رۋحانيات • 18 قازان, 2022

ءور شەرحاننىڭ وسيەتى

370 رەت
كورسەتىلدى
18 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىز بىلەتىن شەرحان اعانىڭ تۇلعالىق بولمىس-بىتىمىندە وتانشىلدىق يدەيا اتويلايدى. ونىڭ رۋحاني قالىبىن تۋعان ەلىن شىن سۇيگەن, جەكە باس وزىمشىلدىگى, سىپىرا داڭققۇمارلىعى, جالعان ابىزدىعى, وركوكىرەك ولەرمەندىگى, مەنمەندىگى جوق جازۋشى دەپ قابىلدايمىن. شەراعاڭنىڭ ء«بىر كەم دۇنيە» اتتى ىركەس-تىركەس فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارىندا ازاماتتىق تۇلعاسى مەن جازمىشى قاتار ورىلگەن. جانرى جان-جاقتى – ەسسەيستيكا, ەتيۋد, پورترەت, ەستەلىك, قويىن داپتەر, سىن, اۆتوپورترەت, مىسال, اڭىز, سەنتەنتسيا دەسە بولار. اۆتور سۋبەكتيۆتى كوزقاراسىن وبەكتيۆتى تەزگە سالىپ جىبەرۋدەن جاڭىلمايدى.

