سپورت • 16 تامىز، 2022

وليمپيادادان كەيىنگى ويلار

52 رەت كورسەتىلدى

تورتكۇل دۇنيە مويىنداعان ينتەللەكتۋالدى ويىنداردىڭ ەڭ جاۋھارى – شاحمات. ءاپسانالار بۇل ويىندى ادامزات اراسىندا سوعىس بولماسىن، بار كيكىلجىڭ وسى شارشى تاقتا ۇستىندە شەشىلسىن دەگەن ارزۋ ارمانمەن دانالار شىعاردى دەسەدى. قازىرگى دۇنيەجۇزىلىك ساياسي حال-احۋال ۋشىعىپ تۇرعان زاماندا ادامدار ماسەلەنى قارۋمەن ەمەس، شاحمات تاقتاسى ۇستىندە شەشە السا دەيسىڭ، شىركىن!

كۇنى كەشە، شىلدەنىڭ 28-ءى مەن تامىز­دىڭ 10-ى ارالىعىندا ءۇندىس­تاننىڭ چەنناي قالاسىندا 44-ءشى دۇنيەجۇزىلىك شاحمات وليمپياداسى بولىپ ءوتتى. الەم­نىڭ ءار قيىرىنان كەلگەن ۇلتتىق فەدەراتسيالاردان 188 ەرلەر كومانداسى جانە 162 ايەلدەر قۇراماسى قاتىسىپ، باق سىناستى. شارشى تاقتا ۇستىندە قىم-قۋىت شايقاس ورتاسىندا ءبىزدىڭ قازاقستان ۇلتتىق ەرلەر جانە ايەلدەر قۇراماسى دا بولدى. ايتا كەتەتىن جايت، بۇل دۇنيە­جۇزىلىك بايراقتى باسەكەگە بەلگىلى سەبەپ­­تەرمەن رەسەي فەدەراتسياسى جانە ونىڭ وداقتاسى بەلارۋس قۇرامالارى قاتىس­تىرىلعان جوق. ال قىتاي ەل ىشىندەگى كوۆيدتىك شەكتەۋلەرگە بايلانىستى جا­رىس­قا قاتىسا المادى.

ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇراما ناتيجە­لەرى تۋرالى اركىم ءارتۇرلى قورى­تىندى شىعا­رارى انىق. كوپشىلىك ءبىزدىڭ ەلدىڭ ايەل­دەر قۇراماسىنان جۇلدەلى ورىن كۇتكەنى راس-تۇ­عىن. بىراق مەنىڭشە، ايەلدەر قۇرا­ما­سى­نىڭ بەلدى مۇشەسى دينارا سادۋا­قا­سوۆانىڭ ءتۇرلى سەبەپپەن وليمپيادا­عا قاتىسا الماۋى ءبىزدىڭ قۇرامانىڭ الەۋەتىن السىرەتىپ جىبەرگەن سەكىلدى. ءبيبى­سارا اساۋ­باەۆا­نىڭ الەۋمەتتىك جە­لى­دەگى ءوز پاراق­شاسىندا دينارانىڭ قاتى­­سا الماعانىنا قىنجىلۋى دا سونىڭ ايعاعى. بىراق ەرلەر دە، قىز­دار دا جالپىلاي العاندا جامان ونەر كورسەتكەن جوق. ەرلەر قۇراماسى دا، ايەلدەر قۇراماسى دا بۇدان بۇرىنعى وليمپيادالارداعى ناتيجەلەرىنەن اسىپ ءتۇسىپ، جوعارى جىلجىدى. بۇعان دەيىنگى ۇزدىك ناتيجەمىز: ەرلەر قۇراماسى 19-شى ورىن (1998 جىل)، ايەلدەر قۇراماسى 6-شى ورىن (2014 جىل) بولاتىن. قىزدارىمىز قيان-كەسكى تارتىسقا تولى 11 جارىس كۇنى ناتيجەسىندە جۇلدەگە قول سوزىم عانا جەتە الماي، 5-ءشى ورىنعا تابان تىرەدى. قىزدار قۇراماسى 11 ويىننىڭ 8-ىندە جەڭىسكە جەتىپ، 1 ويىندى تەڭ ويناپ، 2 ويىندا جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتتى. جانسايا ابدىمالىك جەكەلەي سىندا 1-ءشى تاقتاداعى ويىن ناتيجەلەرى بويىن­شا قولا مەدالعا يە بولسا، ءبيبىسارا اساۋباەۆا 11 ويىن وتكىزىپ (5 جەڭىس، 6 تەڭ ويىن)، بىردە-ءبىر پارتيادا جەڭىلگەن جوق. ال ەرلەر قۇراماسىنداعى ەڭ جاس شاحماتشى قازىبەك نوگەربەك 10 ويىن وتكىزىپ، ونىڭ التاۋىندا جەڭىسكە جەتسە، ءۇش ويىندى تەڭ ناتيجەمەن اياقتاپ، تەك ءبىر ويىندا عانا قارسىلاسقا ەسە جىبەرىپ، 7،5 ۇپايعا يە بولدى. جالپى، ەرلەر قۇراماسى 11 ويىندا 7 رەت جەڭىپ، 1 رەت تەڭ ويناپ، 3 رەت ۇتىلۋعا ءماجبۇر بولدى.

