2009 جىلى قۇرىلعان اباي ينستيتۋتى ءوز جۇمىسىن ۇزدىكسىز جالعاستىرىپ كەلەدى. نەگىزگى باعىتى – ۇلى اقىننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىق مۇراسىن قوعامدىق گۋمانيتارلىق عىلىم سالالارىنىڭ توعىسىندا زەرتتەۋ. ينستيتۋتتىڭ اbai.kaznu.kz. ۆەب-سايتىندا عىلىمي-ادىستەمەلىك وقۋلىقتاردىڭ مول قورى جيناقتالعان. اتالعان ينستيتۋت ەلىمىزدە العاش رەت «ابايتانۋ. تاڭدامالى ەڭبەكتەر» اتتى 50 تومدىق جيناقتى قۇراستىرىپ شىقتى. تاڭدامالى ەڭبەكتەردىڭ 50 تومدىق باسىلىمى نەگىزىندە ىرىكتەلىپ, «ابايتانۋ انتولوگياسىنىڭ» 10 تومدىعى دا وقىرمانعا جول تارتقان بولاتىن.
ءلايلا مۇسالىنىڭ ايتۋىنشا, ابايتانۋ انتولوگياسى – قوعامدىق-گۋمانيتارلىق عىلىمدار جۇيەسىندەگى, ابايتانۋ تاريحىنداعى ۇلكەن جەتىستىكتىڭ ءبىرى. «ابايتانۋ انتولوگياسىنا» م.اۋەزوۆ, ق.مۇحامەدحانوۆ, م.مىرزاحمەتوۆ, ر.سىزدىقوۆا, ز.احمەتوۆ, ج.ىسماعۇلوۆ, ت.ب. كورنەكتى ابايتانۋشىلاردىڭ ىرگەلى عىلىمي مونوگرافيالارى, ابايتانۋ سالاسىنداعى ىرگەلى ماسەلەلەردى عىلىمي تۇرعىدا پايىمدايتىن جەكەلەگەن زەرتتەۋلەر, ج.دادەباەۆتىڭ «ابايدىڭ انتروپولوگيزمى» مونوگرافياسى, كەيبىر پانارالىق سيپاتتاعى ەڭبەكتەر ەنگەن. عالىم سونداي-اق ابايتانۋ انتولوگياسى اتتى ينتەللەكتۋالدىق ارناۋلى بازا اشىلعانىن جەتكىزدى. بۇل بازا قازاقستاننىڭ ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسى ءۇشىن, جالپى دۇنيە ءجۇزى قازاقتارىنا جول اشاتىن يگىلىكتى الاڭعا اينالۋعا ءتيىس.
«مەملەكەت باسشىسى الداعى ۋاقىتتا گۋمانيتارلىق پاندەردىڭ بولىنبەس بولشەگى رەتىندە ابايتانۋ كۋرسىن وقىتۋ كەرەك دەپ ناقتى مىندەت قويدى. وسى باعىتتا قازۇۋ جانىندا اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ويشىل اقىننىڭ مۇراسى مەن ابايتانۋ بويىنشا ەڭبەكتەردى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋ ماقساتىندا ناقتى جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. اباي ءىلىمىن ءبىلۋ جوباسى اياسىندا اباي تاكسونومياسى ماسەلەسى كوتەرىلۋدە. اباي تاكسونومياسى اتتى جاڭا عىلىمي باعىتتى نەگىزدەپ جاتىرمىز. وسى جۇمىستاردىڭ اياسىن بارلىق جوو-دا جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر قاتارىنا قوسۋدى ۇسىنامىز», دەيدى ل.مۇسالى.
ابايدىڭ قارا سوزدەرى بۇگىنگە دەيىن ماڭىزىن جويعان جوق. ورىس تىلىندە «قاراسوزدەردىڭ» ءۇش بىردەي نۇسقاسى بار. ابايدىڭ قاراسوزدەرى ءالى دە جىكتەلىپ, زەرتتەلىپ, تەرەڭىرەك ءمان-ماعىناسىن ۇعىنعان سايىن, بۇگىنگى زاماننىڭ ادامىن رۋحاني جاعىنان بايىتا تۇسەدى. ءلايلا مۇسالى «پرەزيدەنتتىڭ «اباي – رۋحاني رەفورماتور» ماقالاسىندا ايتىلعان پايىمداۋلارعا ۇستازدار قاۋىمى وقىتۋ پروتسەسى بارىسىندا ۇنەمى نازار اۋداراتىنىن جەتكىزدى.
«رۋحاني رەفورماتور دەگەن قوعامنىڭ ساناسىن العا جىلجىتۋشى دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ماقالادا اباي ايتقان بەس دۇشپان مەن بەس اسىل ءىستى ءبىلۋ كەرەك دەگەن ىرگەلى ويلاردىڭ تەرەڭ ماڭىزى بار. ابايدىڭ تازا ۇلتتىق سيپاتتا جازىلعان شىعارمالارى ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋدى قولعا الۋ كەرەك. ابايدىڭ ءبىر ولەڭىن جاتتاعان بالا, قازاقتىڭ ءسوزى مەن ولەڭىنىڭ قۇدىرەتىن تۇسىنۋگە جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى جەتىك مەڭگەرۋگە وڭتايلى قادام جاسايدى دەگەن پىكىرگە قوسىلامىز. اباي – ءبىزدىڭ رۋحاني دامۋداعى تەمىرقازىعىمىز بەن ۇلتتىق باعدارىمىز بولۋ كەرەك», دەيدى ل.مۇسالى.
الماتى