ەسىمى شەرحان, شەرى – ارىستان مەن جولبارىس, ەرتەدە سىرداريا, شۋ, بالقاش, ىلە بويىندا جولبارىس تۇقىمى جىرتىلىپ ايىرىلعان. جازۋشى «اي مەن ايشا» اتتى عۇمىرباياندىق روماندا ءوزىن بارسحان دەپ الدى. ول راسىندا ءبورىنى ءپىر تۇتادى. «قازىرگى كوك بايراعىمىزعا: – ءبورىنىڭ باسىن سالايىق, – دەپ ۇسىنعانىمدا, كادىمگىدەي اقىلدى, بيىك دارەجەلى, لاۋا­زىمدى ادامدار كۇلدى: – اي, وسى جازۋ­شىلار-اي, قايداعى جوقتى ايتادى, – دەدى. مەيلى, كەلەر ۇرپاق بىزدەن گورى پارا­سات­تىراق بولسا, تۇزەتىپ الار» دەگەنى كەيىن­گىگە وسيەت ەمەي نە؟ قازاقستان­­نىڭ حالىق جازۋشىسى, قوعام قايراتكەرى شەرحان مۇرتازانىڭ قازاق توتەمى, ەل­دىك سيمۆول­دى قالتقىسىز ءدوپ تانىعان اۋليەلىك ۇسى­نىسى شەت قالعانىنا مەن شىن وكىن­­دىم! يەن دالانىڭ اۋەلگى يەسى ءبورى بولا­تىن. كوكجال بورىلەر ازايسا, ەكولوگيالىق جۇيە بۇزىلادى. ابادان ەرلەر ازسا, ەل جو­عالادى. قازاق حالقى ءۇشىن ءبورى – ەجەلدەن تەكتىلىك نىشانى. تەكتىلىك­تەن باس تارتۋ بوتەندەرگە جەم بولۋ­دىڭ باسى, قور­شىلىق, نامىسسىز, ەرگە­جەيلى, جاسىق قۇلدىق پسيحولوگيانى ورشىتە بەر­مەك. قورقاۋلىق قىلىق يمانسىز, ارسىز ادامنان عانا شىعادى, تەكتىگە جات مىنەز. كوكبورىنىڭ ميستيكالىق كيەسىنە سەنىپ, دەربەس بەينەسىن كوك تۋدا بولسا دەپ تىلەگەن ۇلكەن جازۋشىنىڭ ينتۋيتسيا-تۇيسىگىن دىم تۇسىنبەگەن سوڭ ءبىزدىڭ قو­عامدا كەدەرگىلەر مەن كەمشىلىكتەر جىن اتادى. بارىس توتەم بولىپ جارىتپايدى, ونىڭ ۇستىنە قازاق توتەمى ەمەس. اڭ پاتشاسىنا تەلىنىپ جۇرگەن ارىستان ماۋباس مىسىق ناسىلىنە تارتىپ, تسيركتە جونىنان سيپاتادى. بارىس سول تۇقىمنان. تو­تەمدىك ۇعىمدار تەككە شىققان جوق, مىڭجىلدىقتار ىرىمى. ءسۇيىنبايدان قالعان اتالى ءسوز: ء«بورى باسى – ۇرانىم, ء/بورىلى مەنىڭ بايراعىم. / ءبورىلى بايراق كوتەرسە, /قوزىپ كەتەر قايداعىم». نۇرلان ماۋكەن ۇلى ء«بورى بولىپ جورتقانىم, / ءبورىلى جۇرتتان قورىققانىم» دەيدى. « ۇلىس» دەگەن ءسوزدىڭ ءتۇبىرى بورىلەردىڭ ۇلۋ ارقىلى جينالاتىنىن بىلگەن ەجەلگى تۇركى تايپالارى باس قوساردا شىققان دەسەدى. ءبورى تەك قۇدايعا باعىنعاندىقتان كوككە تۇمسىعىن سوزىپ ۇليدى. دۇعادان اۋساشى. باسقا ەش­كىمگە باس يگەن ەمەس. شايقاسقا تۇسسە, دۇش­پانىنا ولسە ەسە جىبەرمەيتىن كەكشىل جىرتقىش. جەر بە­تىن­دە قورعانىستىڭ كۇرەسۋدەن وزگە ءتۇرى جوق. دۇنيەدە قولعا ۇيرەنبەيتىن جالعىز اڭ ءبورى بولماعىنىڭ قۇپياسى نەدە؟ قاسقىر قايسار, تەكتى, ازات, اقىلدى اڭ. بورىلىكتى اڭساۋ يدەياسى شەراعاڭدا قۇر پافوس ەمەس. ءبورى ۇلتتىق سيمۆول بولسا, ەگرەگورعا اينالار ەدى. قازاق وندا ۇلت رەتىندە كۇشە­يىپ, بىرلىك-بەرەكەسى ارتادى. ەگرەگوردىڭ قاسيەتى ءار ۇلتتىڭ رۋحاني كۇش-قۋاتىنا ءارى پاسسيونار­لىق قۇبىلىسقا اسەرى ءتيۋى ابدەن مۇمكىن. شەرحان مۇرتازانىڭ وسيەتى مىناۋ – قازاق حالقى ءبورىنىڭ ازۋلىعى, تەكتىلىگى مەن ايبارىنان اينىماسا ەكەن. اسان قاي­عى­­­نىڭ زارى تەكتەس ەل قامى. «جوعالعان ءتىل»: «بولا­شاق» دەگەن شىعىپ, باي بالالارى شەتەلدە وقىپ, ءبىرسىپىراسى سول جاقتا قالادى. ءبىرسىپىراسى ەلگە قايتادى. ءبىلىمى جاقسى, ءىستى بىلەدى. بىراق تەك ورىسشا, ءيا اعىلشىنشا سويلەيدى. قازاقشاسى جوق. ءبىر كەم دۇنيە». قازىرگى زاماندا قازاق بالاسىنا كوپ ءتىل ءبىلۋ اۋاداي قا­جەت. بىراق ءوزىن-ءوزى جىعا تانىماعان ۇلت ءتۇبى ۇتىلادى. كەز كەل­گەن حالىقتى امان ساقتايتىن قۇدىرەت­تى قۇداي انا تىلىمەن, مىڭجىلدىقتاردا جيناقتاعان رۋحاني قازىناسى ارقىلى دارىتادى. اعاشتىڭ جەر استىنداعى تامىرى ارقىلى بيىك وسكەن بۇتاقتارىنا ءنار باراتىنى سياقتى قۇبىلىس. شەراعاڭدا وسيەت پەن مۇرات قاتار. «كامال سمايىلوۆ ەكەۋمىز سوناۋ 1996 جىلدان باستاپ ەكى جىلعا جۋىق «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بەتىندە حات جازىستىق. ەل تاعدىرى, جەر, اۋىل مۇڭى, زامان كەيپى تۋرالى. اۋىل – ءبىزدىڭ كىندىگىمىز. كىندىك ۇزىلسە, كوزىمىزگە كوك شىبىن ۇيمەلەيدى! ۋربانيزاتسيا ۇدەي تۇسسە مەيلى, اۋىلدى قازاق ءبىر استارلى قالىپتا ساقتاپ قالۋى كەرەك! وعان قازاق ءالى جەتەدى, بۇيىرسا! كارى ەۋروپانىڭ كەبىن كيگىسى كەلمەسە! ۇلكەن قالالاردىڭ اينالاسىنا اۋىلداردى شوعىرلاندىرا ما, كىشى قالالاردى كوتەرە مە, ايتەۋىر بۇعان قازاق مەملەكەتى مۇددەلى! ويتكەنى اۋىل كەتسە, – ۇلتتىڭ ۇيتقىسى كەتەدى. ۇيتقى كەتسە, ۇلت ءىرىپ-ءشىريدى. مىنە, ىشكەن-جەگەنگە ءماز زا­مانانىڭ بالاسى, ءبىزدىڭ ۋايىم وسى».

