىرەۋگە زاقىم كەلتىرگەندەر نەمەسە قىلمىس جاساعاندار, ياعني جەڭىل جانە ورتاشا دارەجەدە قىلمىسقا بارعانداردىڭ دا جازالارى جەڭىلدەيدى. ال اۋىر قىلمىس جاساعانداردىڭ جازاسىنىڭ ۇشتەن ەكىسى جەڭىلدەتىلەدى, ياعني 75 پايىزعا ازايتىلادى. وتە اۋىر قىلمىس جاساعانداردىڭ جازاسىنا 50 پايىزعا دەيىن جەڭىلدىك قاراستىرىلعان. ال سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قىلمىس جاساعاندار, رەتسيديۆيست – بۇرىن قىلمىس جاساپ كانىگى قىلمىسكەر رەتىندە تانىلعاندار, زورلاۋ فاكتىلەرىن, وتانعا وپاسىزدىق جاساعاندار, ۇستالعانداردى ۇرىپ-سوعىپ ازاپتاعاندار, قيناپ, ۇتىك باسىپ قورلىق كورسەتكەندەر راقىمشىلىققا ىلىكپەيدى. قازىر حالىق اراسىندا وسىنداي اۋىر قىلمىس جاساپ, ادامداردى قيناپ, ازاپتاعاندار راقىمشىلىققا ىلىگىپ كەتپەي مە دەگەن قورقىنىش بار. زاڭدا ازاپتاۋ, قيناۋ سەكىلدى ارەكەتتەرگە بارىپ, قىلمىس جاساعاندارعا راقىمشىلىق قاراستىرىلمايدى دەپ ناقتى جازىلعان.
راقىمشىلىق زاڭىنىڭ باستى باعىتى دا, قولدانىس اياسى دا قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسۋشىلارعا عانا قاتىستى. قىلمىستىق كودەكستىڭ 272-بابىنىڭ 2-بولىگى, ياعني جاپپاي تارتىپسىزدىككە قاتىسۋ اۋىر قىلمىس ساناتىنا جاتادى. ءبىز وسى باپ بويىنشا قاماۋعا الىنىپ, جازاعا تارتىلعانداردى تۇگەلدەي بوساتۋدى سۇراعان ەدىك. وكىنىشكە قاراي, اماناتتىقتاردىڭ بۇل ۇسىنىسى ءجۇز پايىز قولداۋ تاپپادى. جازانى تەك 75 پايىزعا قىسقارتۋ تۋرالى عانا باپ ەنگىزىلىپ وتىر. الايدا وسىنىڭ ءوزى ۇلكەن جەڭىلدىك ەكەنى تۇسىنىكتى.
ءمادي مىرزاعاراەۆ,
«امانات» تاۋەلسىز كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, ادۆوكات
