ءتىل – بۇگىنگى قازاقتىڭ جاندى جەرى. قوعامداعى ۇلتارازدىق, تىلارازدىق قاقتىعىستار شي تاستاساڭىز, جانايىن دەپ تۇر. ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى ءۇشىن كۇرەس تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرى ءجۇرىپ كەلەدى. الايدا بارشا قازاق دالاسى قازاقشا سويلەپ كەتكەن جوق. ايتسە دە, كەشەگى كەڭەس ۋاقىتىمەن سالىستىرعاندا, جاعداي ەداۋىر جاقسى دەپ كوڭىل جۇباتامىز. الايدا قازاق تىلىنە جەتىك وزگە ەتنوس وكىلدەرىنە قاتىستى ءبىر عادەت پايدا بولدى: جاپپاي تاڭعالۋ. اگاراكي, كورشىڭىز سەرگەي قازاقشا سويلەسە, قالپاعىڭىزدى اسپانعا اتىپ, قالبالاقتاپ قۇشاقتاي جونەلەسىز. سونداي-اق قازاق تىلىنە سۋداي وزگە ەتنوس وكىلدەرى قاي سالادا دا تابىستى بولۋعا مۇمكىندىگى بار. ەرەكشەلىگى (مىندەتى ەمەس) – مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋىندە. ال قوعام قازاق ءتىلىن بىلەتىن وزگە ەتنوس وكىلدەرىنە تاڭعالىپ, قيساپسىز ماداق جاۋدىرادى. حالىقتىڭ ء(ھام ساياساتتىڭ) بۇل توسىن مىنەزىنىڭ سىرى نەدە؟
ارينە, قازاق تىلىندە سويلەي الاتىن وزگە ۇلتتاردى ناسيحاتتاۋىمىزدىڭ ءبىر سەبەبى بارشا حالىققا ۇلگى ەتكىمىز كەلەدى ء(ھام ولارعا دەگەن قۇرمەتىمىز دە بولار). ويتكەنى ۇلگى ەتۋگە ءماجبۇرمىز. قازاق ءتىلى دە ناسيحاتقا مۇقتاج. وتارشىلدىقتان قۇتىلىپ, بەيبىت زامان ورناپ, ارادا قانشاما جىل وتسە دە, سانامىز ءالى كەمباعالدىقتان ارىلا قويعان جوق. ناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك تىلدە سويلەگەن ورىس پەن كورەيگە شاپان جاۋىپ, ات مىنگىزىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتەمىز. اعىل-تەگىل تاڭعالامىز. ياعني انا ءتىلىمىزدىڭ جاراسى ءالى جازىلا قويماعانى. ءجۇز جىلدىق جارا.
اقيقاتىندا, قوعام مەملەكەتتىك تىلدە سويلەيتىن وزگە ەتنوس وكىلىنە نەگە تاڭعالادى؟ نەگە ولاردى جاپا-تارماعاي ەفيرگە شىعارىپ ياكي گازەت بەتىنە جاريالايمىز؟ ءارى بۇل «جارنامانىڭ» قازاق تىلىنە ءبىر پايداسى تيسە يگى – دابىراسى كوپ. قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن ازاماتى مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋى كەرەك ەمەس پە؟ بۇل – تالاپ. ولاردىڭ قازاقشا سويلەگەنى جاڭالىق ياكي قۇبىلىس بولماسا كەرەك-ءتى. قازاقشا سويلەيتىن وزگە ەتنوس وكىلدەرىنە تاڭعالۋ مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتپەيدى. ول تەك نەشە عاسىردان بەرى ىشتە جاتقان قازاق تىلىنە قاتىستى كەمباعالدىقتى كورسەتەدى: جويمايدى. دەيمىز عوي.
ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى شەندى-شەكپەندىلەردى دە قازاق ءتىلىن بىلمەيدى دەپ كىنالايمىز. قاراپايىم حالىقتىڭ ءتىلىن تۇسىنبەگەن سوڭ جاعدايىن قايدان ۇقسىن دەپ ناليمىز. جالپى, ۇلتشىلدىق دەگەن نە ءوزى؟ ۇلتقا جان اشۋدا, حالىققا ءادىل بولۋدا مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋدىڭ ايتارلىقتاي ىقپالى بار ما؟ بالكي, مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەگەنگە, مەنسىنبەگەنگە الاكوزدەنە جونەلەتىن «پاتريوتتىق سەزىمى تىم تەرەڭ ءھام ۇلتشىل» وسى ءبىز بوسقا شۋلاپ جۇرگەن بولارمىز. ال بارشا قازاقستان قازاق تىلىندە سويلەپ كەتسە, نە وزگەرەدى؟ سوناۋ ءبىر جىلداردا بۇلقىنا باس كوتەرگەن ءتىل ماسەلەسى «جاڭا قازاقستان» تۇسىندا دا ءدال سول قالپىندا. سودان بولار, كەيدە ادام ءوز ويىنا دا كۇماندانا باستايدى ەكەن.
عايىپتان تايىپ, ۇكىمەت پەن حالىق قازاقشا سويلەدى دەلىك. مۇنىمەن ءىس بىتە مە؟ ەگەر مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ماسەلەسىن اۋىزەكى سويلەۋمەن عانا شەشسەك, وندا كىمدى الدايمىز؟ ارينە, بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ول دا ناتيجە. دەگەنمەن قازاق ءتىلى تەحنيكانىڭ تىلىنە اينالىپ, بارلىق سالادا ءىس-قاعازدار مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. ساۋاتتى تۇردە. ال ءبىز بۇعان دايىنبىز با؟ قازىر قازاقشا جازىلعان رەسمي قۇجاتتاردى حالىق تۇسىنبەيدى. جەر-جەردە ىلىنگەن تاقتايشالار مەن باننەرلەردەگى قازاقشا سوزدەرگە دە تالاي كۇلدىك. اۋدارما دۇرىس ەمەس. ال كينوعا بارساڭىز, سۋبتيترداعى اۋدارمانى وقىپ وتىرىپ, تاعى قىنجىلاسىڭ. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە كەڭىنەن قولدانىلا الماۋىنا اسەر ەتەتىن فاكتورلار. سوندا قازاق تىلىندە ساۋاتتى اۋدارما
جاساي الماي وتىرعان ءوزىمىز كىنالىمىز بە؟
قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن قوعامدا ءبىر وزگەرىس بايقالادى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە تانىمال ازاماتتار قازاقشا سۇحبات بەرىپ, پاراقشالارىندا قازاقشا پوستتار جازىپ ءجۇر. زارەدەي بولسا دا, جاقسى ۇمىتكە بالادىق. ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ماسەلەسى ماڭگىلىك جىرعا اينالماسا يگى.
