ۇلىتاۋدا جاڭعىرعان مەرەكە

ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان كۇننەن باستاپ ەل بولىپ بۇل كۇندە ورتاق وتانىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن ايقىنداپ, الەمگە پاش ەتىپ, مەرەيلى مەرەكە رەتىندە اتاپ وتەتىن. كەيىنگى ۇرپاق بىلە بەرمەيتىن بۇل داتالى كۇن ەگەمەندىگىن جاريالاعان دارحان ەلدە 2009 جىلعا دەيىن 25 قازاندا تويلانىپ كەلگەن ەدى. شىندىعىندا 25 قازاننىڭ رەسپۋبليكا كۇنى بولىپ اتالىپ ءوتىلۋى ماڭىزدى ءارى مۇندا ەلدىڭ ءبىر تۇتاستىعى ءۇشىن كيەلى تاريحي مالىمەت جاتىر.

1990 جىلعى 25 قازاندا قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن «قازكسر-ءنىڭ مەملەكەتتىك ەگەمەن­دىگى تۋرالى» قابىلدانعان دەكلاراتسيا – قازاقستاننىڭ بولاشاق تاۋەلسىزدىگىنىڭ ىرگەتاسى سانالدى. بۇل دەكلاراتسيانىڭ قابىلدانۋىمەن ەگەمەندىگىن ءمالىم ەتەتىن جەكە تەرريتورياسى, ازاماتتىعى, مەملەكەت­تىك بيۋد­جەتى, حالىقارالىق قاتى­ناس­تارداعى دەربەستىگى, مەملەكەتتىك رامىزدەرى بەكىتىلدى. قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگى جانە تەرريتورياسىنىڭ تۇتاستىعى ساياسي, قۇقىقتىق جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان دايەكتەلدى. وسى كەزدەن باستاپ دەموكراتيالىق قوعام قۇرۋ ماقساتىندا ەل ىشىندەگى قوعامدىق-ساياسي قۇرىلىمعا ءبىراز وزگەرىستەر ەنگىزىلە باستادى. بۇل قۇجات ارقىلى الەم كارتاسىنداعى جاڭا مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ نەگىزى قالاندى.

1992 جىلدان بەرى تويلانعان رەسپۋبليكا كۇنى مەملەكەتتىك مەرەكەلەر تىزىمىنە تەك 2001 جىلى عانا رەسمي تۇردە ەنگەن ەدى. 2001 جىلعى 13 جەلتوقساندا قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلەر تۋرالى» №267 زاڭمەن بۇل كۇن مەملەكەتتىك مەرەكەلەر قاتارىنا قوسىلدى. بىراق 2009 جىلى اتالعان زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, 30 تامىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى كۇنى ۇلتتىق مەرەكە بولىپ وزگەرگەندىكتەن, رەسپۋبليكا كۇنى مەملەكەتتىك مەرەكەلەر تىزىمى­نەن الىنىپ تاستالدى.

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ مەرەكەنىڭ تاريحي ماڭىزىن العا تارتىپ, قايتا جاڭعىرتۋ كەرەك ەكەنىن مالىمدەگەن سوڭ, 29 قىركۇيەكتە ۇلتتىق مەرەكە رەتىندە قايتا بەكىتۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى.

– ۇلتتىق مەرەكەلەر مەن اتاۋلى كۇندەر تىزبەسىنە بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزگەن ءجون. مەن رەسپۋبليكا كۇنىنە ۇلتتىق مەرەكە مارتەبەسىن قايتارۋدى ۇسىنامىن. رەسپۋبليكا كۇنى ەلدىڭ مەملەكەت قۇرۋ جولىنداعى تاريحي قادامىنىڭ سيمۆولى بولۋى كەرەك. ارينە, تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ باستاپقى ءمانى ساقتالادى. بۇل كۇن مەملەكەتتىك مەرەكە بولىپ قالا بەرەدى. بىراق تاۋەلسىزدىك الۋعا زور ۇلەس قوسقان ۇلتتىق باتىرلارىمىزعا تاعزىم كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتىلۋى كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى ۇلىتاۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە.

وسى ۋاقىتقا دەيىن ۇلتتىق مەرەكە رەتىندە تويلانىپ كەلگەن تاۋەلسىزدىك كۇنى مەملەكەتتىك مەرەكەگە اينالدى. مەملەكەت باسشى­سىنىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل كۇن كۇنتىزبەدە مەرەكە ەمەس, ەسكە الۋ كۇنى سيپاتىندا اتالىپ وتىلەدى. دەگەنمەن مەملەكەتتىك مەرەكە دەگەن مارتەبەسى جويىلمايدى.

وسى جىلدان باستاپ 25 قازان رەسپۋب­ليكا كۇنى رەتىندە اتاۋلى داتا­لاردىڭ بىرىنە اينالىپ, مەم­لەكەت­تىك مەرەكە مارتەبەسىنە يە بول­ماق. ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى قادام جاسال­عان ءسات تاريح قويناۋىندا قا­لىپ قويماي, قازاقستاندىقتار ءۇشىن قۇر­مەت تۇتاتىن مەملەكەتتىك تۇرعى­دا ماڭىزى بار مەرەكەگە اينالادى.

تالاپكەر امىرەەۆ,

گەنەرال-مايور,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۇلانى «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ قولباسشىسى

الماتى