رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين وسى جىلدىڭ 24 اقپانىنا قاراعان ءتۇنى حالقىنا ارناعان ۇندەۋىندە ۋكراينا اۋماعىندا اسكەري وپەراتسيا باستالعانىن جاريالادى. قاقتىعىس باستالاردان بىرنەشە اپتا بۇرىن رەسەي مىڭداعان اسكەرىن ۋكراينا شەكاراسىنا ورنالاستىردى. ۋكراينا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دميتري كۋلەبا ءپۋتيننىڭ ۋكرايناعا قارسى «سوعىس» باستاعانىن ايتتى. «ۋكراينانىڭ بەيبىت قالالارىنا سوققى بەرۋ جالعاسۋدا. بۇل – جاۋلاپ الۋ سوعىسى. ۋكراينا ءوزىن قورعاپ, جەڭەدى», دەپ مالىمدەگەن ەدى ول. ول سونداي-اق «الەمدىك قاۋىمداستىق ءپۋتيندى توقتاتا الادى جانە توقتاتۋى كەرەك», دەپ «كومەك سۇراعان» بولاتىن. الايدا جارتى جىلدان بەرى ۋكراين حالقى كۇن سايىن قاقتىعىس استىندا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى.
پۋتين دونباسستا «ارنايى اسكەري وپەراتسيانىڭ» ماقساتىن «سەگىز جىل بويى كيەۆ تاراپىنان زورلىق-زومبىلىق پەن گەنوتسيدكە ۇشىراعان ادامداردى قورعاۋ, ۋكراينانى دەميليتاريزاتسيالاۋ, سونداي-اق بەيبىت تۇرعىندارعا, ونىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازاماتتارىنا قارسى كوپتەگەن قاندى قىلمىستى جاساعانداردى جاۋاپقا تارتۋ», دەپ اتادى. «قاقتىعىس بەيبىت حالىق اراسىندا ەمەس, اسكەري ورىنداردا ورىن الادى», دەپ سەندىردى.
دەسە دە ساراپشىلار ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ مالىمدەمەسىن قاپەرىنە دە الماي, وزدەرىنشە شەشىم جاسادى. باتىس شەنەۋنىكتەرى قاقتىعىس باستالعان تۇستا ء«پۋتيندى رەسەي شەكاراسىنداعى دەموكراتيالىق ۋكراينانىڭ ورناۋى مەن ونىڭ پەرسپەكتيۆاسى قورقىتتى», دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. سونداي-اق The Guardian باسىلىمىنىڭ مالىمدەۋىنشە, رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسقىنشىلىعى تىكەلەي جەر يەمدەنۋمەن بايلانىستى. ال شۆەتسيانىڭ بۇرىنعى ءمينيسترى «ەگەر كەلەسى كەزەكتە ەستونيا مەن لاتۆيا تۇرسا, مەن تاڭ قالمايمىن», دەدى The Guardian-عا بەرگەن سۇحباتىندا.
كەزىندە پۋتين كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋىن «XX عاسىرداعى ەڭ ۇلكەن گەوساياسي اپات» دەپ اتاعانىن ەسكەرسەك, بۇل قيسىندى بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. قازىردە رەسەي ارمياسىنىڭ ۋكراينادا «كۇشتەرىنىڭ» كەتە باستاعانىنا قاراپ, بالتىق ەلدەرىنە نەمەسە پولشاعا شابۋىل جاساۋى ولاردى ناتو-مەن تىكەلەي قاقتىعىسقا اكەلەتىنىن بولجاۋ قيىن ەمەس.
ال «شىندىعىندا ءپۋتيننىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋى وزگە ماسەلەلەردەن تۋىنداپ وتىر», دەپ سانايدى باتىس ساراپشىلارى. «ۋكراينا پۋتين بيلىككە كەلگەنگە دەيىن دە نازارىنا ىلىكتى. ول سوناۋ 1994 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ مەرىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندە جۇرگەن كەزىندە قىرىمنىڭ ۋكرايناعا قوسىلۋىنا نارازىلىعىن ءبىلدىردى. ول سول جىلى فرانتسۋز ديپلوماتىنا رەسەيدىڭ XVIII عاسىردا وسمان يمپەرياسىن جەڭىلىسكە ۇشىراتقانىن ايتا وتىرىپ, «رەسەي قىرىمدى تۇرىكتەردەن قايتارىپ الدى», دەگەن ەدى», دەيدى The Guardian ساراپشىسى فيليپپ شورت.
بىراق 2008 جىلى ۋكراينانىڭ باتىس اليانسىنىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولۋ مۇمكىندىگى ءسوز بولعان ناتو ءسامميتى ءپۋتيننىڭ ۇستانىمىن ودان ءارى شيراتا ءتۇستى.