اۋىلدان شىققانداردى مامبەت, توپاس دەيتىن تەرىس پسيحولوگيا ورنىققالى ۇلت رۋحاني دۇنيەسىن كوپ جوعالتتى, ءتىل شۇبارلانىپ, توزىپ ءبىتتى. «اجەكا» دەگەن سوراقى ءسوزدى قولدانىسقا «پەرەكرەستوك» دەگەن تۇڭعىش سەريال ەنگىزدى. «اپاشكا», «اتاشكا», ت.ب. جاساندى ماسقارا سوزدەر مادەنيەتسىزدىك, ساۋاتسىزدىق بەلگىسى ەكە­نىن بىلمەيتىن ءيىسالماس كوپ. ولار كىتاپ وقىمايدى. ورىسشاعا كەلتىرگەنسىپ «كا» دەگەن ۇسقىنسىز ءارى باسى ارتىق جالعاۋدى جالعاپ, قاسيەتتى انا ءتىلىمىزدىڭ تۇنىعىن لايلاپ, سينگارمونيزم زاڭىن ابدەن بۇزدى. ماڭگۇرتتىك. شەراعاڭشا ايتساق, «كىتاپ – عاجايىپ قازىنا. كىتاپتى سۇيمەگەن قۇدايدى دا سۇيمەيدى. ادام جانىن توت باسسا, ونى تەك كىتاپ كەتىرە الادى. ارينە, اسىل كىتاپ, ادال كىتاپ». ءوز ارىپتەستەرىنە ءارى ادەبيەت الەمىنە جۇرەگى تازا جازۋشى عابدوللا توقاي, شاكىر ابە­نوۆ جانە جە­كەن جۇماحانوۆتى ەكى مار­تە سۇيىنىشپەن اتايدى. ءچيۆيليحيننىڭ «زەم­ليا ۆ بەدە» اتتى وچەركىن ەكى رەت اتايدى.

