كۇن تارتىبىندەگى العاشقى ماسەلە – ءاربىر سايلاۋ ۋچاسكەسى بويىنشا ءتيىستى اكىم قول قويعان سايلاۋشىلار تىزىمدەرىن اكت بويىنشا سايلاۋ كوميسسيالارىنا بەرۋ. بۇل تۋرالى وڭىرلەردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, استانانىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى باياندادى. ولار ءاربىر سايلاۋ ۋچاسكەسى بويىنشا سايلاۋشىلار تىزىمىنە اكىم قول قويعانىن, ونىڭ شەشىمى بويىنشا ۋچاسكە قۇرىلعان جانە 30 قازاندا اكت بويىنشا ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنا قاعاز تۇرىندە, اۋماقتىق كوميسسيالارعا ەلەكتروندى تۇردە ۇسىنىلعانىن حابارلادى. ءبىرىنشى ماسەلەنى قورىتىندىلاي كەلە, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ 4 قاراشادان باستاپ ازاماتتارعا ءتيىستى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە سايلاۋشىلار تىزىمىندە وزدەرىن تەكسەرۋگە, سونداي-اق باسقا سايلاۋ ۋچاسكەسىندە داۋىس بەرۋ قۇقىعىن بەرەتىن ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن الۋعا مۇمكىندىك بەرىلەتىنىن حابارلادى.
ەكىنشى ماسەلە – داۋىس بەرۋگە ارنالعان بيۋللەتەن ءماتىنىن بەكىتۋ جانە ولاردىڭ دايىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل تۋرالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى مۇحتار ەرمان بايانداما جاسادى. ول بارلىق تىركەلگەن كانديداتتاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءالىپبي تارتىبىمەن تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى كورسەتىلگەنىن جانە «بارىنە قارسىمىن» دەگەن جول ەنگىزىلەتىنىن حابارلادى. سايلاۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 11 950 485 ادامدى قۇرايدى. ءدال وسى كورسەتكىش سايلاۋ كوميسسيالارىنا ۇسىنىلعان اكتىلەردە كورسەتىلگەن. وسىلايشا, 2022 جىلعى 20 قاراشاعا تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى بويىنشا سايلاۋ بيۋللەتەندەرىنىڭ سانى, ونىڭ ىشىندە سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن سايلاۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ 1 پايىزىن قوسقاندا 12 069 990 دانانى قۇرايدى.
ءۇشىنشى ماسەلە – كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىنا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن شەت مەملەكەتتەردىڭ بايقاۋشىلارىن اككرەديتتەۋ. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى مۇحتار ەرماننىڭ مالىمەتىنشە, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە ءتورت حالىقارالىق ۇيىم مەن بەس شەت مەملەكەتتەن 63 بايقاۋشى اكرەديتتەۋگە ۇسىنىلعان. ونىڭ ىشىندە: 31 بايقاۋشى تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ قۇرامىنان, 10 بايقاۋشى – تمد پاا-دان, 3 بايقاۋشى – يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنان, 10 بايقاۋشى – ۇقشۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنان, 2 بايقاۋشى – ارمەنيا, ماجارستان, مولدوۆا, رەسەي فەدەراتسياسىنان جانە 1 بايقاۋشى – شۆەتسيادان. اككرەديتتەۋگە ۇسىنىستاردىڭ كەلىپ تۇسۋىنە قاراي حالىقارالىق بايقاۋشىلار جونىندەگى دەرەكتەر جاڭارتىلماق.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتىن 2022 جىلدىڭ 22 قىركۇيەگىندە اشتى. ول جۇمىسىن 2022 جىلعى 14 قاراشادا ساعات 18:00-دە اياقتايدى.
مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىندا 2022 جىلعى 20 قاراشادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ, «قولجەتىمدى ورتا», «ينتەراكتيۆتى قولجەتىمدىلىك كارتاسى» پورتالىندا سايلاۋ ۋچاسكەلەرى تۋرالى مالىمەتتەردى وزەكتەندىرۋ, سونداي-اق مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان قوسىمشا شارالار قارالدى.
2017 جىلدان باستاپ ورتسايلاۋكوم جانىنان مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبى تىركەلگەن. بيىل مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى بەدەلدى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك بىرلەستىكتەر وكىلدەرى ەسەبىنەن جۇمىس توبىنىڭ قۇرامى جاڭارتىلدى جانە جۇمىس فورماتى جەتىلدىرىلدى. جۇمىس توبىنىڭ 19 مۇشەسىنىڭ 17-ءسى 11 وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قوعامدىق بىرلەستىك وكىلدەرى.
مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا قولداۋ تاسىلدەرى – سۋردواۋدارما, ارنايى ترافارەتتەر, تەگىن ينۆاتاكسي, ۇيدە داۋىس بەرۋ, پاندۋستار, تاكتيلدى كورسەتكىشتەر جانە ت.ب. كىرەدى. 2021 جىلدان باستاپ ورتسايلاۋكوم وتىرىستارىنىڭ ترانسلياتسياسى جانە اقپاراتتىق بەينەماتەريالدار سۋردواۋدارمامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ سايتىندا «مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارى» ءبولىمى جۇرگىزىلەدى. وندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا ارنالعان اقپاراتتىق ماتەريالدار: برايل ءشريفتىنىڭ ەلەمەنتتەرى بار اۋديو, بەينەروليك, اقپاراتتىق ماتەريال ورنالاستىرىلادى. جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا سەمينار وتكىزەدى. زاعيپ جانە ناشار كورەتىن سايلاۋشىلار ءۇشىن برايل ءشريفتىن پايدالانىپ سايلاۋ بيۋللەتەنىن تولتىرۋ ءۇشىن ترافارەت دايىنداۋ كوزدەلگەن. جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن بارلىق جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىنە ارنالعان جادىناما جوباسىن دايىندادى.
وتىرىس بارىسىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەربول وسپانوۆ «قولجەتىمدى ورتا» «ينتەراكتيۆتى قولجەتىمدىلىك كارتاسى» پورتالىندا سايلاۋ ۋچاسكەلەرى تۋرالى مالىمەتتەردى وزەكتەندىرۋ بويىنشا مينيسترلىكتىڭ جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىسى تۋرالى باياندادى.
