ەۋروپادا گازدى ەڭ قىمباتىنان تۇتىناتىن ەل – شۆەتسيا (1 مىڭ تەكشە مەترگە – 1 973,8 دوللار). سونداي-اق دانيا (1 363,4 دوللار) مەن نيدەرلاندتا دا (1 191,5 دوللار) گاز قۇنى قىمبات سانالادى.
«دەگەنمەن, ەلدىڭ قاراپايىم تۇرعىندارى ءۇشىن باعانىڭ ءوزى ەمەس, گازدىڭ قارجىلىق قولجەتىمدىلىگى, ياعني تاريفتەردىڭ جالاقىعا قاتىناسى ماڭىزدى بولىپ, بۇل تۇتىنۋشىعا تاۋار جۇكتەمەسىنىڭ قانداي ەكەنىن تىكەلەي كورسەتەدى. قازاقستان بۇل كورسەتكىش بويىنشا دا كوش باستايدى: مۇندا ورتاشا جالاقىعا 8,6 مىڭ تەكشە مەتر تابيعي گاز تۇتىنۋعا بولادى. ودان كەيىن رەسەي (7,5 مىڭ تەكشە مەتر گاز) مەن ۇلىبريتانيا (6,3 مىڭ تەكشە مەتر گاز) تۇر», دەپ حابارلايدى Finprom اگەنتتىگى.
اگەنتتىك ساراپشىلارىنىڭ دەرەگىنشە, قازاقستاندا تومەن گاز باعاسىنىڭ ساقتالىپ وتىرۋى العاش رەت ەمەس. 2019 جىلى ءتىپتى تاريف 2018 جىلدىڭ جەلتوقسانىمەن سالىستىرعاندا 4,3 پايىزعا دەيىن تومەندەگەن. 2020 جىلى نەبارى 0,3 پايىزعا قىمباتتاعان. 2021 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا تامان 5,5 پايىزعا دەيىن ءوسىم بايقالدى. ال بيىل تامىز ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاراتۋ جەلىلەرى ارقىلى تاسىمالداناتىن گاز تاريفتەرىنىڭ كوتەرىلۋى جىل باسىمەن سالىستىرعاندا نەبارى 0,1 پايىزدى قۇراعان.
قازىر ەلىمىزدە تابيعي گازدى تاراتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقىرىلىپ جاتىر. مەملەكەت ءار تۇرعىننىڭ تابيعي گازدى تۇتىنعانىن قالايدى. بىراق بۇل بىردەن ىسكە اساتىن شارۋا ەمەس. Ranking مالىمەتى بويىنشا, جىل باسىندا كوشەدەگى گاز جەلىلەرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 34,8 مىڭ شاقىرىم بولعان. بۇل بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 6,6 پايىزعا جوعارى. ءبىر جىلدا 2,3 مىڭ شاقىرىم قوسىلعان. 74,1 شاقىرىم جەلى مامان قولىن تىلەپ تۇرسا, 2021 جىلى 103 شاقىرىم جەلى جوندەۋدەن وتكەن.
«2010-2021 جىلدارى مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن 1,3 مىڭنان استام گازداندىرۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ, وڭىرلەردە 18 مىڭ شاقىرىمنان كوپ گاز تاراتۋ جۇيەسى سالىندى. نەگىزىنەن, 2019 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ۇزىندىعى 1,06 مىڭ شاقىرىم بولاتىن «قىزىلوردا – استانا» مارشرۋتى بويىنشا «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان گاز سالاسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپار دەرەگى بويىنشا, 2022 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا حالىقتى گازداندىرۋ دەڭگەيى 53,1 پايىزعا جەتتى. ياعني 9,8 ملن ادام تابيعي گازدى پايدالانىپ وتىر. گازداندىرۋ دەڭگەيىنىڭ ءوسۋى مەن جاڭا تۇتىنۋشىلاردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى 2010-2021 جىلدار ارالىعىندا ىشكى نارىقتاعى تۇتىنۋ كولەمى 106 پايىزعا – 9 ملرد تەكشە مەتردەن 18,6 ملرد تەكشە مەترگە ءوستى», دەيدى ساراپشىلار.
Index Mundi مالىمەتى بويىنشا, قاراستىرىلعان 213 ەلدىڭ 144-ىندە عانا ازاماتتار تابيعي گازدى تۇتىنىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە قازاقستان گاز تۇتىنۋدىڭ جالپى كولەمى بويىنشا 43-ورىندا. ءبىزدىڭ ەل ءبىر جىلدا 15,4 ملرد تەكشە مەتر تابيعي گاز جاققان. ال جان باسىنا شاققانداعى گاز تۇتىنۋ كولەمى بويىنشا 41-ورىندامىز ء(بىر جىلدا – 805,1 تەكشە مەتر). قازاقستانداعى جان باسىنا شاققانداعى گاز تۇتىنۋ كولەمى تمد-داعى ارمەنيا, مولدوۆا, قىرعىزستان, تاجىكستان ەلدەرىنەن دە جوعارى تۇر.
ەلدەگى گاز ءوندىرىسىن قامتاماسىز ەتىپ, گاز تاراتۋدى ىم-جىمىن بىلدىرمەي ىسكە اسىرۋعا ءتيىس «QazaqGaz» كومپانياسىنىڭ باسشىسى سانجار جاركەشوۆ كۇنىمىزدى ارەڭ كورىپ وتىرمىز, انە-مىنە تاقىرعا وتىرىپ قالامىز دەگەن قاۋىپ بار ەكەنىن ءار جيىندا ايتىپ ءجۇر. گازعا جاۋاپتى باس مەكەمە باسشىسىنىڭ الاڭداۋىنا قاراپ ەلدەگى گاز احۋالىنىڭ ءماز ەمەستىگىن اڭعارۋعا بولادى. ونىڭ سوزىنە دەن قويساق, وندىرۋشىلەر گاز شىعارۋعا ق ۇلىقتى ەمەس. سەبەبى گاز باعاسى تومەن. ارزان باعا ءوندىرىس شىعىنىن اقتامايدى. سوعان بايلانىستى مەملەكەت ەندى تابيعي گازدى رەسەيدەن ساتىپ الساق پا دەگەن نيەتى بار ەكەنىن جاسىرماي ايتا باستادى. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, شىعىس قازاقستان مەن سولتۇستىك ءوڭىردى گازداندىرۋ ءۇشىن ەكى نۇسقا ەسەپكە الىنىپ وتىر.
«مينيسترلىك اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ گازداندىرۋ نۇسقاسىن قاراستىرۋ ءۇشىن بولجامدى تۇتىنۋ كولەمىن ەسەپتەپ رەسەيلىك تاراپقا جىبەردى. سونداي-اق گاز قۇبىرىنىڭ ءبىرشاما وپتيمالدى جەلىلەرى دە انىقتالدى, ولار – ءبىر تارماعى پاۆلوداردا بولاتىن بارناۋل – رۋبتسوۆسك – سەمەي – وسكەمەن باعىتى. ۇزىندىعى – 1 مىڭ شاقىرىم. سونىمەن بىرگە بولجامدى 644 شاقىرىمعا سوزىلاتىن يشيم – پەتروپاۆل – كوكشەتاۋ – استانا باعىتى بار. قازىر رەسەيلىك تاراپ ەسەپتەپ جاتىر», دەگەن ەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
