جۋىردا ماي اۋدانىنداعى ماي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىنى, «بەرەكە» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى قايرات بەيسەكەنوۆ اۋداندىق جەر كوميسسياسىنىڭ ادىلەتسىز شەشىم شىعارىپ, جىلدار بويى پايدالانىپ كەلگەن 35,8 گەكتار جەردى وزگە ءبىر تۇرعىنعا بەرىپ جىبەرگەنىن ايتىپ, شاعىمدانىپ كەلدى. اۋىلدىق وكرۋگ اۋماعىنا ەنەتىن الگى جەر تەلىمىن شارۋا سوڭعى 4 جىلدا مال ءوسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتەن جالعا الىپ كەلگەن. 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ارەندالىق شارتتىڭ مەرزىمى اياقتالۋىنا بايلانىستى اۋداندىق جەر قاتىناستارى بولىمىنە كەلىسىمدى ۇزارتۋ جونىندە ءوتىنىش تۇسىرگەن ەكەن, ونداعىلار جەر زاڭناماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنىن, ەندى كونكۋرس وتكىزىلەتىنىن ءتۇسىندىرىپتى. ءسويتىپ, جەر يەسى 9 اي بويى اۋداندىق گازەتتىڭ ءار ءنومىرىن قاراپ, كونكۋرس حابارلاماسى قاشان شىعىپ قالادى دەپ الاڭداۋمەن بولدىم دەيدى.
– جەر تەلىمى №6 لوتقا ىلىكتى. كونكۋرس جاريالانعان سوڭ قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ بارلىعىن تاپسىردىم. الايدا اۋداندىق كوميسسيا مەنىڭ ول جەردى سوڭعى 4 جىل قاتارىنان پايدالانىپ كەلگەنىمدى, قولىمدا جەتكىلىكتى مال مەن تەحنيكا بارىن, ءتىپتى ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەك ەكەنىمدى ەسكەرمەستەن وسى جىلدىڭ 7 قىركۇيەك كۇنى اۋىل تۇرعىنى قايرات جەكەنوۆكە بەرۋ تۋرالى شەشىم شىعارىپتى. ول اۋماقتى 2017 جىلدان بەرى شابىندىق ءۇشىن پايدالانىپ كەلەمىن. جىل سايىن كۇزدە بىرنەشە قارا مالىمدى سويىپ, پاۆلودارعا جانە سەمەيدىڭ كۋرچاتوۆ قالاسىنا اپارىپ وتكىزەمىن. ودان تۇسكەن كىرىسكە شاڭىراعىمدى اسىراپ وتىرعان جايىم بار. وتباسىمدا مەن, انام, زايىبىم جانە كامەلەت جاسىنا جەتپەگەن 4 بالام بار. بۇل اۋماق ءبىزدىڭ وتباسىنىڭ كۇنكورىسى ءۇشىن وتە قاجەت. جەر كوميسسياسى ادىلەتسىز شەشىم شىعارىپ, ءبىزدى كوپ جىل پايدالانىپ كەلگەن جايىلىم مەن شابىندىقتان ايىرىپ وتىر, – دەپ مۇڭىن شاققان ەدى ق.بەيسەكەنوۆ.
انىقتاعانىمىزداي, كونكۋرس وتكەن ۋاقىتتا قايرات جەكەنوۆتىڭ اتىندا شارۋاشىلىق بولماعان ءارى قولىندا ەشبىر تەحنيكا جوق. جەكە اۋلاسىندا ۇستايتىن مالى دا سونشالىقتى كوپ ەمەس, ءوزى «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىندا جۇمىس ىستەيدى ەكەن. سونىسىنا قاراماي وتىنىشىندە جەرگە 45 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىپ, 3 جۇمىس ورنىن اشامىن دەپ كورسەتكەن. ياعني بۇل ازاماتتىڭ اۋىلشارۋاشىلىق جەرىن قالىپتى ۇستايتىنىنا كۇمان مول, ال جەر تەلىمىن كەيىن وزگە بىرەۋگە شابىندىق نەمەسە جايىلىم ءۇشىن بەرىپ قويماسىنا ەشكىم كەپىل ەمەس. اۋداندىق جەر كوميسسياسى مۇنى قالايشا ەسكەرمەگەن؟
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇساق شارۋا قوجالىقتارىن قولداۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن اياقاستى ەتىپ, كونكۋرستا ادىلەتسىز شەشىم شىعارعان كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ءجونسىز قىلىعى دا اشكەرە بولدى. اۋداندىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا ماي اۋىلىنىڭ اكىمى ء(ارى اتالعان كوميسسيانىڭ مۇشەسى) انارا دۇيسەنباەۆانىڭ ق.جەكەنوۆتى اشىق جاقتاپ وتىرعانى جيىن بارىسىنان تۇسىرىلگەن بەينەجازبادا ساقتالىپ قالعان. ءارى ول كوميسسيا مۇشەلەرىنەن اۋىلداسىن قولداۋدى سۇرايدى. ءبىر قىزىعى, كونكۋرس وتكىزىپ وتىرعاندار, سونىڭ ىشىندە اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى, كوميسسيا توراعاسى سەرىك سولتانوۆ تاپسىرىلعان قۇجاتتارعا ءمان بەرمەستەن قولىن كوتەرگەن. ناتيجەسىندە, 11 مۇشەنىڭ 9-ى ق.جەكەنوۆكە داۋىس بەرىپ, «بەرەكە» شارۋا قوجالىعىن ءبىر ساتتە جەرىنەن ايىرا سالعان.
