قوعام • 18 تامىز، 2022

شۇمەكتەن شىققان سۋ مەن شۋ

53 رەت كورسەتىلدى

اۋىز سۋ جاعدايى – تولعاعى جەتكەن تاقىرىپ. ال الماتى وبلىسى سياقتى نۋلى ولكەدە سۋ ساپاسى مەن ىلعال جەتىسپەۋشىلىگى تۋرالى اڭگىمە قوزعاۋ تىپتەن ىڭعايسىز بولار ەدى. الايدا ايماقتا كۇيىپ تۇرعان ماسەلە رەتىندە اۋىز سۋ تاپشىلىعىن ايتپاسقا تاعى بولمايدى. بۇل جەردە، ارينە ساپالى اۋىز سۋمەن قامتىلۋ تۋرالى ءسوز ەتىپ وتىرمىز.

دەرەككە سۇيەنسەك، الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ 92،7 پا­يىزى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋ جەلىسىمەن قامتىلعان ەكەن. ياعني وڭىردەگى 384 ءىرىلى-ۋاقتى اۋىلدىڭ اراسىنان 357 ەلدى مەكەنگە قۇبىرداعى سۋ بارىپ تۇر دەگەن ءسوز. ال 25 اۋىلدىڭ تۇرعىندارى كۇندەلىكتى سۋدى كوشەدەگى سۋشۇمەكتەردەن نەمەسە ارنايى قۇبىر باسىنان تاسىپ ىشەدى، بۇل جالپى كورسەتكىشتىڭ 6،8 پايىزى. تەك اۋىلعا اۋىز سۋ تاسىمالداناتىن كورىنەدى. ارينە، ەسەپ قۋعان ادامعا جوعارىداعى كورسەتكىش اۋىز تولتىرىپ ماق­تا­نۋ­عا تۇرارلىق. الايدا جاعداي شىندىعىندا ولاي ەمەس سياقتى.

– وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىن ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ بويىنشا جوعارى كورسەتكىشتەرگە قاراماستان، اۋىل­داردا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋ 89،6 پايىزدى قۇرايدى، ياعني 1 290،1 مىڭ ادام ساپالى اۋىز سۋمەن قامتىلعان دەۋگە بولادى. بىراق سۋ قۇبىرى قۇ­ر­ى­لىس­تارى مەن جەلىلەرىنىڭ ءبىراز بولىگى توزعان. وبلىستاعى 357 ەلدى مەكەننىڭ 158-ىندە اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋ وبەكتىلەرى قايتا جاڭارتۋدى جانە سالۋدى تالاپ ەتەدى. ولاردىڭ الدى 30 جىلدان استام ۋاقىت بويى جۇ­مىس ىستەپ تۇر. قازىر ءبىز بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. بيىل 9،5 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن، وعان 28 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. نا­تي­جەسىندە، ۇزىندىعى 534 شا­قىرىم سۋ قۇبىرى جەلىلەرى جا­ڭا­دان سالىنىپ، قايتا جا­ڭار­­تىلادى. وسىلايشا، جىل­دىڭ سو­ڭىنا قاراي سۋمەن جابدىقتاۋ جەلى­لەرىن سالۋ جانە رەكون­سترۋك­تسيالاۋ ەسەبىنەن جەلى­لەر­دىڭ توزۋىن 54،3 پايىزعا دەيىن تومەندەتپەكپىز. مۇنان بولەك، بيىل سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن قايتا قۇرۋ بويىنشا 66 جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ، جوبالاۋ جۇ­مىستارىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 1،2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇل قارجىعا 2023-2024 جىلدارى ارالىعىندا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسىن جۇرگىزۋ جوس­پار­لانىپ وتىر، – دەيدى ال­ماتى وبلىسىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن-ءۇي كوممۋنالدىق شارۋا­شىلىق باسقارماسى باس­شى­سىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ب.ابىلقاسىموۆ.

جالپى، وبلىستاعى ەلدى مە­كەن­دەردىڭ سۋمەن جابدىقتاۋ جۇ­يە­لەرىن دامىتۋعا قوماقتى قارجى جۇمسالعانىنا قاراماس­تان، جەرگىلىكتى تۇرعىندار تارا­پىنان ارىز-شاعىم ازايماي وتىر. ماماندار ونىڭ سەبەبىن ەكى نارسەدەن ىزدەيدى: ساپاسىز قۇ­رىلىس پەن تيىسىنشە قىزمەت كور­سەت­پەۋ سالانى ارتقا تارتىپ وتىر.