ء«بىر كەم دۇنيە» اتتى رۋحى سوم, كومپوزيتسياسى موزايكا سياقتى كىرىككەن تۋىندى ءپىل سۇيەگىنەن شەبەر ويعان شاحمات تاسىنداي ناقتى, قىسقا دا نۇسقا, سيۋجەت­سىز وي-تولعاۋعا قۇرىلعان. ءار تاراۋدىڭ دارا اتاۋى بار. «جەكەشە كونە مە»: ء«وز پايداڭدى ويلاما, / ەل پايداسىن ويلا! / ءوز پايداڭ سونىڭ ىشىندە. / بىراق ءبارى سولاي ويلامايدى عوي. / ءبىر كەم دۇنيە». وتان سۇيگىش اسىل مۇرات بەس سويلەمگە سىيىپ كەتىپ تۇر. مەملەكەت ىرگەسى بەرىك بولسا, تۋعان ەلىڭ دەربەس ءارى قۋاتتى, ەشكىمگە دەس بەرمەس, مىقتىلارمەن تەرەزەسى تەڭ بولسا سول ەلدىڭ ازاماتى ەشكىمنەن كەم بولمايدى, قور بولمايدى. شەراعاڭ زامانىندا وسال قازاق بولعان جوق, بىراق دۇنيەنى جالپاعىنان باسىپ, ارتىق اساپ, بىرەۋگە زورلىق قىلماعان سياقتى. ءوزىن زور تۇتقان جوق. «ارانى اشىلعان, اشقاراق تويىمسىزدار – ادالدىقتىڭ قازىعىنان اجىراپ قالعاندار. ادالدىقتىڭ قازىعى – قاناعات». كەلىنشەكتاۋ اتاۋى تۋرالى توپونيمدىك اڭىزدا («يتاياقتىڭ كەسى­رى») اۆتور وي ۇشىعىن بۇگىنگى كۇنمەن جال­عايدى. «قاراپ تۇرساڭ, مىنا قازiرگi زاماندا دا, سول بەيشارا قىزدىڭ ابايسىزدا ايتىپ قالعان ايىپ ءسوزiن كەشپەگەن جاراتقان يە مىنا قازiرگi زاماندا تۇيەنi تۇگiمەن, كە­مەنi جۇگiمەن جۇتىپ جاتقانداردى قا­لاي كورمەيدi – عاجاپ! بiراق قۇداي اسىق­پاي­دى: بۇل دۇنيە بولماسا, و دۇنيە بار; زاۋال ايتەۋiر بiر سوعار. بۇل تەك بiر كەم دۇنيە ەمەس, ەكi دۇنيەدە دە كەشiرiلمەس مول كەم دۇنيە». التىن بەسىك وتاندى سىرتتان جاۋ شاپپاي-اق كۇيرەتىپ تىنۋعا دۋشار ەتەتىن جاپپاي جەمقورلىققا جانى قاتتى قينالعانى عوي. ماتەريالدىق بايلىق­قا ولگەنشە قۇنىعۋ, سول ءۇشىن اقىرى كەسەلگە ۇرىنۋ – ادامزاتتىڭ ماڭگىلىك مايدانى. جازۋشى قۇنىقپا, ۇياتسىز بولما, مەيماناسى اس­قان جان تاس بولىپ قاتادى دەپ استارلايدى. «التىن ءوزى توتىقپايدى. ادامدار­دىڭ جانىن توتىقتىرادى». «اڭ­گى ەسەك» اتتى مىسال پروزا جانرىنىڭ ال­عاشقى ۇلگىسىن تۋدىرعان كونە ريم جازۋشىسى اپۋلەيدى ەسكە ءتۇسىردى. «التىن ارتقان ەسەكتىڭ شىقپايتىن شىڭى جوق. كەيبىر اكىمدەر, بايلار سونداي. ءبىر كەم دۇنيە». اپۋلەي سيقىرمەن التىن ەسەككە اينالىپ كەتىپ, نەبىر ازاپتى شەگىپ, اقىرى قايتا ادام بولادى. پەندە بايلىق ءۇشىن جا­نىن سايتانعا ساتسا, ولگەندە توزاققا تۇ­سەدى. بارشا دىندە, الەمدىك فولكلوردا سولاي.

«ويشىل قارعا» اتتى ەتيۋد باسەنىڭ كلاسسيكالىق ءھام جۇمباق قارعاسىن ەسكە سالدى. ءسوز سالماعىن وقىرمان ساناسىنا سىڭىرۋدە شەراعاڭ قۇلاعى ەستىگەن ءازىل-سىقاقتى ۇمىتپايدى. «قالتاي ايت­قان»: «جۋرناليست – ەتو قارانار, / نو ميزەرنىي گونورار. / ءبىر كەم دۇنيە». قا­لامگەرلەر سوڭعى 30 جىلدا تەگىن جازدى, كۇنىن زورعا كوردى, سونىڭ كۋاسى. يۋمور بولسا دا قازاق كەڭەس ادەبيەتىنىڭ ايتىلا بەرمەس اششى شىندىعى مىنا ۇشپا ەتيۋدتا تاڭبالانعانى تاڭعالدىردى. اتاۋى – «وگەي شەشە». بۇل دا ورىسشا. «كرات­كوست – سەسترا تالانتا, ماچەحا گونو­رارا». قوماقتى قالاماقىعا اربالىپ, كوركەم شىعارما كولەمىن بەكەر كوبەيتىپ, اڭگىمە مەن پوۆەست ورنىنا مىلجىڭ رومان جازىپ, بىرەگەي سيۋجەتىن قور قىلعان جازۋشىلار بولعان. ول شىعارمالار قازىر وقىلمايدى. شەراعاڭدا ءوز ارىپتەستەرىنە دەگەن ساعىنىش تۇنىپ تۇر. «سارىالا قاز» اتتى ەستەلىگى ورالحان بوكەي تۋرالى نوس­تالگيا. ورالحان ەرتە وتەرىن سەزگەندەي ءان سالادى ەكەن: «ەلىمنىڭ ءبىر جايلاۋى قۇرىمباي ساز / جايلاعان التى اي جازعا سارىالا قاز. / شولپانداي تاڭ الدىندا تۋىپ باتقان, / قايتەيىن, و, دۇنيە, عۇمى­رىم از». وسى جەردە شەراعاڭ ءوز ەموتسياسىن اۋماي-توكپەي وقىرمانعا اۋدارادى.