كەيىننەن اتالعان كەلەڭسىزدىكتىڭ ىزىمەن ءوڭىر جۋرناليستەرى شۋ شىعارعانى سول ەدى, ءىستىڭ ناسىرعا شاباتىنىن بىردەن سەزگەن اۋدان اكىمدىگى ق.جەكەنوۆكە ءوتىنىپ ءجۇرىپ, شۇعىل تۇردە «جەردەن باس تارتامىن» دەگەن قاعاز جازعىزىپ الادى. سونىڭ نەگىزىندە وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ پارمەنىمەن اۋداندىق كوميسسيا شەشىمىنىڭ كۇشى جويىلدى. باسقارما باسشىسى رۋسلان داۋىتباەۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, شابىندىققا قايتادان كونكۋرس وتكىزىلەدى. وعان دەيىن قايرات بەيسەكەنوۆكە بوس تۇرعان جەردىڭ ءشوبىن شاۋىپ, مالىن جايا بەرۋىنە رۇقسات. ال اۋداندىق كوميسسيانىڭ قازىرگى قۇرامىن وزگەرتۋگە ۇسىنىس جاسالىپ وتىر.
اتاپ وتەرلىگى, مۇنداي كەلەڭسىزدىك وتكەن تامىز ايىندا باياناۋىلدا دا ورىن الدى. شالعاي اۋىلدا تالاي جىل ادال ەڭبەگىمەن مال ءوسىرىپ وتىرعان شارۋانىڭ جەرىن اۋدان ورتالىعىندا تۇراتىن, نە مالى, نە تەحنيكاسى جوق ادامنىڭ قولىنا ۇستاتا سالعان. ابىروي بولعاندا, قوجالىق باسشىسىنىڭ شاعىمىنا قاتىستى سوت ءادىل شەشىم شىعارىپ, كوميسسيا شەشىمى جويىلدى.
جالپى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اۋداندىق جەر كوميسسيالارىنا كىمدەر مۇشە بولىپ وتىرعانىن ءبىر تەكسەرىپ وتسە, ارتىق بولماس ەدى. بىلۋىمىزشە, اۋداندارداعى مۇنداي كوميسسيالارعا باق وكىلدەرى مەن انتيكور, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مۇشە ەمەس. باقىلاۋسىزدىق سالدارىنان الگىندەي زاڭسىز ارەكەتتەرگە جول بەرىلدى.
پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەيرام وتەشوۆ ماي اۋدانىنداعى ماسەلەنى جەكە نازارىنا الاتىنىنا, ارنايى بارىپ قايتاتىنىنا ۋادە بەردى. مەيرام ولجاباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر وبلىستا جايىلىمدىق جانە شابىندىق جەرلەر جەتكىلىكتى. تەك استىق جانە كوكونىس-كارتوپ وسىرۋگە بەيىمدەلگەن اۋدانداردا ماسەلە وتكىر بولىپ تۇر. پاۆلودار اۋدانىندا – 73,8 مىڭ, تەرەڭكول اۋدانىندا – 51,7 مىڭ, اقسۋ قالاسىنىڭ اۋىلدىق ايماعىندا 33,8 مىڭ گەكتار جايىلىم جەتىسپەيدى. جالپى سانى 38 ەلدى مەكەن اينالاسىندا مال ورىستەرى تارلىق ەتىپ وتىر.
– جىل باسىنان وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرگە 26 كونكۋرس وتكىزىلىپ, جەكە تۇرعىندار مەن شارۋاشىلىقتارعا 255 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق جەر ۇلەستىرىلدى. تاعى 120 مىڭ گەكتارعا كونكۋرستار جىل سوڭىنا دەيىن ويناتىلماق. وڭىردە قازىر 8,3 ملن گەكتار جايىلىمدىق جەر تىركەلسە, ونىڭ 4,7 ملن گەكتارى جەكە ازاماتتار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە بەكىتىلىپ بەرىلگەن. سونداي-اق بوس جاتقان 1,9 ملن گەكتار جەر انىقتالدى, ونىڭ 900 مىڭ گەكتارى مال ورىسىنە جاراپ تۇر. جايىلىمداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن شەشۋ ماقساتىندا مەملەكەت مەنشىگىنە قوسىمشا 71,5 مىڭ گەكتار جەر قايتارىلدى, – دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى.
جالپى, وبلىس بويىنشا قازىر قوسىمشا 175,5 مىڭ گەكتار مال جايىلىمى قاجەت. م.وتەشوۆ بۇل ماسەلەنى جاقىن ارادا شەشۋگە بولاتىنىن ايتادى. الايدا شارۋاشىلىقتاردا مال باسى جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك, تاياۋ ارادا ورىستەرگە قاتىستى تۇيتكىل ودان ءارى كۇردەلەنە تۇسەتىنى انىق. سوندىقتان ماسەلەگە باسقا قىرىنان ءۇڭىلىپ, جاڭاشا شەشىمدەر قابىلدانۋى كەرەك. مىسالى, ايماق شارۋالارى گيدروپونيكالىق جولمەن مال ازىعىن وسىرۋگە ارەكەتتەنسە, ولاردى نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر قولداۋعا ءازىر. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە مالدى قورادا ۇستاۋعا, ونى بارلىق قاجەتتىلىكپەن قامتىپ, جەمشوپتى قولدان وسىرۋگە ەرەكشە دەن قويىلۋدا. وسى تاجىريبە جۋىق ارادا ءبىزدىڭ وڭىردە تارالۋى مۇمكىن.
جىل باسىندا پايدالانىلماعان جايىلىمداردىڭ جالپى اۋدانى 568,7 مىڭ گەكتاردى قۇراعان. وسى ۋاقىتقا دەيىن مەملەكەتتىك مەنشىككە 181,8 مىڭ گەكتار قايتارىلىپتى.
پاۆلودار وبلىسى