ال اۋىلدارداعى اۋىز سۋ جۇ­يە­­سىنىڭ ناقتى ىسكە قوسىل­ماۋى­نان تۇرعىندار ءالى دە زار­داپ شە­گىپ وتىر. كەيبىر اۋدان­دار­­دا بۇل ماسەلە 2014 جىلدان بەرى جال­عا­سۋ­دا. ماسەلەن، مەردىگەر ۇيىم­داردىڭ جوسىقسىز جۇمى­سى­نىڭ كەسى­رىنەن ايماق­تاعى 5 اۋىلدا جالپى سوماسى 1 726،5 ملن تەڭگە بولاتىن سۋ قۇبى­رى جانە كارىز جەلى­لە­رىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياق­تال­ماعان. قازىر رايىمبەك اۋدا­نىن­داعى قاراتوعان اۋىلى،
ەڭ­بەكشىقازاق اۋدانىنداعى اششى­ساي جانە قاراكەمەر اۋىلدارى، ىلە اۋدانىنداعى پوكروۆكا اۋىلى مەن بورالداي اۋىلى وسى كەپتى كيگەن. سونداي-اق قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىز ورىندالۋىنا جانە قولدانىلاتىن ماتەريالداردىڭ ساپاسىنىڭ تومەندىگىنە بايلانىستى جامبىل اۋدانىنىڭ سامسى اۋىلىنداعى، تالعار اۋدانىنىڭ نۇرا اۋى­لىنداعى، ۇيعىر اۋدانىنىڭ شارىن اۋىلىنداعى اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىندە ءجيى ىركىلىس ورىن الۋدا. جانە مۇنداي كەلەڭسىز جاعداي جوبالىق-سمە­تالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ كە­زىن­دە دە بولىپ تۇرادى. ياعني بولىنگەن قاراجاتتىڭ تولىق يگە­رىلۋى­نە قاراماستان، جالپى سوماسى 219،5 ملن تەڭگە جۇمسالعان 7 جوبا بويىنشا مەملەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى ءالى بەرىلمەگەن. سونىڭ سالدارىنان تالعار اۋدانىنداعى اقتاس، كەڭدالا، بەلبۇلاق، تۇزدىباستاۋ، جاڭاارنا، پانفيلوۆ اۋىلدارى مەن قوناەۆ قالاسىنا قاراستى زارەچنوە اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى سۋعا جارىماي وتىر. ساراپتاما قورىتىندىسىنىڭ دايىن بولماۋىنا ءتيىستى ما­مان­داردىڭ جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرماۋى سەبەپ بولىپتى. مىسالعا، تالعار اۋدانى بو­يىنشا 2014 جىلدان باستاپ اقتاس، كەڭدالا، بەلبۇلاق، تۇزدىباستاۋ اۋىلدارىنىڭ كارىز جۇيەسىن قايتا قۇرۋ جانە جاڭاارنا، پانفيلوۆ اۋىلدارىنىڭ سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن قايتا قۇرۋ بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ جۇمىستارى جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى اياقتالعان. دەمەك اۋىلدارعا سۋ تارتۋعا مۇددەلى بولعان اكىمدىكتەر مەن جۇمىستى قولعا العان مەر­دى­گەر­لەر ناقتى ناتيجەگە ەمەس، بيۋدجەت اقشاسىن يگەرۋگە قول جەتكىزۋدى عانا ويلاعان بولىپ وتىر. ولاردىڭ الدى سوتتالىپ تا كەتىپتى. اتاپ ايتقاندا، رايىمبەك اۋدانىنىڭ قاراتوعان اۋى­لىنا سۋ تارتۋ كەزىندە مەملەكەت قارجىسىن تالان-تاراج­عا سالعان باس مەردىگەر مەكە­مە­نىڭ ديرەكتورى 8 جىل مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان كورى­نەدى. وكىنىشكە قاراي، باسقا اۋىل­دارداعى نىساندار بويىنشا قاتاڭ شارا ءالى قابىلدانباي، مەملەكەت پەن حالىق الدىنداعى مىندەتتەمەسىن ورىن­داماعان تۇل­عا­لار ءالى تايراڭ­داپ جۇرگەنگە ۇقسايدى.

ايتپاقشى، وبلىستىڭ حا­لىقتى اۋىز سۋمەن ۇزدىكسىز قامتا­ماسىز ەتۋ سالاسىندا 16 مەم­لە­كەتتىك كوممۋنالدىق كاسى­پورىن جۇمىس ىستەيدى. ياعني ورتا­لىق­تان­­دىرىلعان سۋمەن قام­تا­ماسىز ەتىلگەن 357 ەلدى مەكەن­گە قىزمەت كور­­سەتۋگە وبلىس­تىڭ قاۋ­قارى جەت­­پەيدى دەگەن ءسوز. ال قالعان اۋىل­­دارداعى اۋىز سۋ جەلىلەرى جەكە ادامدار مەن كومپا­نيا­لار­دىڭ قولىندا.

– وبلىسقا قاراستى 18 ەلدى مەكەندە قىزمەت كورسەتۋشى كا­سىپ­و­رىندار جوق، ياعني اۋدان­نىڭ وسى ەلدى مەكەندەرىندە سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن اۋىل اكىمدەرى نەمەسە قاجەتتى قۇرال جانە ماماندارمەن قام­تا­ما­سىز ەتىلمەگەن جەكە تۇل­عالار پايدالانادى. بۇل سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىندەگى اپاتتى جاع­دايلاردىڭ جيىلەپ كەتۋىنە اكەلۋدە. ونىڭ ۇستىنە، بۇل قۇبىرلارداعى سۋدىڭ ساپاسى ءاردايىم سانيتارلىق نور­­ما­لارعا سايكەس كەلمەيدى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ كوپ­تەگەن شاعىمىن تۋدىرىپ وتىر. بىل­­تىرعى زەردەلەۋ قورى­تىن­­دىسى بويىنشا جام­بىل اۋدا­نىنداعى 5 اۋىل­دىڭ، قاراساي اۋدا­نىن­داعى 4 اۋىل­دىڭ، تالعار اۋدانىنداعى 5 اۋىل­دىڭ جانە كەگەن اۋدانىن­داعى 4 اۋىلدىڭ اۋىز سۋمەن قام­تۋ جەلىلەرى يەسىز قا­لىپ وتىر. تيىسىنشە، وسى ەلدى مە­كەندەردەگى سۋ نىساندارىنىڭ قۇقى­عىن انىقتايتىن قۇجاتى مەن ارنايى سۋ پايدالانۋعا رۇقسات تا جوق بولىپ تۇر، – دەي­دى وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن-ءۇي كوممۋنالدىق شا­ر­­ۋاشىلىق باسقارماسى باس­شى­­­سىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ب.ابىلقاسىموۆ.

 

الماتى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءرۋبلدى ساتىپ الۋ 31%-عا ءوستى

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:23

ۇقساس جاڭالىقتار