ەلگە 30 جىلدا شىرماۋىقتاي ءدىني ەكس­پانسيا ەندى. قازاق حالقىن ءدىن مەن ءداستۇر قابىسىپ نەبىر كاتاكليزمدەردەن امان ساقتاپ كەلدى. شەرحان مۇرتازا اسىرە­دىنشىلدىككە ۇرىنعان جوق, ويتكەنى ۇلت­تىق كودتا ەجەلدەن يمان مەن ۇيات بار. «جاقسىلىقتىڭ جارشىسىنداي بو­لىپ كوزگە وتتاي باسىلعان كوگىلدىر ناۋرىز­كوك­تى كوردىم. ول جىلدا مەنى كوكتەمنەن كوك­تەم­گە دەيىن جەتەكتەپ كەلە جاتقان اۋليە قۇس. كورىسەر كوكتەمىمىز كوپ بولسىن, اۋليە ناۋرىزكوك! سەن كورىنبەي قال­ساڭ, سول قيىن. ناعىز كەم دۇنيە سول بولار». مۇنداي ومىرسۇيگىشتىك سارىن, جارىق كۇنگە, جىل ماۋسىمىنا, قۇدايدىڭ تيتىم­دەي قۇسىنا ريزاشىلىق شىنايى ادام­شىلىقتان تۋماس پا! اللاعا سەرىك قوسۋ دەپ اۋليە, ارۋاق دەگەن ءسوزدى الاستاۋعا ۇم­تىلعان, ءوز قاعىنان بەزىنگەن قازاقتار مۇندايدى قابىلدامايدى. «يمانسىز بولما»: «بىرەۋلەرگە قۇداي ءبارىن بەرەدى. باي­لىق تا بار, التىن, گاۋھار, ءىنجۋ-مارجان – ءبارى بار. ءتورت قۇبىلاسى ساي. بىراق يمان جوق. ەڭ سورلى ادام سول. ءبىر كەم دۇنيە».

