الىسقا بارماي-اق, قوستاناي وبلىسىندا ورىن العان الاپات ءورتتى ءسوندىرۋ ءۇشىن توتەنشەلىكتەر كۇنى-ءتۇنى ايانباي ەڭبەك ەتتى. وعان دەيىن بولعان قانشاما وقىس وقيعانىڭ ورتاسىنان تابىلىپ, كورسەتكەن ەرلىكتەرى ءبىر توبە. جالپى, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە قاراستى قۇرىلىمدار 1 ميلليون 545 مىڭ مارتە توتەنشە جاعداي مەن ءورتتىڭ الدىن العان. 401 مىڭ ادام قۇتقارىلىپ, توتەنشە جاعداي ايماعىنان 366 مىڭعا جۋىق ازامات ەۆاكۋاتسيالانعان. جاپا شەككەن 66 مىڭ ادامعا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلگەن. وكىنىشكە قاراي, ءوز قىزمەتىن ورىنداۋ كەزىندە ازاماتتىق قورعانىس كۇشتەرىنىڭ 65 قىزمەتكەرى قازا تاپتى.
قۇتقارۋشىلاردى بۇگىنگى كۇننىڭ باتىرلارى دەسەك ارتىق ايتقانىمىز ەمەس. ارينە, ادام ءومىرىن ساقتاۋ ءۇشىن جۇيەلى دايىندىق قاجەت. قىزمەتكەر امبەباپ بولىپ, جۇرگىزۋشىنىڭ, ءورت ءسوندىرۋشىنىڭ, دارىگەردىڭ, سۇڭگۋىردىڭ مىندەتىن اتقارۋعا دايىن بولۋى كەرەك.
سالادا قانداي جاڭاشىلدىق بار؟ بۇل تۋرالى توتەنشە جاعدايلار ۆيتسە-ءمينيسترى مارات كۇلدىكوۆ ايتىپ بەردى.
– قۇتقارۋشى ماماندىعى الەمدەگى ەڭ قاۋىپتىلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ولار كەز كەلگەن وقىس وقيعادا ءوز ءومىرىن قاتەرگە تىگىپ, مىندەتىن ءمىنسىز ورىنداۋعا تىرىسادى. جالپى, ءبىزدىڭ قۇرىلىمدا ءورت ءسوندىرۋشى جانە قۇتقارۋشىلارمەن قاتار, دارىگەرلەر, پسيحولوگتەر, اسكەري قىزمەتكەرلەر, ۇشقىشتار, ينسپەكتورلار, باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ قىزمەتى سياقتى كوپتەگەن ماماندىق يەلەرى بار. بۇگىندە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىندە جالپى سانى 26 مىڭ قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدى.
ەلىمىزدە ازاماتتىق قورعانىس كۇشتەرى وفيتسەرلەرىن دايارلايتىن جالعىز جوعارى وقۋ ورنى – كوكشەتاۋ قالاسىنداعى مالىك عابدۋللين اتىنداعى ازاماتتىق قورعاۋ اكادەمياسى. ازاماتتىق قورعانىس ورگاندارىنا كامەلەتكە تولعان كەز كەلگەن قازاقستان ازاماتى قابىلدانا الادى. 35 جاستان اسقاندار قابىلدانبايدى. بۇل سالانى تاڭدايتىندار وزىنە سەنىمدى, جاۋاپكەرشىلىگى مول, كەز كەلگەن جاعدايدا باتىل ءىس-ارەكەت ەتەتىن, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى مول جاندار ەكەنىن ءومىر ءوزى دالەلدەپ بەردى. قۇتقارۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپ وتە جوعارى. ولار قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاي وتىرا, قۇتقارۋ قۇرالدارىمەن بيىكتىكتە دە ەركىن قيمىلداپ, العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە ءازىر بولۋعا ءتيىس. فيزيكالىق جانە پسيحولوگيالىق جۇكتەمەگە توزە بىلۋگە ءتيىس. ولاردىڭ ءار قيمىلى ادامنىڭ تاعدىرىن شەشەتىنىن ەستەن شىعارماعان ءجون. وكىنىشكە قاراي, كەيدە ادامدار كوز الدىندا جان تاپسىرىپ جاتادى. مۇنداي اۋىرتپالىقتى دا كوتەرۋ وڭاي ەمەس, – دەيدى مارات كۇلدىكوۆ.
