استانا. 27 مامىر. ەۋرازيالىق وداقتىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى وعان قاتىسۋشى ەلدەردىڭ بىرىڭعاي نارىعىن نىعايتادى. ال سول وداقتىڭ نەگىزىن قالاۋشى قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرى اراسىندا جاسالاتىن كەلىسىمشارتقا قول قويۋ ءراسىمى وسى اپتانىڭ سوڭىندا استانادا وتەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل تۋرالى Primeminister.kz سايتىنا بەرگەن سۇحباتىندا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەلىسىمشارت ۇيىمىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىك ليگا پرەزيدەنتى ميحايل فەدوروۆ اڭگىمەلەپ بەردى.
- ميحايل ۆاسيلەۆيچ, تاياۋدا استانادا وتكەن VII ەكونوميكالىق فورۋمعا قاتىسۋشىلار ءوز سوزدەرىندە ەكونوميكالىق جانە ساياسي كوورديناتتاردىڭ جاھاندىق جۇيەسىندەگى وزگەرىستەرى تۋرالى ءجيى ماسەلە كوتەردى. وندا الەمدىك ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سۇرانىسى مەن ءوسىمى دامۋشى نارىقتارعا تيەسىلى ەكەنى ايتىلدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى دامۋ پەرسپەكتيۆالارى قانداي بولماق؟ ەاەو شەڭبەرىندەگى ينتەگراتسيا قانداي مۇمكندىكتەر مەن ناتيجەلەر بەرەدى؟
- ەاەو پەرسپەكتيۆاسى بىرىڭعاي نارىق قالىپتاستىرۋ تۇرعىسىنان اسا ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. بۇل ءبىر كۇندىك ۇدەرىس ەمەس, ونەركاسىپ پەن اوك بۇگىن تولىق ازىرلەنۋدە, ءبىزدىڭ وداقتا, سونداي-اق ءۇشىنشى ەلدەرمەن سەرىكتەستىكتە ءتيىمدى بولاتىن بوس تاۋاشا ىزدەۋ جۇرگىزىلۋدە. ەاەو كەلىسىم-شارتى ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ بيزنەسى ءۇشىن ىنتىماقستاستىقتىڭ قوسىمشا مۇمكىندىكتەرىن بەرەدى, الماتىدا 2025 جىلعا قاراي سايكەس ينفراقۇرىلىمدى, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سەكتورىندا, فارماتسەۆتيكا سفەراسىندا 2025 جىلعا قاراي الماتىدا سايكەس ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرا وتىرىپ, قارجى سفەراسىندا بىرىڭعاي نارىقتى قالىپتاستىرۋ تۋرالى ءسوز قوزعالدى. بىرىڭعاي نارىق – بۇل سايكەس ءموبيلدى ەڭبەك رەسۋرستارى, ءتۇرلى سالالارداعى جالپى تاۋار اينالىمى, ارينە بۇل ەكونوميكا ءدرايۆى, ويتكەنى ول ارقىلى قوسىمشا تابىس تابۋعا بولادى. بارلىق وسى ۇدەرىس سايكەسىنشە كوپتەگەن باعىتتار بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستى قاراستىرادى, جاڭا كەلىسىم-شارت نەگىزىندە ناعىز تولىق ماسشتابتى ينتەگراتسيا ۇدەرىسى ەندى باستالدى, ءبىز تەوريادان پراكتيكاعا كوشەمىز. بۇگىندە كەدەرگىلەردى جويۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, مەنىڭ ويىمشا, بۇل ۇلكەن پليۋس.
- ءسىزدىڭ پىكىرىڭىزشە, ەاەو كەڭەيتۋ پەرسپەكتيۆالارى قانداي؟
- وداقتى كەڭەيتۋگە العىشارتتار كەز كەلگەن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەردە بار ەكەنى بەلگىلى. بۇگىندە ءبىز بۇرىنعى كەڭەس وداعى ەلدەرى تۋرالى ءسوز ەتىپ وتىرمىز, ولار بۇگىندە ەكونوميكانىڭ دامۋىندا جەتكىلىكتى تەڭ مۇمكىندىكتەر الىپ وتىر, بۇل, ارينە, ولاردىڭ باسىن بىرىكتىرەدى. بۇعان 20 جىل بۇرىن بىرىككەن جانە بولىنگەن ەلدەرىمىزدىڭ ساقتالعان تاريحي مەنتاليتەتى كومەكتەسەدى. مەنىڭ ويىمشا, ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋمەن بايلانىستى ماسەلەلەر بۇگىندە تاريحي تامىرلارعا يە جانە بۇرىنعى كەڭەس وداعىن ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاستىرىلعان. بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ تۇرعىسىنان كەڭەيتۋ تۋرالى ءسوز قوزعايتىن بولساق, ارمەنيا مەن قىرعىزستان سياقتى ەلدەردى قوسۋ جونىندە ايتۋعا بولادى. قىرعىزستاندا بىرلەسۋگە ىنتا جوعارى. مەنىڭشە, وداققا تاجىكستان سەكىلدى باسقا دا ەلدەردىڭ قاتىسۋى تۋرالى ايتۋعا بولادى. گەوگرافيالىق كەڭەيتۋ تۇرعىسىنان بۇل ۇدەرىس قايتارىمسىز بولىپ كورىنەدى.
بۇگىندە ەۋرازيالىق كەڭىستىگى بار بىرىڭعاي ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ بويىنشا شارالار قولدانىلۋدا. ەكونوميكالىق قۋاتتى نىعايتۋ ازىرگە ەاەو كىرمەيتىن, بىراق ەكونوميكا سالاسىندا ءوزارا ارەكەت تۇرعىسىنان جاقسى قارىم-قاتىناس قالىپتاسقان ەلدەرمەن ينتەگراتسيانى بولجايدى. بۇل تىزىمدە ءبىرىنشى ورىنعا ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ درايۆەرى بولىپ تابىلاتىن قىتايدى قويۋعا بولادى.
- ەاەو دسۇ, ەو جانە باسقالارى سياقتى ىقپالدى وداق بولا الا ما؟
- مەنىڭشە, بۇل ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ جاڭا سەرپىنگە الۋى ءۇشىن كەرەكتى بارلىق نەگىز بار. ەۋروپالىق وداققا قوسىلعان ەلدەرگە قاراعاندا, ەاەو-تىڭ كەدەرگىلەر سانى از. بۇل, بىرىنشىدەن, تاريحي سەبەپتەرمەن بايلانىستى. ەكىنشىدەن, بۇگىندە ءبىزدىڭ مەملەكەت پايدالاناتىن ينفراقۇرىلىم بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ ينفراقۇرىلىمى ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. مۇنىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى سول, ءبىز بىرىكتىرۋشى فاكتورلاردى پايدالاناتىن بولامىز. بۇل ەكونوميكالىق وداقتىڭ دامۋى ءۇشىن قانداي دا ءبىر جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قۇرۋدىڭ قاجەتى جوق. ەاەو-تىڭ الەم كەڭىستىگىندەگى باسقا دا بىرلەستىكتەر الدىنداعى ۇلكەن ارتىقشىلىعى وسى دەپ ەسەپتەيمىن.
مۇرات ايتقوجا.
دەرەككوز: Primeminister.kz.
فوتو: forbes.kz.