قازاقتىڭ ۇلتتىق تراگەدياسى نەدە؟ قازاق حاس جاقسىسىن تانىماي قالا بەرە­تىن حالىق ەكەنىن جازۋشى قالاي ءدال ايتا­دى. تالانتقا وتە باي بولا تۇرا سوي­تەدى. مۇقاعالي, ءشامشى, تولەۋجان ىسما­يى­لوۆ شەتەلدىك ارىپتەستەرى سياقتى تۇر­مىس­­قا بايلانباي ەركىن ءومىر ءسۇردى مە؟! شال­قىماق تۇگىلى؟ اڭگىمە كەيىپكەرى لا سكالادا ءان سالعان سيرەك دارىن امان­گەلدى سەمبين. «قالي سارسەنباي جازادى: «اقش-تا تالانتتى قورعايتىن ەتي­كا­­لىق باس باسقارما بار ەكەن», – دەپ. ون­داي مە­كەمە بىزدە ءالى كۇنگە دەيىن جوق. ون­داي مەكەمە بولسا نەمەسە اسا دا­رىن­دى ادامداردى الا كوزدەن, بالە كوز­دەن, سۇق كوزدەن, تەاترداعى, ومىردەگى دارىنسىز قوتىراش, باتىراشتاردان, وزگە دە جاقتىڭ وزەۋرەگەن وسەكشى, بالەقور, جالاقورلارىنان قورعايتىن زاڭ بولسا, كىم بىلەدى, سەمبين بايشەشەكتەي ەرتە سولماس ەدى». قۇداي دارىتقان ساف تالانت تازا داۋلەت, اسقان مارتەبە ەكەنىن بىلگەن سوڭ كۇنشىلدەر استىرتىن امالدارمەن دارالىقتىڭ ساعىن سىندىرىپ جىبەرۋگە ايانباسىن بىلايعى جۇرت جەتە ۇقپايدى. «دۋانانىڭ جيرەن قاسقاسى» اتتى اڭگى­مەدەگى 99 جيرەن قاسقاسى بار بايدىڭ كەز­بەنىڭ استىنداعى جيرەن جىلقىسىن تارتىپ الىپ, جۇزگە تولتىرعىسى كەلگەن وزبىر قىلىعى وزگەنى وزىنەن اسىرماۋعا مۇددەلى دارىنسىزدىڭ ىشقۇسا كۇيىگىنەن اۋمايدى. «باي داۋلەتتەن ايىرىلىپ, قاي­تىپ مال-مۇلiك قۇتايماي قويىپتى». سول سياقتى شىن تالانتتى قۇرتقاندار قۇدايدىڭ قارعىسىن ارقالايدى. وڭتۇستىك كورەيا ەلى چو سۋمي سياقتى وپەرا ءانشىسىن جانە «BTS» توبىن مەملەكەت قازىناسى دەپ اسا بيىك باعالايدى. وزىق ەكونوميكاسىن ايتپاي-اق قويايىن, كينەماتوگرافيا جانە شوۋ-بيزنەس سالاسىندا كورەيلەر تولاعاي تابىستارعا كەنەلىپ جاتقانى سوندىقتان شىعار. ويتكەنى دارىندى دەر كەزىندە تاني ءبىلۋ, قاستەر تۇتۋ – ەلدىك اۋرانى جاقسارتا تۇسەتىن عاجاپ جاسامپاز قۇبىلىس.

مۇندا عۇمىرباياندىق شتريحتار از ەمەس. «جەڭىس تەك اسكەر كۇشىمەن كەلگەن جوق. بىراق جەڭىس كۇنىنە ارنالعان TV حابارلارىندا نە گازەتتەردە تىل ەرلەرى تۋرالى ەشتەڭە ايتىلمايدى». اناسى ايشانىڭ ارۋاعىن سىيلاپ, ونىڭ ۇمىتىلماس بەينەسىن جاناما بەرىپ, سوعىس كەزىندە ەرەسەكتەردەن ارتىق قارا جۇمىسقا جەگىلگەن ءوزى سياقتى بارشا جەتىمەك بالالار جانە ولاردىڭ جەسىر انالارىن ويلاپ, جۇرەگى قان جىلاپ جازىپ وتىر. ءارى ەل ەسكەرە بەرمەيتىن شىندىق. بالالىعىن سوعىس قاسىرەتى مەن ءزىل باتپان اۋىرتپالىعى ۇرلاعان ۇرپاقتىڭ پسيحولوگياسىن ايقىندايتىن ءبىر ۇزىك سىر: «پايعامبار جاسىنا جاقىنداسام دا, كەيدە مەنىڭ بالا بولىپ كەتكىم كەلەدى. كەيدە ءتىپتى اۋىلعا بارعاندا, كىشكەنتاي بالالارمەن كادىمگىدەي اسىققا تالاسقىم دا كەپ كەتەدى» («اي مەن ايشا»). بالاعا ءتان قيماس بالداۋرەندى باسىنان شالا كەشكەن ادامنىڭ ءسوزى. بەك توعىسباەۆتىڭ جەڭىس كۇنى 50 جىل بۇرىن مايداندا ولگەن اكەسىن ەسىنە الىپ جاس بالاشا وكسىپ جىلاعانىن سول شەر كوكىرەكتەن جازىپ وتىر عوي. «جەتىم بالا مەيىرىم اڭساپ تۇرادى. ءبىر اللانىڭ راقىمى جانىمەن مەيىرىم اڭساعانى ءۇشىن جەتىم بالاعا انىق تۇسەدى. مەنىڭ ومىردەن تۇيگەنىم وسى». «جارتى الەمدى جاۋلاعان ءامىر تەمىر دە مەيىرىمگە مۇقتاج». شەرحان اعا تاسباقانىڭ زارىن, قۇلادىن ىلگەن تاۋىق بالاپانىن, جىلان جۇتقان باقانى قالاي جانى اشىپ كۇيزەلە, مەيىرىن توگە سۋرەتتەيدى. تىلسىم تابيعاتقا رۋحى جاقىن باقسىلىقتى قانات­تى ادامعا تەڭەيدى. اناسى اۋىرعاندا اق­قىز باقسى ەمدەپ جازعانىن, اققىز ولگەن سوڭ مىڭبۇلاقتا باقسى بولعان ەمەس, ورنى ويسىراپ قالدى دەپ ساحاراداعى با­يىر­­عى سانا-سەزىمگە ادالدىعىن جاسىرمايدى.