جىل سايىن ەلىمىزدە 14 مىڭعا جۋىق توتەنشە جاعدايلار تىركەلەتىن كورىنەدى. وقىس وقيعالاردىڭ سانى ازايىپ كەلە جاتقانىمەن, تابيعي اپاتتار (گەومەتەورولوگيالىق جانە گەولوگيالىق قۇبىلىستار, تابيعي ءورت) سانى ارتىپ كەلەدى. ارينە, وقىس وقيعالاردىڭ سانىن بىردەن ازايتۋ مۇمكىن ەمەس. دەسە دە توتەنشەلىكتەر جاعىمسىز جاعدايلاردىڭ سانىن ازايتۋمەن قاتار, كولەمىن, سالدارىن قىسقارتۋدى ەستەن شىعارماعان ەمەس. بۇل – ەكونوميكالىق تۇرعىدان شىعىن مولشەرىن ازايتۋعا جول اشپاق.
سوڭعى جىلدارى سالادا تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىستار قولعا الىنعان. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق قۇرىلىمدارى ءورت پەن سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن عارىشتىق باقىلاۋ جۇيەسىن قولدانىپ جاتىر. Cell Broadcast جانە MassAlert سەرۆيستەرى ارقىلى قاناتقاقتى جوبالار قولعا الىنىپ, حابارلامالاردى ۇيالى تەلەفونعا 3-6 سەكۋند ىشىندە جىبەرۋگە مۇمكىندىك تۋدى. تسيفرلىق تەحنولوگيالار ارقىلى سۋداعى توتەنشە جاعدايلاردى ەسكەرتۋگە مۇمكىندىك بار. مىسالى, اقتوبە وبلىسىندا FSM Expert باعدارلاماسى ىسكە قوسىلىپ, دەمالىس ورىندارداعى جانە سۋ توعاندارىنداعى جاعدايدى باقىلاۋ جەڭىلدەي تۇسكەن.
2019 جىلى Darmen جوباسى ىسكە قوسىلعان. جاڭا جوبا الماتىنىڭ ماڭايىندا بولۋى مۇمكىن جەر سىلكىنىسى جانە باسقا دا توتەنشە جاعدايلار قاۋپى تۋرالى بىرنەشە سەكۋندتا حاباردار ەتەدى. توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى اۋەلى «قازگيدرومەت» پەن «سەيسمولوگيالىق تاجىريبە-ادىستەمەلىك ەكسپەديتسياسى» كاسىپورىندارىنان جەدەل دەرەكتەردى الادى. سودان كەيىن دەپارتامەنتتىڭ كەزەكشىسى جەدەل دەرەكتەردى جۇيەگە ەنگىزىپ, push-قوسىمشانى قولداناتىن جەلى پايدالانۋشىلارىنا تەز ارادا حابارلاندىرۋ جىبەرەدى. ول وسىعان دەيىن قولدانىلعان SMS-ەسكەرتۋلەرمەن سالىستىرعاندا حابارلاندىرۋدى جەتكىزۋ جىلدامدىعى بويىنشا ءتيىمدى بولىپ شىقتى.
بۇگىندە مينيسترلىكتە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى 51,4 پايىزدى قۇراپ وتىر. ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ يەلىگىندە 3321 تەحنيكا بار. ونىڭ 631-ءى 30 جانە ودان دا كوپ جىل قاتاردا ءجۇر. ياعني ابدەن توزىعى جەتكەن. بۇل رەتتە, تەحنيكا پاركىن جاڭارتۋ ءۇشىن قوسىمشا 944 تەحنيكا قاجەت ەكەن. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار مينيسترلىكتىڭ 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان قۇرىلىمداردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسىنا سايكەس, بيۋدجەتتىك قاراجاتتىڭ ءبولىنۋى ەسەبىنەن كەزەڭ-كەزەڭمەن اتقارىلىپ جاتىر.
جالپى, مينيسترلىكتە 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپار قولعا الىنىپ, وعان سايكەس مەملەكەت باسشىسى تاپسىرعان جۇمىستاردى اتقارۋ كوزدەلىپ وتىر. ماسەلەن, قوستاناي وبلىسىندا ورىن العان ورتتەن كەيىن ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ الداعى ۋاقىتتا وسىنداي اپاتتى جاعدايلاردى بولدىرماۋ جونىندەگى الدىن الۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتكەن ەدى. سونداي-اق توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىن ۆەدومستۆو قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك, سونىڭ ىشىندە تۇرعىن ۇيگە جانە جاتاقحاناعا قاتىستى ماسەلەلەرىن شەشۋگە جانە قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق كاسىبي كادرلاردىڭ دايارلىق دەڭگەيىن ارتتىرۋعا قابىلەتتى ينستيتۋت رەتىندە ايتارلىقتاي كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىن ايتقان بولاتىن. وسى جانە سالاداعى وزگە ماسەلەلەر كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە اتقارىلادى دەگەن سەنىم مول.