ەگەر ۇلتتىق قۇراماعا جاقسى باپكەرلەر الدىرىپ، قۇراما ءۇشىن جانى اشيتىن باسشىلار مەن دەمەۋشىلەر كەلسە، بۇدان دا بيىك اسۋلار باعىنارى انىق. قولدا بار ۇزدىكتەرىمىزدى باعالاپ، ودان ءارى دەمەپ، شىڭدالا بەرۋلەرىنە بارىنشا جاعداي جاساعان دۇرىس. ايتپەسە، ءوز ۇلتتىق قۇراما­لا­رى­نىڭ كوشباس­شىسى سانالاتىن لەۆون ارونيان جانە گۋلرۋحبەگيم توحير­جونوۆادان ايىرىلىپ قال­عان ارمەنيا مەن وزبەكستان شاحمات فەدە­راتسياسى سياقتى بار­­ماق تىستەپ قالۋىمىز مۇمكىن. بۇل ەكەۋى دە ءوز ەلىنىڭ فەدەراتسياسىمەن كيكىل­­جىڭگە كەلىپ، كەلىسە الماعان سوڭ اقش-تىڭ نامىسىن قورعاپ ءجۇر. وسىنداي مىسال كوپ.

وسى ورايدا وزبەكستان ەرلەر قۇرا­ماسى دۇنيەجۇزىلىك شاحمات وليمپيادا­سىنىڭ التىن مەدالىن ۇتىپ العانىن دا ايتا كەتكەنىمىز ءجون. كورشى ەلدىڭ شاحماتشىلارى وليمپياداعا قاتىسقان جاس قۇرامالاردىڭ ءبىرى ەكەن. الا شاپاندى اعايىنداردىڭ زەردەلى ۇلدارى نوديربەك ابدۋساتتوروۆ 17 جاستا، نوديربەك ياكۋببوەۆ 20 جاستا، جاۆوحير سينداروۆ 16 جاستا، شامسيددين ۆاحيدوۆ 20 جاس­تا جانە جاحونگير ۆاحيدوۆ 27 جاستا ەكەن. وزبەكستان ۇلتتىق قۇراماسى­نىڭ ۇزدىك ناتيجەگە قول جەتكىزۋىنە وزبەك­ستان شاحمات فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەن­تى اليشەر سادۋللاەۆتىڭ قامقور­لى­عى جانە فيدە نۇسقاسى بو­يىنشا 2004 جىلعى الەم چەم­پيونى رۋستام قاسىمجانوۆ سەكىل­­دى ازاماتتارىنىڭ باپ­كەرلىك كو­مە­گى ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزسە كە­رەك. وزبەكستان ەرلەر قۇراماسى 11 ويىن­­نىڭ ءبىر دە بىرىندە ۇتىلماعان جال­عىز كوماندا بولدى (8 جەڭىس، 3 تەڭ ناتيجە). اسىرەسە نودير­بەك ابدۋساتتوروۆتى جاڭا شاحمات جۇل­دىزى دەسەك تە ارتىق بولماس، ويتكەنى ول جاستىعىنا قاراماستان قازىرگى كەزدەگى ازۋىن ايعا بىلەگەن م.كارلسەن، ل.ارونيان، ف.كارۋانا، ب.گەلفاند سىن­دى الەم چەمپيوندارىن، مىقتى گروسس­مەيستەرلەردى سەنىمدى تۇردە ۇتىپ ءجۇر.