قازاقتىڭ قارا ولەڭىنە قيماي قايى­رىلا بەرەتىن, «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنە يما سۋماكتى كەيىپكەر ەتىپ قوس بەت وچەرك جازعان شەراعاڭ ەستەت, تال­عامپاز. «الماتىدا يما سۋماكقا جولى­عىپ, سۇحباتتاسقان جالعىز مەن بولدىم دەسەم, ماقتانشاق دەمەڭدەر. ءسىز ءبىزدىڭ كەچۋا-يندەەتستەرگە ۇقسايدى ەكەنسىز, – دەدى سوندا ماعان عاجايىپ يما سۋماك, – باسقا ەشكىمدى قابىلدامايمىن». وسى دەرەكتەن سوڭ يۋتۋبتان پەرۋدىڭ سول ۇلى ءانشىسىن تاۋىپ تىڭداعانمىن.

«باياعىدا اقساق-قۇليدىڭ اۋىلىنان ءبىر اياق بوزا ىشسەم بەتىم الاۋلاپ كەتەتىن ەدى, جازۋ دەسە ءالى كۇنگە ءجۇزىم بال-بۇل جانادى», دەيتىن شەرحان مۇرتازا الدىنا قارا سالماي, ارتىنا قارا ەرتپەي, ءوزى عانا دارا بولۋعا قۇمار ەگويست جازۋشىلاردان ەمەس. ماڭعىستاۋدان فاريزانى, التايدان ورالحاندى جازباي تانىپ, قامقور بولعان, ادام بالاسىن الالامايتىن شەرحان اعانىڭ كەڭدىگىن مەن دە كوردىم. شەرحان مۇرتازا «ايگۇل كەمەل­باەۆانىڭ اڭگىمەلەرىن ىزدەپ ءجۇرىپ وقيمىن» دەپ گازەتتە پىكىر ايتقانى بار («جاس الاش», №18. 12.02.2002. سۇح­بات­تاسقان ءنازيرا بايىربەك). اۋزى دۋالى, بەدەلى زور جازۋشى ايتقان سوڭ قىزعانىشتان ءىشى كۇيىپ, مەنى ۋلى تىلمەن شاعىپ العاندار بولدى. مۇندايدا جاسىپ, قينالۋ قايدا, ەلەڭ قىلمادىم. كۇنشىلدىك ازايمايدى, ايتكەنمەن ادەبي باعىڭ ارتا تۇسەدى. شەرحان اعا جوعارى باعاسىن مەنى كورمەي تۇرىپ سىرتتاي بەرگەن ەدى. كەيىن ەكى-ءۇش مارتە ادەبي جيىنداردا كوز كورگەندە باۋىرمالدىق تانىتىپ, مەيىرىن توگىپ, سۋرەتكە ءتۇسىپ, ال سوڭعى كورگەن مەرەيتو­يىندا مارتەبەلى كىسىلەر كوپ بولسا دا ريزا پەيىلمەن تىلدەسكەنى جادىمدا قالدى.

 

ايگۇل كەمەلباەۆا,

جازۋشى

سوڭعى جاڭالىقتار