رەسەيدىڭ ورتالىق بارلاۋ باسقارماسىنىڭ قازىرگى باسشىسى, ماسكەۋدەگى اقش ەلشىسى بولعان بيلل بەرنس سول كەزدە اق ۇيگە بىرنەشە قۇپيا حات جولداعانىن ايتادى. حاتتىڭ بىرىندە ول «ۋكراينانىڭ ناتو-عا قوسىلۋى تەك پۋتينگە عانا ەمەس جالپى رەسەيلىك ەليتا ءۇشىن دە «جاعىمسىز» قۇبىلىستىڭ ءبىرى. ەكى جارىم جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە مەن كرەملدىڭ «جالقاۋلارىنان» باستاپ, ءپۋتيننىڭ ەڭ قاتال ليبەرالدىق سىنشىلارىنا دەيىن اڭگىمە-دۇكەن قۇردىم. سوندا مەن ءاربىرىنىڭ ۋكراينانىڭ ناتو-داعى ورنىنا ءبىر «ەرەكشە» كوزقاراسپەن قارايتىنىنا تاڭ قالدىم. بارلىعى دەرلىك ونى رەسەيدىڭ مۇددەسىنە تىكەلەي قارسىلىق كورسەتۋ دەپ سانايدى. سوندىقتان بۇعان ءالى رەسەي جاۋاپ بەرەدى» دەپ جازعان. بەرنستىڭ ەسكەرتۋى جازىلعان بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەلگەن حاتتى اقش اكىمشىلىگى ەلەمەدى, الايدا پۋتين وعان «جاۋاپ» بەردى. 2014 جىلى ول قىرىمدى اننەكسيالادى, سودان كەيىن دونباسستا سەپاراتيستىك كوتەرىلىس تۋدىردى, اقىرىندا, وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا ۋكراينانى باعىندىرۋ ءۇشىن ولارعا قارسى قاقتىعىس باستادى.
ناتو قۇرامىنىڭ كەڭەيۋى رەسەي ءۇشىن تەڭىزدەگى تامشىداي عانا. پۋتين بيلىكتە بولعان جيىرما جىل ىشىندە ونىڭ باتىسقا قارسى كوپتەگەن وزگە دە نارازىلىعى جينالا بەردى. اقش-تاعى 11 قىركۇيەك وقيعاسى كەزىندە دجوردج بۋشتى تولىق قولداعان, توني بلەر مەن بيلل كلينتوندى تاڭ قالدىرعان, رەسەيدىڭ ەۋروپامەن, باتىس الەمىمەن بىرگە بولۋىن ماقسات ەتكەن جاس رەسەيلىك كوشباسشى بىرتە-بىرتە ولارمەن بىتىسپەس قارسىلاسقا اينالدى. بۇگىندە «اقش پەن ونىڭ وداقتاستارى رەسەيدى تىزە بۇكتىرۋگە بەل بايلاعانىنا سەنىمدىمىن», دەيدى فيليپپ شورت.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, نەگىزى ءپۋتيننىڭ ماقساتى كيەۆتى «جەڭۋ» عانا ەمەس, ودان دا ماڭىزدىسى ناتو-نىڭ ونى توقتاتۋعا قاۋقارسىز ەكەنىن كورسەتۋ. ونىڭ تابىسقا جەتۋى ۇرىس دالاسىنداعى جاعدايعا بايلانىستى ارينە, سونداي-اق بۇل ءوز كەزەگىندە باتىستىڭ قولداۋىنىڭ دارەجەسىنە بايلانىستى بولادى. ال الداعى كۇز بەن قىس ۋكراينانىڭ باتىس سەرىكتەستەرى ءۇشىن قيىن بولعالى تۇر, ويتكەنى ەنەرگيا تاپشىلىعى مەن كۇنكورىستىڭ قىمباتتاۋى ولارعا ايتارلىقتاي اسەر ەتۋدە. قالاي دەسە دە, ولار رەسەي گازى مەن ەنەرگياسىنا تاۋەلدىلىكتى ءبىر مەزەتتە جويا المايتىنى انىق.
«پۋتين جەڭۋى ءۇشىن ماسكەۋگە كوپ نارسەگە قول جەتكىزۋدىڭ قاجەتى جوق» دەپ سانايدى فيليپپ شورت. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەيگە بۇكىل دونباسستى جانە قىرىمعا باراتىن قۇرلىقتاعى كوپىردى باقىلاۋعا الۋ جەتكىلىكتى. «ارينە ول بۇدان مول مۇمكىندىككە قول جەتكىزۋدى قالايدى. رەسەي اسكەرلەرى ودەسسا مەن وعان ىرگەلەس قارا تەڭىز جاعالاۋىن باسىپ السا, ۋكراينا تاۋەلدى مەملەكەتكە اينالادى. باتىستىڭ نىق قولداۋىمەن ۋكراينا مۇنىڭ الدىن الۋى ابدەن مۇمكىن. بىراق كۇمان بار», دەيدى ول.
ۋكرايناداعى قاقتىعىس جەكە-دارا بولىپ جاتقان جوق. رەسەي ەۋروپادا اقش ورناتقان قاۋىپسىزدىك تارتىبىنە قارسىلىق تانىتسا, قىتاي ازيا مەملەكەتتەرىن «تورىپ» وعان قارسىلىق كورسەتۋدە. بۇگىنگى اۋمالى-توكپەلى ۋاقىتتى ساراپشىلار گەوساياسي وتپەلى كەزەڭ دەپ باعالايدى. ونىڭ ناتيجەسى ونداعان جىلدار بويى بەلگىسىز بولۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى قانداي الپاۋىت ەل بولسىن مۇنى توقتاتۋعا قاۋقارى بولماي تۇر.
الەم باسىنان وتكەرگەن بارلىق سوعىس سەكىلدى قازىرگى قاقتىعىس كەز كەلگەن ۋاقىتتا اياقتالارى ءسوزسىز. الايدا ۋكراينا مەن رەسەي گەوگرافيا انىقتاپ بەرگەندەي ءبىر-بىرىمەن كورشىلەس ماڭگى ءومىر سۇرۋگە ءماجبۇر, ونى وزگەرتۋ مۇمكىن ەمەس. قازىر انىعى وسى عانا...