ەرلەر قۇرامالارى بويىنشا ەكىنشى ورىندى ارمەنيا يەلەنسە، قولا مەدالدى ءۇندىستان-2 كومانداسى الدى.

ايەلدەر قۇراماسى اراسىنان ۋك­راينا قىزدارى التىن جۇلدەنى يەلەن­دى. بۇل قۇراما دا تۋرنير بارىسىندا ەش ۇتىلماعان كوماندا (7 جەڭىس، 4 تەڭ ويىن) بولدى. اپالى-ءسىڭلىلى اننا جانە ماريا مۋزىچۋك، اننا ۋشەنينا جانە ناتاليا بۋكسا ۇزدىك ونەر كورسەتىپ، بۇ­گىن­گىدەي قيىن-قىستاۋ ۋاقىتتا ۋكراين جۇرتشىلىعىنا قۋانىش سىيلاي الدى. ەكىنشى ورىندى گرۋزين قىزدارى يەلەنسە، ءۇشىنشى ورىنعا ءۇندى قىزدارى كوتەرىلدى.

قورىتا كەلە ايتارىم، ءبىز­دىڭ ەلدە دە شاحمات ويىنى­نىڭ كەڭ قۇلاش جايۋى­نا مۇمكىن­دىك بار. شاحماتتى مەكتەپ باعدار­لاماسىنا كىرگىزسە، ودان ەش ۇتىل­مايتىنىمىز انىق. فۋتبولدان ۇيىمداستىرىلاتىن «بىلعارى دوپ»، «سۋپەربول» سەكىلدى ءداس­تۇرلى تۋرنيرلەردى شاحمات بويىن­شا دا ءار اۋداندا، ءار وبلىستا، ءار جاس شاماسىنداعى بالالار اراسىندا وتكىزىپ تۇرسا، ياعني شاحماتتان جۇيەلى جارىستار ۇيىمداستىرىلاتىن بولسا، بىزدە دە شاحمات قازىرگىدەن دە ال­عا باسارى انىق. شاحماتشىلاردى تەك قالا­دان ىزدەي بەرمەۋ كەرەك، اۋىلدا دا نا­مىسقا تىرىساتىن، وسۋگە تالپىناتىن جەت­كىنشەكتەر بار ەكەنىن ۇمىتپاعان دۇ­رىس. تەك ءار اۋداندا باپكەرلىك مەكتەپتى قا­لىپ­تاستىرا الۋ قاجەت. ساتىلىق، ءادىل جۇيە بولۋعا ءتيىس. سپورتتى بۇقارالىق قىل­عاندا عانا ناتيجە جاقسارادى. وز­بەك­تەردىڭ جەڭىسىنەن كەيىن ولاردىڭ كوم­مەن­تاريلەرىن وقىساق: «ارينە، ءبىزدىڭ بۇل جە­ڭى­سىمىز زاڭدى عوي، ويتكەنى وزبەك­ستان­نىڭ ەلدى مەكەندەرىندەگى ءار شايحا­نا­دا قارتتار كوك شايدى سوراپ­تاپ وتىرىپ، شاح­مات وينايتىنىن كۇندە كورەمىز. ونى كور­گەن بالالار دا شاحماتقا اۋەس بولا­دى. باسەكەلەستىك جوعارى بولعان جەردە،
ساپا دا بولاتىنى انىق قوي»، دەيدى.

دوسپامبەت جىراۋ: «ازاۋ­لى­نىڭ ىستانبۇلدان نەسى كەم؟!» دەپ جىرلا­عان­داي، «قازاق ۇل-قىزىنىڭ باسقا جۇرتتان نەسى كەم؟!».

 

تەمىرجان باقىتجان ۇلى

 

باتىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار